image_print

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ या झोपडीत माझ्या… कवी राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज ☆ रसग्रहण – सौ. सुचित्रा पवार ☆

सौ. सुचित्रा पवार  काव्यानंद  ☆ या झोपडीत माझ्या... कवी राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज ☆ रसग्रहण – सौ. सुचित्रा पवार ☆ ☆ या झोपडीत माझ्या... कवी राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज ☆ राजास जी महाली    सौख्ये कधी मिळाली    ती सर्व प्राप्त झाली    या झोपडीत माझ्या....   भूमीवरी पडावे ताऱ्यांकडे पहावे प्रभूनाम नित्य गावे या झोपडीत माझ्या..   पहारे आणि तिजोऱ्या त्यातून होती चोऱ्या दारास नाही दोऱ्या या झोपडीत माझ्या     जाता तया महाला     'मज्जाव'शब्द आला     भीती न यावयाला      या झोपडीत माझ्या.      महाली मऊ बिछाने    कंदील श्यामदाने     आम्हा जमीन माने      या झोपडीत माझ्या..      येता तरी सुखे या     जाता तरी सुखे जा     कोणावरी ना बोजा      या झोपडीत माझ्या     पाहून सौख्य माझे        देवेन्द्र तो ही लाजे         शांती सदा विराजे          या झोपडीत माझ्या.. राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज  - कवी राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज ☆ या झोपडीत माझ्या... कवी राष्ट्रसंत तुकडोजी महाराज ☆ रसग्रहण – सौ. सुचित्रा पवार ☆ झोपडी म्हणलं की आपल्या डोळ्यासमोर येते ती झोपडपट्टी,झोपड्यांची गळकी वस्ती,दुःख, दैन्य,दारिद्र्य,बकाल वस्ती आणि तिथली व्यसनाधीनता,अस्वच्छता, गुन्हेगारी.थोडक्यात जिवंतपणी नरक. मोठमोठ्या शहरात अशाच प्रकारचे चित्र असते.आणि बऱ्याचदा झोपड्या हटत नाहीत त्याला झोपडपट्टीचे एक राजकारण असते.बऱ्याचदा बेरकी माणसांच्या  परिस्थितीची ती एक ढाल असते. राष्ट्रसंत तुकडोजी...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ कर्ण… सुश्री शोभना आगाशे ☆ रसग्रहण – श्रीमती उज्ज्वला केळकर ☆

श्रीमती उज्ज्वला केळकर  काव्यानंद  ☆ कर्ण… शोभना आगाशे ☆ रसग्रहण – श्रीमती उज्ज्वला केळकर ☆ सुश्री शोभना आगाशे अल्प परिचय   शासकीय वैद्यकीय महाविद्यालय मिरज येथून एम बी बी एस व एम डी (पॅथाॅलाॅजी) या पदव्या प्राप्त. त्याच महाविद्यालयात २००७ पर्यंत शिक्षक म्हणून कार्यरत. सन १९६८-६९ मधे आकाशवाणी सांगलीच्या महाविद्यालयीन कविसंमेलनात सहभाग. 'सावळ्या' हा काव्यसंग्रह प्रकाशित. टागोर रचित इंग्लिश 'गीतांजली' चा काव्यानुवाद 'गीतांजली जशी भावली तशी' प्रकाशित. ☆ कर्ण… सुश्री शोभना आगाशे ☆          हे सूर्यदेवा, तुमचं पितृत्व मी कधीच नाही नाकारलं।          जरी कुंतीचं स्वार्थी मातृत्व मी झिडकारलं।।          तुमच्या तेजाचा अंश मी सतत वागवला काळजात।          त्या दिव्य तेजाने  दिपले लोक, पण मी जळत राहिलो अंतरात।।          गुरू परशुरामांनी माझे ज्ञान मातीमोल ठरवले।          आणि युद्धात प्रत्यंचा चढवताना माझे मंत्र विसरले।।          हे भास्करा, तुम्हाला माझ्यावरचा अन्याय पाहून काय वाटले?          परोपकार करताना मी धरणीमातेला अनावधानाने सतावलं।          तर तिने युद्धाच्या वेळेस माझ्या रथाचं चाकच गिळलं।।          हे हिरण्यगर्भा तुम्हाला हे योग्य का वाटलं?          ‘रथहीन, शस्त्रहीन कर्णावर बाण सोडण्याचा सल्ला देताना।          कृष्णाची जीभ का नाही अडखळली, हे जगज्जीवना?।।          भर राजसभेत द्रौपदीनं माला सूतपुत्र म्हणून...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ निरोप… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – सुश्री अमिता कर्णिक-पाटणकर ☆

