मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ पाहुणे…! – लेखक – अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सौ.स्मिता सुहास पंडित ☆

सौ. स्मिता पंडित

? जीवनरंग ?

☆ पाहुणे…! – लेखक – अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सौ.स्मिता सुहास पंडित ☆

मला संतोष पवार भेटला, तेव्हा मी त्याला विचारले “आता तुझ्यासोबत हे कोण पाहुणे आहेत ?”

तो म्हणाला, ” हे माझे आईवडील आहेत. “

मला खुप आश्चर्य वाटले. मी त्याला लगेच म्हणालो, ” मागच्या वेळी तर वेगळे होते. हे तर दुसरेच कोणीतरी आहेत. हे कसं काय ?”

तर तो मला म्हणाला, ” आपण हाॅटेलमध्ये बसून बोलूया. “

आम्ही जवळच असलेल्या चहाच्या टपरीवर गेलो. तेथे बाकावर बसलो. तो मला सांगू लागला,

“माझे आई वडील लहानपणीच वारले. माझ्या काकाकाकूंनीच मला वाढवले. नोकरी लगेच मिळाली आणि छोकरीही. कारण माझे वर्गातील एका मुलीवर प्रेम होते. मला नोकरी लागताच मी माझ्या काकांना या प्रेमाबद्दल सांगितले. त्यांनी होकार तर दिलाच, शिवाय ते माझ्यासोबत मागणी घालायला तिच्या घरीसुध्दा आले. लग्न नोंदणी पध्दतीने झाले आणि माझी बदली नागपूराहून थेट मुंबईला झाली. आमच्या कंपनी ने मला रहायला विरारला बैठे घर दिले. तेथे सर्व सुखसोयी होत्या, पण मी नोकरीला जाताच घरी बायको कंटाळुन जायची.

मला ती नेहमी म्हणायची “सासूसासरे असते तर बरे झाले असते. त्यांची घरात थोडी मदतही झाली असती आणि मुलांना छान संस्कार मिळाले असते. “

एकदा आम्ही बागेत सगळे फिरायला गेलो होतो. तेथे एक आजी आजोबा उदास बसलेले दिसले. मी विचारले, ” काय काका, काही त्रास होतो आहे का ? मी काही मदत करु शकतो का ?”

तर ते म्हणाले, ” बाळा, आम्हा दोघांना एकटेपणा खातो आहे रे. आयुष्य गेलं स्वप्ने रंगवण्यात. आता काम होत नाही. लगेच थकवा येतो. पण काम करण्याशिवाय पर्यायही नाही. “

मी म्हणालो, “मुले सांभाळत नाहीत ?”

त्यावर ते म्हणाले, ” मुलगा सून अमेरिकेतच असतात. ” आणि दोघांनी त्यांची तोंडे बाजूला वळवली आणि डोळ्यांना रुमाल लावला.

मी काय समजायचे ते समजलो. आणि म्हणालो, “आमच्याकडे येता का आठ दिवस रहायला ? तेवढाच हवाबदलही होईल आणि या दोन नातवंडात वेळही जाईल. “

तर ते म्हणाले, “बाळा तुला कशाला आमचा त्रास ? अरे नेहमी इथेच भेटु आपण सगळे रविवारचे. “

आणि मग दर रविवारी आमची त्यांची भेट होऊ लागली.

माझ्या मनात होतं की बायकोला विचारावे की या दोघांना आपल्याच घरी ठेवुया का ?

पण एकदा तीच मला म्हणाली, “काही बोलायचे होते तुमच्याशी. ” मी म्हणालो, ” बोल ना काय बोलायचे आहे ते. ” तर ती म्हणाली, ” रविवारी आपण बागेत त्या आजीआजोबांना भेटतो ना, त्यांना आपल्या घरीच आणुया का ? म्हणजे मला असं वाटतंय की, आपल्या मुलांनाही त्यांच्या भेटीची उत्सुकता असते आणि दोघेही आपल्या मुलांबरोबर किती आनंदात असतात ना !!”

मला तिचे म्हणणे पटत होते, पण कंपनीने दिलेल्या घरात यांना कसे ठेवायचे ?

आणि आम्ही दोघांनी एक निर्णय घेतला. या दोघांना दत्तक घ्यायचा. कागदोपत्री दत्तक घेतले व कंपनीला ते दत्तक पेपर्स दाखवले. कंपनी मालकाने माझा सत्कार केला आणि माझा पगार त्यांनी दिडपट केला. आजीआजोबांना एक खोली दिली.

त्यांचे नाव श्री सुहास कळसकर व सौ सुहासिनी कळसकर अशी आहेत. त्यांचे टेलरिंगचे दुकान होते. त्यांना एक मुलगा झाल्यावर त्यांनी कुटुंबनियोजन केले व याच मुलाला खुप शिकवायचे ठरवले. मुलाला इंजिनियर केले व पुढील शिक्षणासाठी अमेरिकेत पाठवले. एमबीए करताना तेथील एका मुलीच्या प्रेमात पडला व परस्पर लग्न करुन मोकळा झाला. सुनेला एकदा दाखवायला आणलं होते. नंतर दर तीन चार महिन्यांनी पैसे पाठवायचा. नंतर नंतर सहा महिन्यांनी पैसे येऊ लागले. एकदा तो भारतात आला होता. म्हणाला तुम्ही दोघे तिकडेच रहायला चला. ही तयार नव्हती पण नंतर खुप दिवसांनी तयार झाली पण खुप उशीर झाला होता. नंतर पैसे यायचेही बंद झाले.

पत्रव्यवहार केला तर कळले तो दुसरीकडे वेगळ्या शहरात राहतो. आणि त्याला फोन केला तर त्याने त्याची नोकरी गेल्याचे सांगितले. बायकोच त्याला सांभाळते. सातआठ वर्षात फक्त फोनवर बोलतो. त्याच्या मित्राने सांगितले, ‘त्याची नोकरी वगैरे काही गेली नव्हती उलट बढती मिळाली होती. एक बंगला व गाडी आहे.

आपलेच मुल आहे म्हणून माफ केले आणि नव्या जीवनाला सुरुवात केली.

कळसकर दांपत्याला दत्तक घेतल्यावर आम्हाला जोशी दांपत्य भेटले. त्यांची कथा वेगळीच. त्यांना मुलंच नव्हते आणि ती अतिशय गोड बोलणारी व संस्कारी जोडी होती. मग त्यांनाही आमच्या घरात सामील करुन घेतले. ते आनंदाने आमच्यात राहतात. ते जोशी काका म्हणजे आत्ता माझ्याबरोबर आहेत ते. त्यांना भाजी आणायची खुप आवड. जोशी काकू स्वयंपाक खुप छान करतात. चौघी मिळुन स्वयंपाक घर सांभाळतात आणि आता तर माझी मुलगीही त्यांच्या हाताखाली स्वयंपाक शिकते आहे.

मधल्या काळात आणखी एक जोडी आमच्यात आली. कांबळे काका काकू. त्यांचा तरुण मुलगा अपघातात ठार झाला. ते आमच्यात आले आणि त्यांनाही मी दत्तक घेतले. आता मला तीन आईवडील आहेत. कांबळे काका काकू नोकरी करत होते. त्यांना पेंशन आहे. त्यां दोघांनी त्यांच्याकडील पीएफचे तीस लाख आम्हाला दिले, मग त्यात माझे सेव्ह केलेले टाकले. बायकोने तिचे दागिने विकून आम्ही एक मोकळी जागा घेऊन त्यावर एक बैठे मोठे घर बांधले.

बंगल्याप्रमाणे पुढे बाग केली आहे. कांबळे काका त्यात रमतात. जोशी काका पूजेचे पाहतात व भाजीही आणून देतात.

माझा मुलगा आता काॅलेजमध्ये आहे. मुलीने फॅशन डिझाईनिंगचा कोर्स केला म्हणून तिने बुटीक टाकले त्यात कळसकर काका सुध्दा तिला मदत करतात.

तु तुझ्या फॅमिलीला घेऊन ये ना आमच्या घरी रहायला. पहा घर कसे आनंदाने भरुन वहात असते. आमच्या हातातील चहा केव्हाच संपला होता. मी चहाचे पैसे देत होतो तर चहावाल्याने घेतलेच नाहीत. म्हणाला, “साहेबांकडुन पैसे घेतले तर मला पाप लागेल. माझ्या मुलांच्या शिक्षणाचा सर्व खर्च तेच करतात. किमान फुल ना फुलाची पाकळी उपकार थोडे परतफेड तरी करु द्यात हो. ” असं म्हणताना त्याचे डोळे ओले झाले होते.

संतोष पवार शाळेत खुप अबोल असायचा. आज कळले की आई वडिलांची किंमत फक्त त्यालाच कळाली होती. म्हणूनच तर त्याने तीन आईवडील दत्तक घेतले होते. लहानपणीच्या आईवडिलांची भरपाई करत समाजालाही त्याने एक मोठी शिकवण दिली. कशाला पाहिजेत वृध्दाश्रम ? ज्यांना शक्य आहे त्यांनी एक एक आजीआजोबा दत्तक घ्यायचे आणि समाजाप्रती आपले कर्तव्य पार पाडायचे हीच तर खरी आधुनिक जगाची उभारणी झाली म्हणता येईल.

मी असा विचार करत करतच घरी आलो आणि बायकोला सगळे सांगितले. ती म्हणाली पुढच्या आठवड्यात आपण सगळेच जण जाऊया…. भरपूर गिफ्ट घेऊन जाऊ.

लेखक – अज्ञात

संग्राहिका – सौ. स्मिता पंडित

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ म्हातारपणीचे बालपण… लेखक – अज्ञात ☆ प्रस्तुती – डाॅ.भारती माटे ☆

डाॅ.भारती माटे

🌸 जीवनरंग 🌸

☆ म्हातारपणीचे बालपण… लेखक – अज्ञात ☆ प्रस्तुती – डाॅ.भारती माटे 

“मोहन बेटा ! मी तुझ्या काकांच्या घरी चाललो आहे. ” 

“का हो बाबा ? आणि तुम्ही आजकाल काकांच्या घरी सारखं का जाता…? तुम्हाला वाटतं तर जरुर जा बाबा… घ्या, हे पैसे राहू द्या, कामी येतील. “

बाबांचे मन भरुन आले, त्यांना आज आपल्या मुलाला दिलेल्या संस्कारांचे फळ दिसत होते.

जेव्हा मोहन शाळेत जात असे… त्याला बाबांकडून खर्चायला पैसे घेण्यात कायम संकोच वाटत असे, कारण त्यांची आर्थिक परिस्थिती बेताची होती. बाबा मजूरी करून मोठ्या कष्टाने घर चालवत होते… पण कितीही नाही म्हटले तरी आई त्याच्या खिशात थोडेफार पैसे ठेवून देत असे.

मोहनच्या पत्नीचे त्याच्या बाबांशी वागणे काही चांगले नव्हते. ती रोज बाबांविषयी तक्रार करीत असे, त्याला हे सर्व आवडत नसे… मुलंही आजोबांच्या खोलीत कधीच जात नसत. मोहनलाही कामावरून येण्यास उशीर होत असे म्हणून वेळ मिळत नसे.

बाबांना दररोज काकांच्या घरी जाण्याची इतकी घाई कां असते ते बघण्यासाठी मोहन एके दिवशी सुट्टी घेऊन बाबांच्या मागेमागे गेला.. त्याला हे बघून आश्चर्य वाटले की बाबा तर काकांच्या घरी जातच नव्हते. ते तर रेल्वे स्टेशनवर एकांतात एका झाडाला टेकून शून्यात नजर लावून तासन् तास बसलेले होते.

तेवढ्यात जवळ उभी असलेली एक वयस्क व्यक्ती… जी हे सर्व बघत होते, ते म्हणाले… “बेटा… ! मी केव्हाचं बघतो, तू त्या माणसाकडे सारखं निरखून काय बघतो आहेस?

“मी…. ! ते… “

“अच्छा, तू त्या म्हाताऱ्या बाबांना बघत आहेस…. ? ते येथे दररोज येतात आणि तासन् तास त्या झाडाखाली बसून सायंकाळ होताच त्यांच्या घरी निघून जातात. राहणीमानावरुन एखाद्या चांगल्या घरचे दिसतात. बेटा… ! हे एकटेच नाही, असे अनेक वयस्क स्त्रिया व पुरुष तुला येथे आसपास दिसतील. “

“हो, पण का ?

“बेटा… ! जेव्हा घरात या म्हाताऱ्यांना प्रेम मिळत नाही…. त्यांना खूप एकाकीपणा जाणवतो, मग ते येथे बसून आपला वेळ घालवतात!

तुला माहीत आहे का…. उतारवयात माणसाचं मन अगदी लहान मुलासारखं होऊन जातं. त्यावेळी त्यांना अधिक प्रेम आणि जिव्हाळ्याची गरज भासते, पण कुटुंबातील सदस्यांच्या लक्षात ही गोष्ट येत नाही. त्यांना असंच वाटतं की, यांचं तर जगून झालं आहे, मग त्यांना एकटं सोडून देतात, कुठे सोबत घेऊन जाणे टाळतात, बोलणं तर लांबच… हमेशा त्यांचा चांगला सल्ला ही त्यांना बोचतो. पण तेच वयस्क आपल्या मुलांना आपल्या अनुभवांवरून येणारी संकटं आणि अडचणींपासून वाचण्यासाठी प्रेमापोटी नेमका सल्ला देतात. ” 

घरी येऊन मोहन कुणाला काहीच बोलला नाही. जेव्हा बाबा परतले, मोहन घरातील सर्व सदस्यांकडे बघत राहिला. कुणालाच बाबांची काळजी वाटत नव्हती. बाबांशी कुणीच बोलत नव्हतं, कुणीही हसतखेळत नव्हतं, जसं बाबांचं घरात काही अस्तित्वच नव्हतं. अशा परिवारात पत्नी व मुलं सर्व बाबांना टाळतांना दिसत होते.

शेवटी सर्वांचे डोळे उघडण्यासाठी मोहननेही आपली पत्नी व मुलांशी न सांगता बोलणं बंद केलं… तो कामावर जायचा व परत यायचा… कुणाशी काही बोलणंचालणं नाही… ! मुलं, पत्नी बोलण्याचा प्रयत्न करायचे, पण तो दुर्लक्ष करीत कामात व्यस्त असल्याचं नाटक करीत राहिला. तीन दिवसांत सर्व वैतागले… पत्नी, मुलांना या नाराजीचं कारण जाणून घ्यायचं होतं.

मोहनने आपल्या परिवाराला जवळ बसवलं. त्यांना प्रेमाने समजावलं की, मी तुमच्याशी चार दिवस बोललो नाही… तर तुम्ही किती अस्वस्थ झालात? आता विचार करा, तुम्ही बाबांशी असं वागून त्यांना किती दुःख देत आहात? माझे बाबांवर जीवापाड प्रेम आहे, जसे तुमचे तुमच्या आईवर आहे आणि मग बाबांचं स्टेशनवर एकट्याने तासन् तास बसून रडण्याविषयी सांगितले. सर्वांना आपण वाईट वागल्याचं दुःख वाटत होतं.

त्यादिवशी सायंकाळी बाबा परत येताच तिन्ही मुलांनी त्यांना कवटाळले…! म्हणाले, “आजोबा! आज आम्ही तुमच्या जवळच बसणार…! आम्हाला एखादी गोष्ट सांगा ना…”

बाबांचे डोळे भरून आले. ते मुलांना कवटाळून त्यांचे मुके घेऊ लागले… आणि मग ज्या गप्पागोष्टी सुरु झाल्या त्या तासन् तास चालल्या. यादरम्यान मोहनची पत्नी त्यांच्यासाठी अधूनमधून फळं, चहा, चिवडा घेऊन येत राहिली.

बाबा, मुलं आणि मोहनसोबत स्वतःही खात होते आणि मुलांनाही खाऊ घालत होते. आता घरातील वातावरण पुर्णतः बदलून गेले होते. ! !!

एक दिवस मोहन म्हणाला, “बाबा… ! काय झालं ! आजकाल तुम्ही काकांच्या घरी नाही जात… ?”

“नाही बेटा ! आता त्याची आवश्यकता नाही. आता तर मला आपलं घरच स्वर्गासारखं वाटतं… ! !!

आज सर्व तर नाहीं, पण जास्तीत जास्त परिवारांतील वयस्कांची हीच कथा आहे. बहुतेकजण आसपासच्या बगीचांमध्ये, बसस्टॅंडवर, जवळच्या रेल्वे स्टेशनवर भरल्या परिवारातून तिरस्काराने भरलेल्या वातावरणात एकांतात जीवन जगणारे असे कितीतरी वयस्क दिसून येतील.