डॉ निशिकांत श्रोत्री  काव्यानंद  ☆ निरोप… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – सुश्री अमिता कर्णिक-पाटणकर ☆ ☆ निरोप… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ कधी अचानक कुणाही नकळत निघूनिया जावे मागे उरले ते न आपुले कशास गुंतावे  ||ध्रु||   स्थावर-जंगम तेही सोडा देह नसे आपुला क्षणभंगुर तो मिथ्या तरीही मोह उगा ठेविला आत्म्याचे अस्तित्व चिरंतन अंतरी जाणावे कधी अचानक कुणास नकळत निघूनिया जावे   ||१||   आयुष्यातिल खस्ता आणिक कष्टा ज्या भोगले फल आशा न अपुल्यासाठी जगताला अर्पिले सेवा हाची धर्म जाणुनी माझे नाही म्हणावे कधी अचानक कुणास नकळत निघूनिया जावे  ||२||   काय अपुले काय नसे हे अता तरी उमगावे मोह वासना त्यात गुंतुनी घुटमळुनी का ऱ्हावे मुमुक्षु होऊन ब्रह्म्यालागी बंध झुगारुनी द्यावे कधी अचानक कुणास नकळत निघूनिया जावे ||३||   सहा रिपूंच्या फेऱ्यामध्ये सदैव भिरभिरणे नसणे अन् नाहीसे होणे यात चिमटुनी जगणे आत्मा असता अमर तयासी नसणे कसे म्हणावे कधी अचानक कुणास नकळत निघूनिया जावे  ||४|| ©️ डॉ. निशिकांत श्रोत्री, ९८९०११७७५४ nishikants@gmail.com ☆ निरोप – डाॅ. निशिकान्त श्रोत्री यांच्या कवितेचा रसास्वाद – सुश्री अमिता कर्णिक-पाटणकर ☆ निरोप :  विरक्तिपर विचारांची भावमधुर कविता - अमिता कर्णिक-पाटणकर सिद्धहस्त साहित्यिक-कवी डॉक्टर निशिकांत श्रोत्री  यांची ' निरोप ' ही कविता वाचली व प्रत्यक्ष त्यांच्याकडून ऐकलीही. तेव्हापासून...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ दावा परमार्थ… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – श्री श्रीकांत पुंडलिक ☆

डॉ निशिकांत श्रोत्री  काव्यानंद  ☆ दावा परमार्थ… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – श्री श्रीकांत पुंडलिक ☆ ☆ दावा परमार्थ… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ तुमच्या पायी आलो मजला दावा परमार्थ जय जय स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ   ||ध्रु||   जीवन सारे व्यतीत केले मानव सेवेत नव्हती कसली जाण काय आहे अध्यात्म परउपकार न मजला ठावे अथवा ना स्वार्थ जय जय स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ    ||१||   दारी आले त्यांच्या ठायी तुम्हांस देखियले नाही आले त्यांच्यातुनिया तुम्हांस जाणीले तुम्हाविना ना काहीच भासे जीवनात अर्थ जय जय स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ    ||२||   जाणीव आता पैलतिराची शिरी असो हात नाही कसली आंस असो द्या तुमचीच साथ कृपा असावी उजळावे हो जीवन न हो व्यर्थ जय जय स्वामी समर्थ जय जय स्वामी समर्थ    ॥३॥ ©️ डॉ. निशिकांत श्रोत्री, ९८९०११७७५४ ☆ दावा परमार्थ - डाॅ. निशिकान्त श्रोत्री यांच्या कवितेचा रसास्वाद - श्री श्रीकांत पुंडलिक ☆ कविवर्य डॉ निशिकांत यांची ही एक भावपूर्ण कविता आहे. ही कविता म्हणजे कविवर्यानी आपल्या आयुष्याकडे वळून बघताना केलेले आत्मपरीक्षण आहे.जणू काही आयुष्याचा लेखाजोखाच मांडला आहे. माणसाचं जीवनच प्रश्नमय आहे. जन्मल्याबरोबर माणसाला प्रश्न पडतो, "कोsहं?" या प्रश्नापासून सुरू झालेलं...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ वचन देई मला… डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – सुश्री नीलिमा खरे ☆

सुश्री नीलिमा खरे अल्प परिचय  बॅंकेतून रिटायर झाल्यावर काही वर्षे एका खाजगी कंपनीत काम केले. कामाच्या व्यस्ततेमुळे मागे पडलेली वाचनाची आवड परत सुरू केली. कविता लेखनाची सुरुवात झाली. कवितेचे रसग्रहण हा प्रांत ही आवडू लागला आहे.  काव्यानंद  ☆ वचन देई मला... डॉ निशिकांत श्रोत्री ☆ रसग्रहण – सुश्री नीलिमा खरे ☆ डॉक्टर निशिकांत श्रोत्री यांच्या निशिगंध या काव्यसंग्रहात कवीने प्रेम विषयक विविध भाव वेगवेगळ्या कवितांतून वाचकांसमोर उलगडले आहेत. उदात्त ,शाश्वत ,समर्पित प्रेम तर कधी विरहाग्नीत होरपळणारे तनमन ,प्रतारणेतून अनुभवाला येणारे दुःख ,कधी प्रेमाच्या अतूटपणाबद्दल असलेला गाढ विश्वास आणि त्या विश्वासातून एकमेकांकडे मागितलेले वचन अशा विविध प्रेमभावना अत्यंत तरल पणे व तितक्याच बारकाव्याने आणि समर्थपणे काव्य रसिकांसमोर प्रस्तुत केल्या आहेत. या संग्रहातील वचन देई मला ही कविता अशीच प्रेमात गुंतलेल्या, रमलेल्या, प्रेमावर विश्वास असलेल्या प्रियकराचे भावविश्व आपल्यासमोर साकारते. साधारणतः प्रियकर प्रेयसीला विसरतो अशी मनोधारणा असते.या कवितेचे वैशिष्ट्य असे की येथे प्रेयसी विसरेल अशी शंका प्रियकराच्या मनात आहे.रुढ मनोभावनेला छेद देणारी ही कविता लक्षवेधी ठरते. कवितेतील प्रेयसी जर  कवितेतील प्रियकराला विसरली तर त्याच्या स्मृतीत तिने एक तरी अश्रू...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ लिम्ब… शांता शेळके ☆ रसग्रहण – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆

श्री सुहास रघुनाथ पंडित  काव्यानंद  ☆ लिम्ब... शांता शेळके ☆ रसग्रहण – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆ ☆ लिम्ब... शांता शेळके ☆ निळ्या निळ्या आकाशाची पार्श्वभूमी चेतोहार भव्य वृक्ष हा लिंबाचा शोभतसे तिच्यावर   किती रम्य दिसे याचा पर्णसंभार हिरवा पाहताच तयाकडे लाभे मनाला गारवा   बलशाली याचा बुंधा फांद्या सुदीर्घ विशाला भय दूर घालवून स्थैर्य देतात चित्ताला   उग्र जरा परी गोड गन्ध मोहरास याच्या कटु मधुर भावना जणु माझ्याच मनीच्या   टक लावून कितीदा बघते मी याच्याकडे सुखदुःख अंतरीचे सर्व करीते उघडे!   माझ्या नयनांची भाषा सारी कळते यालाही मूक भाषेत आपुल्या मज दिलासा तो देई   स्नेहभाव आम्हातील नाही कुणा कळायाचे ज्ञात आहे आम्हांलाच मुग्ध नाते हे आमुचे ! - शांताबाई शेळके ☆ काव्यानंद - लिम्ब....शांताबाई शेळके ☆ शांताबाई शेळके यांच्या आत्मपर कवितांपैकी एक कविता--लिम्ब  (अर्थात  कडुलिम्ब!) निसर्गाचा आणि मानवी मनाचा संबंध हा अनादी कालापासूनचा आहे.आपल्या आनंदाच्या उत्सवात माणूस निसर्गाला विसरलेला नाही आणि आपल्या दुःखाचा भार हलका करण्यासाठी निसर्गासारखा दुसरा मित्र नाही.'आपुलाच वाद आपणाशी' हा सुद्धा निसर्गाच्या सहवासातच होतो.त्यामुळे शांताबाईंसारख्या कवयित्रीने निसर्गाशी साधलेली जवळीक आणि संवाद समजून घेण्यासारखा आहे. 'लिम्ब' ही  कविता वाचल्यावर प्रथमदर्शनी ती  निसर्ग कविता वाटते.असे वाटण्याचे कारण म्हणजे कवितेचे शिर्षक आणि पहिली तीन कडवी.पहिल्या तीन कडव्यात बाईंनी  लिंबाच्या झाडाचे फक्त वर्णन केले आहे.बलशाली बुंधा असलेला,विशाल फांद्या...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ मैत्रिण… कै. शांता शेळके ☆ रसग्रहण.. सुश्री सीमा पाटील (मनप्रीत) ☆