आपणही कधी ना कधी नक्कीच म्हातारे होऊ. आज नाही तर काही वर्षांनंतर तरी नक्कीच. जीवनातील सर्वात मोठे संकट हे म्हातारपण आहे. घरातील ज्येष्ठ हे असे जुने वृक्ष आहेत, जे कदाचित फळ नाही देऊ शकणार पण सावली तर नक्कीच देतील !

आपलं म्हातारपण आनंदी बनवण्यासाठी ज्येष्ठांना एकटेपणा जाणवू देऊ नका. त्यांना मान नाही दिला तरी चालेल पण त्यांचा तिरस्कार तरी करु नका. त्यांची काळजी घ्या आणि लक्षात ठेवा, तुमची मुलंही तुमचे बघूनच शिकतात. आता हे तुमच्यावर अवलंबून आहे की तुम्हाला त्यांना काय शिकवायचे आहे.

लेखक : अज्ञात 

संग्रहिका : डॉ. भारती माटे

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ माझा मित्र… ☆ सौ. वृंदा गंभीर ☆

सौ. वृंदा गंभीर

? जीवनरंग ?

☆ माझा मित्र…  ☆ सौ. वृंदा गंभीर

” माझा मित्र आणि मी एकाच दिवशी जन्मलो, बारसं एकत्र झालं, एकत्र वाढलो बरोबर शिकलो.

” जय, विजय, नावं ठेवली. आमच्या दोघांच्या आई मैत्रिणी त्यामुळे सगळं सारखं मिळत गेलं.

” दोघांचे पप्पा पोलीस अधिकारी. बदल्या होत होत्या सारख्या म्हणून आम्हाला एकत्र फ्लॅट घेऊन ठेवलं आणि नोकर ठेवले आमचं बघायला. ”

” जय अतिशय हुशार त्याच्या मनाने मी थोडा कमी पण त्याने कधी तसं दाखवलं नाही मला बरोबरीने आणण्याचा प्रयत्न केला.

” बारावी झाली दोघांनी डॉक्टर होण्याचा निर्णय घेतला, आणि M. B. B. S. साठी नंबर नागपूरला लागला…..

“कॉलेज सुरु झालं अभ्यास वाढत होता दोघेही मन लावून अभ्यास करत होतो आणि प्रगती तशीच होती….

एका मागून एक वर्ष संपले आम्ही डॉक्टर झालो, पुढे शिकण्यासाठी परदेशी गेलो निरोलॉजिष्ट मेंदूविकार तज्ञ म्हणून भारतात आलो……

” पप्पांची गाडी यायला उशीर होता म्हणून आम्ही विमानतळावर वाट बघत बसलो……

” लांब एक गरीब मुलगी उभी होती, तिला बघून वाईट वाटलं मी तिच्याकडे बघत होतो तेवढ्यात ती खाली पडली….. मी पळालो तिला पाणी देऊन शुद्धीत आणलं जवळच हॉस्पिटल बघून तिला तिथे घेऊन गेलो.

” तीच चेकप झालं तिच्या मेंदूत गाठी होत्या, ती म्हणाली डॉक्टर मला जाऊद्या मी गरीब आहे आई वडील मोलमजुरी करून पोट भरतात आम्ही पैसे नाही देऊ शकत..

” विजय म्हणाला आपण उपचार करू हिच्यावर, उपचार सुरु झाले तिच्या घरी कळवलं ती गावाकडून काम शोधायला शहरात आली होती.

“आई वडील घाबरले काय झालं मुलीला म्हणून रडायला लागले. मी त्यांना सांगितलं घाबरू नका ती ठीक होईल…..

” रूपा तीच नावं नावासारखीच रुपवान आणि गुणी मुलगी, , , , ,

रूपा हळू हळू बरी झाली, आम्ही तिला ऍडमिट करून घरी गेलो मोठ्या उत्साहात स्वागत झालं, का वेळ लागला म्हणून विचारलं घरी सगळी हकीकत सांगितली आणि घरचे खुश झाले.

” रूपा घरी जाणार त्या दिवशी तिचे आई वडील पाया पडायला लागले.

” मी म्हणालो काका पाया पडू नका मी माझं कर्तव्य केलं मी स्वतःला समाजसेवेसाठी वाहून घेणार आहे तुम्हाला काही गरज पडली तर येत जा…..

” काका म्हणाले डॉक्टर साहेब आम्ही खेड्यातले लोक आमच्या गावात आसपास डॉक्टर नाही आम्ही झाडापाल्यावर औषधं करतो, , , , , मला ऐकून वाईट वाटलं.

मी मनात ठरवलं एकदा त्यांच्या गावी जायचं मी जय ला बोललो आणि जय म्हणाला आपण आत्ताच जाऊ त्यांना आपल्या गाडीत घेऊन जाऊ तो हो म्हणाला आणि आम्ही निघालो.

” रूपाच गावं आलं, गावं निसररम्य होतं स्वच्छ हवा होती पण सोय काहीच नव्हती.

“गावं बघितलं त्यांना सोडून आम्ही घरी आलो पप्पा म्हणाले आमचं बोलणं झालं तुम्हाला दोघांना हॉस्पिटल टाकून द्यायचं, जागा बघून ठवली आहे तुम्ही बघून घ्या कामाला सुरवात करू.

” माझं मन लागत नव्हतं मी विचार करून सांगतो म्हणालो जय आणि मी बाहेर निघून गेलो.

” आम्ही दोघांनी ठरवलं रूपा च्या गावी सेवा द्यायची आणि ग्रामीण भागाचा विकास करायचा.

“घरी आलो पप्पांना निर्णय सांगितला त्यांना तो आवडला परवां गी दिली.

” आम्ही गावी आलो दवाखाना चालू केला लोकांना आधार वाटला….

” हॉस्पिटल चं काम चालू केलं जवळ पास च्या गावातील लोक उपचारासाठी येऊ लागले.

सगळ्यांनी श्रमदान करून हॉस्पिटल उभारलं गावाला नवीन ओळख मिळाली.

” रूपा हुशार होती म्हणून हॉस्पिटल मध्ये नोकरी दिली तसच नर्सिंग शिक्षण चालू केलं……

तिचे बाबा माळी म्हणून काम बघू लागले तर आई स्वयंपाक करत होती.

” गावाचे दिवस पालटले तसे रूपाच्या कुटुंबाचे दिवस पालटले.

” आमच्या मैत्रिणी गावं बघायला आल्या आणि गावाच्या आणि आमच्या प्रेमात पडल्या तिथे राहिल्या 

आता सगळ्यांच्या साथीने शहरातील रुग्ण तिथे येत होते आणि आम्ही सेवा देत होतो.

” आमचं लग्न झालं दोघांचा सुखी संसार सुरु झाला. गावाच्या मोकळ्या हवेत सुंदर आयुष्य जगत होतो.

एक दिवस निवांत बसल्यावर जय म्हणाला आपला निर्णय योग्य ठरला….

गावचं सुख बघून मन भरून येत होतं.

आणि गावातील लोक आदर सन्मान देत होते जो शहरात कधीच मिळाला नसता.

आज गांधीजींचे वाक्य आठवते – – – 

“चला पुन्हा खेड्याकडे “

© सौ. वृंदा पंकज गंभीर (दत्तकन्या)

न-हे, पुणे. – मो न. 8799843148

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग ४ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ ☆

सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

? जीवनरंग ?

☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग ४ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ 

(हे खरोखरच खुळचटपणाचंच होतं की ! ही तरुण मुलगी त्यांच्याशी बोलत होती हेच ! “मी तसं म्हंटलं तरीही तू मला बरंच काही सांगितलं आहेस, ” त्या म्हणाल्या.) – इथून पुढे — 

तेवढ्यात दार उघडून हेन्री आत आला. समोरचं दृश्य बघून त्याचे डोळे एकदम विस्फारले. आणि मिसेस बार्टनना त्या मुलीची आणि आपली जवळीक त्याला दिसली या गोष्टीने ओशाळल्यासारखे झाले. त्याच्याकडे धारदार नजरेने पहात त्यांनी विचारले, “काय पाहिजे हेन्री?”

“जेवण, मॅडम, ” तो म्हणाला. “टर्की सुकून चालली आहे. ”

ती तरुण मुलगी ताडकन उठली. “आता मला निघालंच पाहिजे, ” ती म्हणाली.

“थांब, ” मिसेस बार्टननी आज्ञेच्या स्वरात तिला विचारले, “तू तुझं ख्रिसमसचं जेवण कुठे घेणार आहेस?”

“ओह, ‘चाइल्ड्स’ मधे, बहुतेक, ” ती मुलगी कणखरपणे म्हणाली. “तिथे एका डॉलरमधे मस्त ख्रिसमसचं जेवण देतात. माझ्याकडे एक डॉलर आहे. मी त्यासाठीच वाचवून ठेवलाय!”

“तुला कोणी नातेवाईक नाहीत?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

त्या मुलीने नकारार्थी मान हलवली. “अनाथ आहे मी, ” ती उत्साहाने म्हणाली, “मी एका अनाथालयात मोठी झाले. मला वाटतं, म्हणूनच मी म्हणते, की मला लग्नानंतर दहा मुलं झाली पाहिजेत. भरपूर माणसं असल्याशिवाय ते घर वाटणारच नाही मला. ”

“आता तू रहात नाहीस ना, अनाथालयात?” मिसेस बार्टननी चौकशी केली.

“नाही, नाही, ” ती मुलगी म्हणाली. “सतरा वर्षांचे झाल्यावर ते मुलांना बाहेर पाठवतात. अर्थात ते नोकरी वगैरे मिळवून देतात, मला त्यांनी मिळवून दिलेली नोकरी आवडली नाही, म्हणून मी दुसरी शोधून काढली. पण ते त्यांच्याकडून जितकी जास्त मदत होईल, तेवढी करतात. ”

“हेन्री, ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या, “आणखी एक ताट मांडायला सांग टेबलवर. मिस—नाव काय तुझं?”

“जेनी, ” ती मुलगी म्हणाली, “जेनी होल्ट. ”

“मिस होल्ट माझ्याबरोबर जेवेल, ” मिसेस बार्टननी हेन्रीला सांगितलं.

“होय, मॅडम, ” हेन्री दार लावून जाताना म्हणाला, पण त्याच्या आवाजातलं आश्चर्य त्यांना जाणवलं.

“होल्ट हे तुझं खरं आडनाव आहे?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

तिने आपली मान हलवली. “ते H मधलं पुढचं नाव होतं, ” ती म्हणाली. “हॅरीसन, होम्स, होल्ट, हटन इ. इ. ”

“म्हणजे, मूळची तू कोण आहेस, याची काहीच कल्पना नाही तुला?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

जेनी हसली, आणि परत तिने मान हलवली. “पायरीवर सोडून दिलेलं बाळ!” ती अगदी मजेत बोलली.

मिसेस बार्टन एक क्षणभर जरा विचारात पडल्या. “हं, ” त्यांनी एक उसासा सोडला. “आश्चर्यकारक आहे! बापरे!”

पण मग त्या उठल्या आणि तिला घेऊन वरच्या मजल्यावर निघाल्या. वर गेल्यावर खरं तर त्या तिला पाहुण्यांच्या खोलीत थांबायला सांगणार होत्या, पण एकदम कुठल्या प्रेरणेने कोणजाणे, पण त्यांनी तिला रॅनीच्या खोलीकडे बोट करत सांगितलं, “ही त्याची खोली आहे, तुला हात पाय धुवून फ्रेश व्हायचं असेल तर तिथे जाऊ शकतेस आणि तुला तुझी हॅट काढून ठेवायची असेल तर तिथे ठेऊ शकतेस. ”

“ओह! थॅन्क्यू” जेनी म्हणाली.

त्या आपल्या खोलीत गेल्या आणि दार बंद करून पलंगावर बसून राहिल्या. मग त्यांना वाटलं, की फोटोतल्या रॅनीचे डोळे हळुवार झाले आहेत आणि त्या हॉलीच्या फांदीआडून आपल्याकडे प्रेमाने बघत आहेत.

स्वार्थी, त्यांच्या मनात आलं. होय, मला वाटतं, तो स्वार्थीपणाच होता— तुझ्याशिवाय रहाण्याच्या भितीमागे. ते तरुण डोळे जिवंत असल्यासारखे भासले त्यांना आणि त्यांचे डोळे भरून आले. “ही माझी चूक मी कशी दुरुस्त करू?” त्या पुटपुटल्या. एक दीर्घ क्षण ते डोळे त्यांच्याकडे बघून हसत राहिले. “अर्थातच, मी करू शकते, ”अर्थातच मी करीन. ”

— पण म्हाताऱ्या हेन्रीसमोर काही बोलता येत नव्हतं आणि औपचारिकता पाळण्याच्या गरजेमुळे जेनी थोडीशी वेड्यासारखी आणखी आनंदी बडबड करत होती. या बदामी रंगाच्या डोळ्यातला तो लहान मुलांसारखा मिश्कीलपणा आणि आनंद याला प्रतिसाद न देता रहाणं शक्यच नव्हतं! मिसेस बार्टनना स्वतःच्या हसण्याचं आणि आणि तिच्या बोलण्यावर आपण केलेल्या टिप्पण्यांचं स्वतःलाच आश्चर्य वाटत होतं. आणि म्हाता-या हेन्रीला तर हे काय चाललंय हेच कळत नव्हतं. त्यांना त्याच्या डोळ्यातला गोंधळ आणि घाबरटपणा बघून आणखी हसू येत होतं. हेन्री जेंव्हा खोलीतून बाहेर गेला, तेंव्हा जेनीने आपलं छोटासा सावळा हात पुढे करून मिसेस बार्टनच्या हिऱ्याची अंगठी घातलेल्या हातावर थोपटलं.

“टिगरने तुमच्यावर अन्याय केलाय असं वाटतंय मला, ” ती अगदी प्रेमाने म्हणाली. “खरं तर त्याला तुम्ही कळलाच नाहीयेत, आणि मी त्याला हे सांगणार आहे. ”

मिसेस बार्टन हे ऐकून गंभीर झाल्या, आणि म्हणाल्या, “म्हणजे, काय म्हणायचं आहे तुला?”

“टिगर कायम म्हणायचा, की तुम्ही फार नाजूक आणि थोड्याशा कठोर आहात, ” जेनी समजून सांगू लागली, “खरं तर तो घाबरतो तुम्हाला. ”

“तो घाबरतो मला?” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

“होय, खरंच घाबरतो तो तुम्हाला, ” जेनी प्रामाणिकपणे म्हणाली. “पण तुम्ही तर छानच आहात, खरंच! मिसेस बार्टन, तुमची विनोदबुद्धी अद्भुत आहे! मला तुमची अजिबात भीति वाटत नाही. ”

मिसेस बार्टननी हातातला चमचा खाली ठेवला आणि त्या एक क्षणभर शांत बसल्या. मग त्यांनी पुढे वाकून जेनीच्या गालावर थोपटलं.

“माझ्या––माझ्या लाडक्या मुली, तू माझ्या मुलाला नक्की सांग, की त्यानं मला घाबरायची गरज नाही!”

त्याचं क्षणी हेन्री प्लम पुडिंग घेऊन आत आला. वर टाकलेली व्होडका पेटवल्यामुळे ते पुडिंग नुसतं झगमगत होतं. त्याच्या वर ठेवलेली हॉलीची छोटी डहाळी पण पेटली होती आणि त्यामुळे पुडिंग वर टाकलेल्या बेरी रत्नांसारख्या झगमगत होत्या.

“ओह!” जेनी अत्यानंदाने म्हणाली, “माझ्या आयुष्यात पहिल्यांदाच मी असं पूर्ण आणि पेटवलेलं प्लम पुडिंग बघते आहे!” तिने दोन वेळा पुडिंगचे मोठे तुकडे घेऊन चवीने खाल्ले, आणि त्याच्यावरचं हार्ड सॉस तिला क्रीमइतकं मऊ लागलं.

नंतर, लायब्ररीच्या खोलीत फायरप्लेस समोर बसून कॉफी घेताना अचानकपणे मिसेस बार्टनना कित्येक दिवसात वाटलेलं नव्हतं, इतकं शांत आणि आरामशीर वाटायला लागलं. त्यांनी आजचं सुग्रास जेवण अगदी भरपेट खाल्लं होतं, नेहमीपेक्षा खूपच जास्त जेवल्या होत्या त्या, पण त्यांना ते सगळं आपण व्यवस्थित पचवू शकू याची खात्री वाटत होती.