सुश्री सीमा पाटील (मनप्रीत) अल्प परिचय  सीमा ह.पाटील. (मनप्रीत) शिक्षण - M.com. D.ed. सम्प्रति - पंधरा वर्षे हायस्कुल शिक्षिका. सध्या प्रायव्हेट ट्युशन 10th पर्यंत आणि एकयशस्वी  उद्योजिका. आवड-  नाटकपाहणे,भावगीतांचे, सुगम संगीताचे कार्यक्रम एन्जॉय करणे. प्रेक्षणीय स्थळांना भेटी देणे.वाचन,भावलेल्या प्रसंगावर लिखाण, कथा लेखन , कविता लेखन , चारोळ्या लेखन .अनेक लेखन स्पर्धाचे परीक्षक म्हणून काम केले आहे. आमदार ऋतुराज पाटील यांच्या शुभ हस्ते 'प्रीतिसरी ' हा  चारोळी संग्रह  प्रकाशीत झाला आहे. थोड्याच दिवसात काव्यसंग्रह प्रसिद्ध होत आहे. सभोवतालचा परिसर 'या सदरांतर्गत महाराष्टातील अनेक किल्ल्यांची माहिती प्रसिद्ध झाली आहे.  सामाजिक कार्यात सक्रिय सहभाग. विविध महिला ग्रुप मध्ये सक्रिय. तसेच  राजकीय  सक्रिय सहभाग. अलीकडे 'गझल' हा लिखाणाचा अतिशय सुंदर आणि माझा आवडता प्रकार शिकत आहेत.  काव्यानंद   ☆ मैत्रिण...कै. शांता शेळके ☆ रसग्रहण.. सुश्री सीमा पाटील (मनप्रीत) ☆ कै. शांता शेळके मैत्रिण -  स्वप्नातल्या माझ्या सखी कोणते तुझे गाव? कसे तुझे रंगरुप काय तुझे नाव?   कशी तुझी रितभात? कोणती तुझी वाणी? कसे तुझ्या देशामधले जमीन, आभाळ, पाणी?   लव्ह्याळ्याच्या मुळांतून झिरपताना पाणी त्यात पावले बुडवून तू ही गुणगुणतेस का गाणी?   सुगंधित झुळका चार केसांमध्ये खोवून तू ही बसतेस ऊन कोवळे अंगावर घेऊन?   काजळकाळ्या ढगांवर अचल लावून दृष्टी तू ही कधी आतल्याआत खूप होतेस कष्टी?   कुठेतरी खचित खचित आहे सारे...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ हिरवी कोडी… वि. म. कुलकर्णी ☆ रसास्वाद – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆

श्री सुहास रघुनाथ पंडित  काव्यानंद  ☆ हिरवी कोडी... वि. म. कुलकर्णी ☆ रसास्वाद - श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆ निष्कलंक, निरागस, बालपणातील आठवणी मनाच्या कोप-यात घर करून राहिलेल्या असतात. वर्षामागून वर्षे निघून जातील पण या आठवणी तिथेच अंग चोरून बसलेल्या असतात. मनाचा कोपरा कधी तरी साफ करावासा वाटतो आणि नकळत लक्ष जातं अशा कोप-यातल्या आठवणींकडे. शांत जलाशयावर एखाद्या धक्क्याने तरंग  उठावेत तसे मनोपटलावरही तरंग उठतात आणि आठवणींच्या लाटा हळुवारपणे एका मागे एक उमटू लागतात. मनच ते. जितक पुढ धावेल तितकंच मागे मागेही जाईल. मग बालपणातल्या टवटवीत आठवणी डोळ्यासमोर जाग्या व्हायला कितीसा वेळ लागणार? कवीवर्य  वि. म. कुलकर्णी यांच्या 'हिरवी कोडी ' या कवितेत हेच भाव व्यक्त झालेत असे वाटते. स्नेह भाव  व मनाची नितळता ही त्यांच्या फक्त स्वभावातच नव्हती तर कवितेतूनही दिसून येत होती. हिरवी कोडी मध्ये त्यांनी   जे प्रसंग चित्रित केले आहेत ते किती सौम्यभाषेत रंगवलेले आहेत ते समजून घेण्यासारखे आहे. आयुष्यतील कारकिर्दीची वर्षे ही शहरात व्यतीत झाली असली तरी मनातील गावाकडील बालपणीच्या आठवणींचा झरा बुजलेला नाही. शालेय जीवनातील सवंगडी आणि एखादी बालमैत्रिण...
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ खेळाचा चक्कर भवरा… डॉ सरोजिनी बाबर ☆ रसग्रहण.. सौ राधिका भांडारकर ☆