“एक सांगू का तुला?” त्या जेनीला म्हणाल्या, “रॅनी युद्धावर गेल्यापासून मी हसलेच नव्हते. हसण्याजोगी एकही गोष्ट घडली नव्हती, की दिसली नव्हती. ”

 त्यांनी त्या चमकदार बदामी डोळ्यांकडे पाहिलं, ते डोळे नेहमीच हसण्याने काठोकाठ भरलेले असायचे. ते बघून परत त्यांना हसू आलं. त्यांनी आपले डोळे रुमालाने पुसले आणि म्हणाल्या, “मी का हसते आहे, कोणजाणे, पण हसल्याने छान वाटतं आहे! युद्ध चालू असलं तरी रॅनी जिवंत आहे! तुलाही असंच वाटतंय ना?”

“मला माहित आहे, तो आहेच!” जेनी ठामपणे म्हणाली.

“पण तुला कसं माहित आहे?” मिसेस बार्टन कुजबुजल्या.

“जर त्याचं काही बरं-वाईट झालं—तर—त्याच क्षणी मला ते कळेल, ” जेनी म्हणाली.

मिसेस बार्टन पुढे झुकल्या. “तू प्रेम करतेस त्याच्यावर, ” त्या म्हणाल्या.

जेनीने होकारार्थी मान हलवली. “माझ्या हृदयाच्या गाभ्यातून, ” ती साधेपणाने म्हणाली.

मिसेस बार्टननी तिच्या हातावर आपलं हात ठेवला आणि विचारलं, “मग, माझ्या लाडक्या मुली, तू त्याच्याशी लग्न करायला नाही का म्हणतेस?”

जेनीचे डोळे भरून आले. “कारण —लग्न करायची भीति वाटते मला, ” ती म्हणाली.

“जेनी, प्लीज!” मिसेस बार्टन म्हणाल्या. “जर तो तुझ्यावर सर्वाधिक प्रेम करणार असेल तर? जर मला वाटत असेल की त्यानं तुझ्यावर सर्वाधिक प्रेम करावं, तर?”

त्या दोघी एकमेकींकडे अत्यंत गांभि-याने बघत होत्या.

“माझ्या मुलाशी तू लग्न करावंस असं मी तुला सांगते आहे!” मिसेस बार्टन हळुवारपणे म्हणाल्या.

“रॅनीएवढ्याच जवळपास तुम्हीही एखाद्याला पटवण्यात पटाईत आहात!” जेनी म्हणाली.

अचानकपणे त्या दोघीही एकदम हसायला लागल्या आणि जेनी उडी मारून उठली आणि तिने मिसेस बार्टनना मिठी मारली. “तुम्ही खरंच मला मोहात पाडलंय!” ती म्हणाली. “मी रॅनीला अगदी सहजपणे नाही म्हणाले होते, पण तुम्हाला नाही म्हणणं अवघड आहे! तुम्ही माझी आई होणार हे मला फार छान वाटतंय. ओह! माझी किती इच्छा होती, मला आई मिळावी अशी! अनाथालयात सगळे माझ्याशी चांगले वागायचे, पण आपली स्वतःची आई असणं ही गोष्टच वेगळी आहे!”

मिसेस बार्टननी आपले हात तिच्याभोवती वेढून तिला जवळ घेतलं, आणि म्हणाल्या, “मग, मला तुझी आई होऊ देशील ना?”

जेनी थोडी मागे सरकली, आणि त्यांच्या डोळ्यात बघत म्हणाली, “खरंच वाटतंय का तुम्हाला असं?”

“अगदी हृदयाच्या तळापासून सांगतोय आम्ही, मी आणि रॅनी. लाडक्या मुली, आता येऊन इथेच माझ्या बरोबर रहा आणि रॅनीसाठी छान घर बनव हे!”

जेनीने त्यांच्या गालावर ओठ टेकवले. आणि मग त्यांच्या मिठीतून दूर होऊन आपले हात गालावर ठेऊन बघत राहिली. तिचे गाल गुलाबी झाले होते आणि डोळे चमकत होते.

“पण मी माझी नोकरी चालू ठेवीन हं, मिसेस बार्टन—तो परत येईपर्यंत. ”

“खुशाल चालू ठेव तुझी नोकरी!” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

जेनी ताठ उभी राहिली आणि म्हणाली, “मी रहाण्याचे आणि जेवणाचे पैसे देणार पण!”

“अर्थातच, ” तिच्या स्वाभिमानी वृत्तीचा आदर ठेवत त्या म्हणाल्या.

मग जराशा अनिश्चिततेत ती मागे सरकली आणि मागच्या मोठ्या कोरीव टेबलाला टेकत म्हणाली, “मिसेस बार्टन, मी आता –तुम्ही सांगता का– माझी आणि टिगरची एंगेजमेंट झाली असं समजू शकते का मी?”

“मी नक्कीच म्हणेन तसं, ” मिसेस बार्टन हळुवारपणे बोलल्या.

त्या खोलीतलं वातावारणच एकदम बदलून गेलं. ते मिसेस बार्टनना आधी जाणवलं, कारण जेनीमधला बदल त्यांना दिसत होता. एक प्रकारचं तेज जाणवत होतं तिच्यात. जेनीच्या डोळ्यातून जणू एक प्रकारचा प्रकाश बाहेर पडत होता, आणि संगीतही होतं, शेजारच्या घरातून घन्टांमधून ख्रिसमस कॅरोल्स वाजताना ऐकू येत होत्या. ते संगीत स्वर्गीय वाटत होतं.

“आपण रॅनीला एक तार पाठवायला हवी. ” मिसेस बार्टन हळुवार स्वरात बोलल्या. “अर्थातच आपल्याला ती युद्ध विभागाकडे पाठवायला लागेल, पण त्या तारेत काय आहे ते पाहिल्यावर बहुदा ते ती पुढे त्याला पाठवतील. काय लिहायचं त्यात जेनी?”

“त्याला सांगूया–, ” जेनी अस्पष्ट आवाजात म्हणाली. “त्याला सांगा—“ तिने मान हलवली आणि मग तिला काय बोलावे, ते न सुचल्याने ती गप्पच झाली.

मिसेस बार्टन हसल्या. “मी लिहिते, की तुझं ख्रिसमस प्रेझेंट मिळालं आणि आवडलं. ”

जेनीने होकारार्थी मान हलवली.

“आणखी काय लिहायचं?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

बराच विचार करून जेनी म्हणाली, “लिहा की त्याचं लग्न ठरलंय, आणि त्या खाली तुमची सही करा, आणि टिग्रेस लिहा, त्याला समजेल मग. ”

 मिसेस बार्टन परत हसल्या. त्यांना असं जाणवत होतं, की इथून पुढे त्यांचं आयुष्य हसण्याने भरून जाणार होतं. त्यांनी खरोखरच रॅनीबाबत केलेली चूक पूर्णतः सुधारली होती!

– समाप्त – 

मूळ कथा: पर्ल बक

मराठी भावानुवाद  –  सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

संपर्क – 1565, सदाशिव पेठ, ‘लक्ष्मी सदन’, पी. जोग क्लास लेन, पुणे, ४११०३०. मो. 7709014058.

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग ३ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ ☆

सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

? जीवनरंग ?

☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग ३ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ 

(“का?” मिसेस बार्टननी तिचं बोलणं तोडत मधेच विचारलं, “सगळे दिवस सोडून ख्रिसमसच्या दिवशीच का?” त्या थांबल्या आणि त्यांच्या मनातलं बोलून गेल्या, “तसाही ख्रिसमसचा दिवस माझ्यासाठी अवघडच असतो.”) — इथून पुढे —

ती मुलगी पुढे झुकली आणि तिने तिचे लहान मुलीसारखे हात एकमेकात अडकवले. तिचे मोठे तपकिरी डोळे अश्रुंनी भरून आले, एखाद्या लहान बाळासारखे स्वच्छ अश्रू!

“खरंच भयंकर असतो ना?” ती कुजबुजली.

मिसेस बार्टननी त्यावर काही उत्तर दिलं नाही. त्यांच्यासाठी हा दिवस जितका भयंकर होता, तेवढं काहीच या मुलीसाठी भयंकर असणं शक्य नाही. त्या दोघींच्यात समान असं काहीच नव्हतं. ती मुलगी पटकन उठली आणि मिसेस बार्टनच्या खुर्चीजवळ येऊन गुडघ्यांवर बसली.