सौ राधिका भांडारकर    काव्यानंद   ☆ खेळाचा चक्कर भवरा... डॉ सरोजिनी बाबर ☆ रसग्रहण.. सौ राधिका भांडारकर ☆ ☆ काव्यानंद ☆ वीस एप्रिल हा डॉक्टर सरोजिनी बाबर, लेखिका, लोकसाहित्यिका, कवयित्री, बालगीतकार यांचा स्मृतिदिन ! त्यानिमित्ताने:  खेळाचा चक्कर भवरा... नदीच्या तासात वाळूच्या जोषात कहार उन्हात कामाला उपस्थित आळवावा सारंग धरा हासर्‍या नजरेनं  खुशीच्या बोलीनं फुलवाव्या येरझारा गर्जू दे नभाला नाचू दे वीजेला सोडीत अमृतधारा करा रे हाकारा पिटा रे डांगोरा खेळाचा चक्कर भवरा… ☆ रसग्रहण ☆ जुन १९७३ साली मान्यवर कवयित्री सरोजिनी बाबर यांनी लिहिलेली ही सुंदर, आशयघन, मानव आणि निसर्ग यांच्या नात्यावरची ही कविता. ही कविता वाचताना सहज लक्षात येतं की, या कवितेत एक आळवणी आहे. पाऊस म्हणजे जीवन. या पर्जन्य धारांची सारं चराचर आतुरतेनं वाट पहात असतं. जसं बळीराजाचं जीवन त्यावर अवलंबून असतं तसंच, जीवलोकांत अनेकांचं असतं. त्यातलाच एक सारंगधर. एक नावाडी. खलाशी. किंवा नदीच्या पात्रांत, समुद्राच्या ऊदरात मच्छीमारी करणारा कोळी. मग या पावसाची ही भक्तीभावाने ,हसर्‍या नजरेनं, खुशीच्या स्वरात केलेली एक आर्त अशी विनवणी या कवितेत जाणवते. पावसाच्या आगमनासाठी केलेली प्रयत्नपूर्वक, कष्टमय तयारीही आहे. मग पाऊस येणार आहे, आकाश गडगडणार आहे, वीजा चमकणार आहेत, आणि मग  अमृतमय पर्जन्यधारा कोसळणार आहेत.....
Read More

मराठी साहित्य – काव्यानंद ☆ माझिया माहेरा जा ! … कवी राजा बढे  ☆ रसग्रहण.. सौ.ज्योत्स्ना तानवडे ☆

सौ.ज्योत्स्ना तानवडे  काव्यानंद  ☆ माझिया माहेरा जा ! ... कवी राजा बढे  ☆ रसग्रहण.. सौ.ज्योत्स्ना तानवडे  ☆ ☆ माझिया माहेरा जा ! ☆ माझिया माहेरा जा,  रे पाखरा, माझिया माहेरा जा !   देतें तुझ्या सोबतीला, आतुरलें माझें मन वाट दाखवाया नीट, माझी वेडी आठवण मायेची माउली, सांजेची साउली माझा ग भाईराजा !   माझ्या रे भावाची ऊंच हवेली वहिनी माझी नवीनवेली भोळ्या रे सांबाची भोळी गिरिजा !   अंगणात पारिजात, तिथं घ्याहो घ्या विसावा दरवळे बाई गंध, चोहिंकडे गावोगावा हळूच उतरा खाली, फुलं नाजुक मोलाची माझ्या माय माऊलीच्या काळजाच्या कीं तोलाचीं 'तुझी ग साळुंकी, आहे बाई सुखी' सांगा पाखरांनो, तिचिये कानी एवढा निरोप माझा !   गीत -- राजा बढे संगीत -- पु. ल. देशपांडे स्वर -- ज्योत्स्ना भोळे संकलक -- ज्योत्स्ना तानवडे. पुणे   ☆ रसग्रहण ☆ " माझिया माहेरा जा " कवी -- राजा बढे ☆ श्री. राजा बढे हे संपादक, चित्रपट अभिनेते, गद्यलेखक, नाटककार, कादंबरीकार, कथाकथनकार आणि गायक असले तरी त्यांची खरी ओळख कवी आणि गीतकार अशीच होती. अतिशय भावमधुर, नाजूक, हळव्या भावनांची अप्रतिम भावगीते लिहिणारे ते कोमलवृत्तीचे प्रतिभासंपन्न कवी होते. संस्कृत काव्य आणि उर्दू शायरीचाही त्यांचा खूप अभ्यास होता. त्यांची भावगीते प्रचंड लोकप्रिय झाली होती. चांदणे...
Read More
image_print