मिसेस बार्टन एकदम मागे सरकल्या. “नाही, ” त्या म्हणाल्या, “नाही —- मला तुझ्याबद्दल काहीही जाणून घ्यायचं नाही. ”

ती मुलगी सावकाशपणे तिथून उठली. “म्हणजे — तुम्हाला खरंच असं म्हणायचं का — की मी इथून निघून जावं?”

“प्लीज, ” मिसेस बार्टन विनवणीच्या स्वरात म्हणाल्या, “प्लीज — निघून जा इथून. ”

“पण टिगर तर म्हणाला होता—“

“प्लीज, ” मिसेस बार्टन ओरडल्या, “प्लीज, प्लीज!” त्यांनी आपला चेहरा दोन्ही हातांमधे लपवून जोरजोरात रडायला सुरुवात केली, त्यांचं सगळं अंग थरथरत होतं.

ती मुलगी त्यांच्या बाजुला अगदी शांतपणे उभी होती. आणि मग मिसेस बार्टनना त्यांच्या खांद्यावर कसलासा स्पर्श जाणवला.

“रडू नका, ” ती मुलगी म्हणाली. “तुम्ही रडू नका, मी जाते आहे. जर मला त्यानं मी आज इथे यायलाच हवं, असं सांगितलं नसतं, तर मी आलेच नसते. ‘साधारण बारा वाजता तू तिथे जा, ’ त्यानं मला सांगितलं होतं, ‘त्या वेळी मॉम चर्चला जाऊन परत आली असेल, ’ ‘ते मला घरात घेणार नाहीत, ’ मी त्याला सांगितलं होतं. तेंव्हा त्यानं त्याच्या छोट्याशा वहीतलं एक पान फाडलं आणि त्याच्यावर काहीतरी लिहून मला दिलं, आणि म्हणाला, की हे दार उघडणाऱ्या म्हातारबाबांना दे. आणि मग तुमची भेट झाल्यावर, त्यानं तुमच्यासाठी दिलेलं ख्रिसमस प्रेझेंट तुम्हाला दे, असं सांगितलं होतं त्यानं मला. ”

मिसेस बार्टननी आपल्या तोंडावरचे हात बाजुला केले. “माझ्यासाठी ख्रिसमस प्रेझेंट घेतलंय त्यानं?” त्यांनी आश्चर्यानं विचारलं.

“तो इथून गेल्यापासून ते माझ्याजवळच आहे, ” ती मुलगी सांगू लागली. “युद्धावर जाण्याआधीच्या शनिवारी दुपारी त्यानं ते खरेदी केलं होतं. मी त्याच्याबरोबर गेले होते. खूप वेळ लावला त्यानं खरेदी करताना — तुम्हाला देण्यासाठी कुठलीच गोष्ट त्याला चांगली वाटत नव्हती. ‘ती गोष्ट परफेक्ट असायला हवी, टिग्रेस!’ तो म्हणाला होता. हे नाव त्यानं दिलंय मला!”

“तुझं लग्न नाही ना झालेलं त्याच्याशी?” आश्चर्यानं त्यांनी विचारलं.

“नाही, नाही. ” ती मुलगी पटकन म्हणाली.

‘मग, ” मिसेस बार्टन आपला आवाज शांत, समजुतदार येईल, अशी काळजी घेत म्हणाल्या, “तू इथे का बरं आली आहेस, हे सांगशील मला?”

“मी सांगितलं की आधीच. टिगरने मला आज इथे येऊन हे प्रेझेंट तुम्हाला द्यायला सांगितलं होतं, ” ती शांतपणे म्हणाली. तिने तिची छोटी बॅग उघडली आणि त्यातून एक छोटंसं पुडकं बाहेर काढून त्यांना देत म्हणाली, “हे घ्या, आता मी हे तुम्हाला दिलंय, आता मी जाते. ”

“ते उघडताय का? म्हणजे मी त्याला सांगू शकेन, तुम्हाला ते किती आवडलंय ते. ”

मिसेस बार्टन जराशा घुटमळल्या, पण मग ते पुडकं उघडलं त्यांनी. त्याच्या आत एका सॅटीनच्या खोक्यात एक नक्षीदार सोन्याचं लॉकेट होतं, त्याच्यावर मोती जडवले होते आणि त्या लॉकेटच्या आत हस्तीदन्तावर, रॅनीचा, तो अगदी एक वर्षाचा असतानाचा चेहरा रंगवलेला होता.

“तरीच मला त्याचा तो लहानपणीचा फोटो सापडत नव्हता!” मिसेस बार्टन उद्गारल्या. “त्याच्या लहानपणीचा अल्बम बघताना माझ्या लक्षात आलं होतं. ”

त्या मुलीनं तिच्या बॅगमधून एक पाकीट काढलं, आणि त्यांना देत म्हणाली, “हे तुम्हाला नक्की परत दे असं सांगितलंय त्यानं मला. ”

मिसेस बार्टननी न बघतच ते पाकीट घेतलं. त्या लॉकेटमधल्या त्या चेहऱ्याकडेच टक लाऊन बघत होत्या. “किती गोड दिसतोय ना?” त्या कुजबुजल्या. “तो त्याच्या डोक्यावरचा सोनेरी केसांचा मुकुट! या प्रेझेंटनी मला किती आनंदी केलंय, काय सांगू? माझा छोटासा रॅनी परत माझ्याकडे आलाय असं वाटतंय मला!”

“अगदी हेच तो म्हणाला होता, ” ती थंडपणे म्हणाली. त्यांच्याकडे पहाणारे तिचे डोळे खरोखरच एवढे मोठे आणि शांत दिसत होते, की मिसेस बार्टन ना काहीसा रागच आला.

तिच्यासमोर ते चित्र धरत त्या म्हणाल्या, ” किती गोड दिसतोय ना?”

“होय, खरंच गोड दिसतोय, ’” ती मुलगी निर्विकारपणे बोलली.

“कदाचित तुला लहान मुलं आवडत नसावीत, ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

“मला?” ती स्पष्टपणे म्हणाली, “मी नेहमीच म्हणते, मला दहा मुलं व्हायला हवीत!”

“मला एकच झालं. ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या. “रॅनीचे वडील पहिल्या जागतिक महायुद्धात मारले गेले. ”

“टिगरने मला ते सगळं सांगितलंय, ” ती मुलगी म्हणाली. “खरं तर तुम्ही परत लग्न करून रॅनीला आणखी बहीण-भाऊ द्यायला हवे होते. ”

“मी कधीच असा विचार करू शकले नसते, ” मिसेस बार्टन चिडून म्हणाल्या.

“टिगरने त्याबद्दलही सगळं सांगितलंय मला, ” ती मुलगी म्हणाली. “पण तरीही ते त्याच्यासाठी अधिक चांगलं झालं असतं. ” तिच्या सावळ्या गालांवरच्या खळ्या सरळ झाल्या. “खरं तर तेंव्हाच मी त्याच्याशी लग्न करायला हवं होतं, पण तो कुठे मोकळा होता तेंव्हा!”

मिसेस बार्टननी खटकन ते लॉकेट बंद केलं.

“काय म्हणायचंय तुला?” त्यांनी रागाने तिला प्रश्न केला. “रॅनी कायमच मोकळा होता. ”

त्या मुलीने नकारार्थी मान हलवल्यावर तिचे काळेभोर कुरळे केसही हलले. “नाही! तो मोकळा नाहिये, ” ती म्हणाली, दुःखाने नाही, पण काहीशा बालिश सुजाणपणे. “तो तुम्हाला बांधिल आहे, मिसेस बार्टन. कोणतीही गोष्ट करण्याआधी, ती तुम्हाला आवडेल की नाही, हा विचार येतो त्याच्या मनात. आणि मग बहुतेक वेळा तो ती करत नाही. ”

“ही काहीतरी खुळचट कल्पना आहे, ” मिसेस बार्टन धारदार आवाजात बोलल्या. “का बरं, आत्ताच तर तू म्हणालीस, की त्याने— त्याने तुला लग्नाची मागणी घातली. ”

“ होय, पण—मला हे दिसत होतं, की—–हे त्यानं तुम्हाला न विचारता केलंय— आणि जर तुम्हाला मी आवडले नाही तर—तो दुःखी होईल. ”

“तू त्याच्याशी लग्न न करण्याचं हे कारण आहे?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

“जो माणूस दुसऱ्या कोणाचा तरी आहे, अशा माणसाशी मी नाही लग्न करू शकत, ” ती शांतपणे म्हणाली. आत्ताही तिच्या आवाजात दुःख किंवा विनाकारण दोष देणं, हे काहीही नव्हतं.

मिसेस बार्टन खुर्चीत बसल्या जागी ताठ झाल्या. “जर माझ्या मुलावर माझा एवढा प्रभाव असता—“ त्या बोलू लागल्या.

“ओह! प्रभाव असायला माझी काहीच हरकत नसती, ” ती उत्साहाने म्हणाली, “पण तुम्ही—म्हणजे – तुम्ही स्वार्थी आहात. तुम्हाला एकटं वाटू नये, आणखी काही-बाही, या सर्व गोष्टींसाठी तो स्वतःला जबाबदार समजतो. ”

मिसेस बार्टनना आपल्या मानेपासून वर, गालांपर्यंत रक्त चढतंय असं जाणवत होतं. “तो असं बोलला माझ्याबद्दल तुझ्याशी?” त्यांनी रागाने विचारलं.

“नाही, नाही, ” ती म्हणाली, “म्हणजे, फक्त मला सगळं समजून सांगण्याइतपतच. आज इथे येण्यासाठी मी तयार नव्हते, तेंव्हा –तो म्हणाला, तुम्ही — तुम्ही एखादेवेळी आत्महत्या सुद्धा कराल—तुम्ही विचार करत होतात, की तो परत येणार नाही. तुम्ही त्याला सांगितलं होतं, की त्याचे वडील युद्धावरून परत आले नाहीत, त्यामुळे तुम्हाला त्याची खूप काळजी वाटते— याची त्याला काळजी वाटते. ”

“माझ्या मुलाने माझ्या सगळ्या खाजगी गोष्टी तुला सांगून टाकलेल्या दिसतायत. ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

“नाही, त्याचं कारण म्हणजे, तुम्ही त्या गोष्टी त्याच्याच करून टाकलेल्या आहेत!” ती मुलगी म्हणाली. तिने परत तिची बॅग खुर्चीवर ठेवली, ती बसलेली ती खुर्ची निम्मी सुद्धा व्यापलेली नव्हती तिने! आणि परत तिने तिचे छोटेसे दोन्ही हात एकमेकात अडकवले. “अर्थातच, मी त्याला खरं काय ते सांगितलं, ” ती पुढे म्हणाली.

“खरं?” मिसेस बार्टननी प्रश्न केला.

“मी त्याला सांगितलं, की तुझ्यावर त्यांचं फार प्रेम आहे, म्हणून त्या अशा आहेत, असं नाही, तर तुमच्या मनात त्याच्या शिवाय एकटं रहाण्याची जी भीति आहे, त्यामुळे तुम्ही अशा वागता. ”

मिसेस बार्टन उभ्या राहिल्या. अचानकपणे त्यांचे गुडघे थरथरू लागले. “मला वाटतं, तू इथून निघून जावंस, ” त्या म्हणाल्या. “अखेर, तू कोण लागून गेलीस एवढी? एक सामान्य मुलगी जिला माझ्या मुलाने पसंत केली. तुझ्यासारख्या मुली—“

पण ती मुलगी गंभीरपणे पुढे म्हणाली, “तुम्हाला वाटतं तसा काही प्रकार नाहिये. मला एका खुनाच्या केसमधे त्याचा इंटरव्ह्यू घेण्यासाठी पाठवलेलं होतं. मी एका वर्तमानपत्रात पत्रकार म्हणून काम करते. पण त्याने मला काहीही सांगण्यास नकार दिला, मला ते वागणं आवडलं. तेंव्हा त्याने मला जेवणाचं आमंत्रण दिलं. तिथेही मी त्याला त्याबद्दल प्रश्न विचारले, पण तरीही त्याने मला काहीही सांगितलं नाही. त्यामुळे मला तो अधिकच आवडला. ”

“कुठली केस होती ती?” मिसेस बार्टननी विचारलं.

“ती प्रॅट मर्डर केस!” ती मुलगी म्हणाली.

“पण ही गोष्ट तर तीन वर्षांपूर्वीची आहे, ” मिसेस बार्टन ओरडल्याच! म्हणजे, रॅनीची आणि हिची ओळख तीन वर्षांपासून आहे! आणि तीही माझ्या नकळत! म्हणजे, या मुलीसाठी तो कोणाशी लग्न करायला तयार नव्हता तर —माझ्यासाठी नव्हे!

ती मुलगी पटकन उठली आणि आपले छोटेसे पण स्थिर हात मिसेस बार्टनच्या खांद्यांवर ठेऊन तिने त्यांना परत खुर्चीवर बसवले. “खाली बसा, ” ती म्हणाली, “आणि काहीतरी बोलू नका. ”

मिसेस बार्टननी तिच्याकडे एक जहाल कटाक्ष टाकला. “म्हणजे, बऱ्याच पूर्वीपासून त्याला तुझ्याशी लग्न करायचं होतं का?”

“तो सांगतो, जेंव्हा त्यानं मला पहिल्यांदा पाहिलं, तेंव्हापासून—–म्हणजे, तीन वर्षांपासून. ” 

“तीन वर्षांपासून?” मिसेस बार्टन म्हणाल्या, “पण हा शुद्ध मूर्खपणा आहे —-तू किती लहान मुलगी आहेस!”

“बावीस वर्षांची आहे मी. ”

“पहिल्यांदा खरोखर कधी मागणी घातली त्यानं तुला?” मिसेस बार्टननी विचारलं. याच कारणामुळे त्याला ॲलिशिया आवडत नव्हती तर!

त्या मुलीने मान खाली घातली. “ते सांगितलंच पाहिजे का मी तुम्हाला?”

“तुला सांगायचंच नसेल तर नको सांगू, ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या. “तरीही मला एवढं सगळं सांगितल्यावर—“

“ती मुलगी हसली आणि अचानक उठून मिसेस बार्टनच्या खुर्चीच्या हातावर जाऊन बसली.

“तुम्हाला काही वाटत नाही का हो? तुम्हीच म्हणाला होतात ना, की मला काहीही ऐकायचं नाहिये म्हणून?”

मिसेस बार्टन जराशा घुटमळल्या. आणि मग अचानक त्याही हसत सुटल्या. हे खरोखरच खुळचटपणाचंच होतं की ! ही तरुण मुलगी त्यांच्याशी बोलत होती हेच ! “मी तसं म्हंटलं तरीही तू मला बरंच काही सांगितलं आहेस, ” त्या म्हणाल्या.

– क्रमशः भाग तिसरा 

मूळ कथा: पर्ल बक

मराठी भावानुवाद  –  सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

संपर्क – 1565, सदाशिव पेठ, ‘लक्ष्मी सदन’, पी. जोग क्लास लेन, पुणे, ४११०३०. मो. 7709014058.

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग २ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ ☆

सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

? जीवनरंग ?

☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग २ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ 

(“बराच दीर्घ काळ, कदाचित, मी तुला पत्र लिहू शकणार नाही, आई!” पंधरा दिवसांपूर्वीच त्यांना त्याचं एक कार्ड आलेलं होतं, त्यामुळे आज काही कसली अपेक्षा करण्यात अर्थ नव्हता.) – इथून पुढे —

अर्धवट खाऊन त्यांनी तो ट्रे बाजूला सारला. आणि त्या पलंगावर पडून, रॅनी कसा ख्रिसमसच्या दिवशी मित्रांना बोलवून घर गजबजून टाकायचा, ते आठवू लागल्या. त्यांनी नेहमीकरताच स्वतःला रॅनीला वाहून घेतलेलं होतं. पण त्याने लग्न का बरं केलं नसेल? पण अर्थातच, त्या खूषच होत्या, त्याबद्दल. “तुझ्याइतकं कोणीच चांगलं भेटलं नाही मला अजून, आई!” तो नेहमी म्हणायचा. हे म्हणजे अतीच झालं! पण कदाचित थोडंसं खरंही? त्या दोघांच्यात नेहमीच खूप जवळीक होती. आणि रॅनीला माहित होतं, की त्याचे वडील युद्धात मारले गेल्यानंतर तर तोच तिचं सर्वस्व, तिचं अवघं जग होता. रॅनी तेरा वर्षांचा असताना, रॅनाल्डचा, म्हणजे, रॅनीच्या वडिलांचा व्यवसायातील भागीदार आणि मित्र टोपहॅम स्टोक्स याने मिसेस बार्टनना लग्नासाठी मागणी घातली होती, पण त्यांनी रागाने ती फेटाळून लावली होती. त्यांनी रॅनीला त्याबद्दल सगळे सांगितलेही होते. त्यच्या प्रतिक्रियेने त्या आश्चर्यचकित आणि काहीशा दुःखी पण झाल्या होत्या.

 “मला आवडतात टोप्पी अंकल, ” तो म्हणाला होता.

“मी नाही तो विचार करू शकत, ” त्या कोरडेपणे बोलल्या होत्या, “तुला नाही समजणार, शिवाय, तू आहेस ना माझा, जर मी तुझ्या वडिलांच्या जागी दुसऱ्या कोणाला आणलं, तर मला तो तुझा अपमान केल्यासारखं वाटेल. ”

 “तसंच काही नाही होणार, अंकल टोप्पी हे अंकल टोप्पीच रहातील. ” तो म्हणाला होता.

 “या विषयावर आपण काही न बोललेलंच बरं, ” त्या म्हणाल्या होत्या.

 निश्चितच, रॅनीने लग्न न केल्याबद्दल त्यांनी स्वतःला दोष द्यायची गरज नाही. त्या नेहमी स्वतःला सांगत आल्या होत्या, की तरुण मुलाने लग्न तर केलंच पाहिजे, आणि जेंव्हा ती वेळ येईल तेंव्हा त्या हिंमतीने त्याला पाठिंबा देतील! आणि त्या निःस्वार्थी पण होतील आणि रॅनीचा सगळा वेळ आणि समर्पण आपल्यासाठीच असावं ही अपेक्षाही ठेवणार नाहीत, त्यांनी हळुवारपणे त्याला हे सुचवूनही पाहिलं होतं, विशेषतः तो पंचवीस वर्षांचा झाल्यानंतर, की त्या हे नक्कीच समजून घेतील, की जर—

“खरंच, मी माझ्या सुंदर सुनेचं स्वागतच करीन, ” त्या हसत, हसत त्याला म्हणाल्या होत्या. “कोणीतरी, ॲलिशियासारखी?” एका जुन्या मैत्रिणीची ती मुलगी होती, एक फिकट गोरी, अती सुंदर नाजूक प्राणी!

 त्याने त्याची मान हलवली आणि जोरात हसला, “सॉरी, मी काही त्या ॲलिशियाच्या प्रेमात पडीन असं नाही मला वाटत आई, ” 

 तोपर्यंत रॅनी त्याच्या वडिलांच्या व्यवसायात इतकं चांगलं काम करायला लागला होता, की आता ज्येष्ठ भागीदार असलेल्या टोपहॅम स्टोक्सने मिसेस बार्टनना येऊन सांगितलं होतं, की रॅनी त्याच्या वडिलांसारखाच कायद्याच्या बाबतीत अतिशय बुद्धिमान आहे! तो अत्यंत लोकप्रियही होता. पण तो काही कोणाच्या प्रेमात पडायला तयार नव्हता!

 त्यांनी घड्याळाकडे बघितलं. आता उठून, सावकाशपणे ड्रेस वगैरे घालून तयार झालं तर बरोबर चर्चच्या वेळेत तिथे पोचता येईल, हे त्यांच्या लक्षात आलं. त्या उठल्या आणि त्यांनी ती हॉलीची छोटीशी डहाळी उचलून त्यांच्या ड्रेसिंग टेबलवर असलेल्या रॅनीच्या फोटोसमोर ठेवली. तो त्यांच्याकडेच बघत होता. त्याचा सुस्वभावी आणि आनंदी चेहरा त्याच्या त्या ऑफिसरच्या ऐटबाज टोपीत किती देखणा दिसत होता! त्यांच्या मनात आलं, किती चांगला मुलगा होता तो! जिथे कुठे जाईल, असेल तिथे सर्वांचा विश्वास संपादन करणारा! भरवसा ठेवण्यालायक! रॅनाल्डही तसाच होता, पण तो युद्धभूमीवरून परत आलाच नाही! चांगुलपणा काही कोणाला वाचवत नाही! आणि रॅनी पण असाच युद्धावरून परत आला नाही, तर त्यांच्याकडे कोण बघेल, कोण काळजी घेईल त्यांची? जवळ फक्त पैसा असून काही उपयोग नसतो. ती कायम कोणावर तरी अवलंबून रहाणारी स्त्री होती. आणि रॅनाल्डला आवडायचं तिचं असं त्याच्यावर अवलंबून असणं. आणि रॅनी मोठा झाल्यावर त्याने वडिलांसारखीच तिची जबाबदारी उचलली होती. कसं काय ती सांभाळणार होती सगळं, तो सुद्धा जर परत आलाच नसता तर?

 एक क्षण त्या टेबलावर ओणवल्या, जणू त्यांचा आत्मा त्यांच्या डोळ्यात उतरला आणि त्या आपल्या मुलाच्या चेहऱ्याकडे बघत राहिल्या. मग त्यांनी कसंबसं स्वतःला आवरलं. नाही, त्यांना तो मृत झाल्याचं नाही जाणवत. जेंव्हा –म्हणजे, जर –तो मारला गेलाच, तर त्यांना ते त्याच क्षणी जाणवेल—नक्की ना?

 “पण मला जाणवतंय, रॅनी, की तू जिवंत आहेस!” त्या कुजबुजल्या. त्यांनी कल्पना केली, अर्थात ती केवळ कल्पनाच होती— की त्याचे डोळे जिवंत असल्यासारखे चमकले!

 “मला मदत कर, ” त्या परत कुजबुजल्या, “मी जेंव्हा परत घरी येईन, एकटी, तेंव्हा मला मदत कर. ”

 पण तो फक्त फोटो होता. त्यांनी त्या फोटोकडे पाठ फिरवली.

 

. . . . ज्या क्षणी त्यांनी चर्चमधून परत येऊन घरात पाऊल ठेवलं, त्या क्षणी त्यांना जाणवलं, की काहीतरी वेगळं घडलंय! म्हणजे, त्यांना जाणवलं की कोणीतरी अनोळखी व्यक्ती घरात आलेली आहे. म्हाताऱ्या हेन्रीने त्यांना दार उघडून आत घेतलं, तेंव्हाच तो अस्वस्थ असल्याचं त्यांना दिसलं.

 “काय झालंय हेन्री?” त्यांनी विचारलं.

 “लायब्ररीत एक तरुण व्यक्ती तुमची वाट बघते आहे, मॅडम, ” तो म्हणाला.

 “तरुण व्यक्ती?” त्या बुचकळ्यात पडल्या.

 “तुम्ही भेटताय ना?” तो म्हणाला.

 “पण तू तिला घरातच का घेतलंस?” त्यांनी विचारलं.

त्याने त्याच्या हातातला एक चुरगळलेला कागद त्यांच्या समोर धरला. त्यांना त्याच्यावर रॅनीचं हस्ताक्षर दिसलं.

 ‘हेन्री, टिगरसाठी, हिला घरात येऊ दे!’

“टिगर!” त्या म्हणाल्या. रॅनी लहान असतानाचं त्याचं ते लाडकं नाव होतं. तो जेंव्हा नुकताच वाचायला लागला होता, तेंव्हाचा तो टायगर चा चुकीचा केलेला उच्चार होता. वरच्या कठड्यावरून एकदा त्याने हेन्रीच्या अंगावर झेप घेतली होती.

 “मी टिगर आहे!” असं ओरडून त्याने झेप घेऊन हेन्रीला जमिनीवर पाडलं होतं. त्यानंतर अनेक वर्षं तो एक खेळच झाला होता, हेन्रीने आपण टिगरला प्रचंड घाबरतो असं नाटक करायचा. पण घराबाहेरच्या कोणालाच त्या खेळाबद्दल किंवा त्या नावाबद्दल काहीच माहित नव्हतं.

“होय, मॅडम, ” तो गंभीरपणे म्हणाला. त्याने त्यांच्या स्वच्छ, राखाडी डोळ्यात पाहून पुढे विचारलं, “तुम्ही तिला भेटाल तेंव्हा मी तिथे थांबू का?”

“नको, ” त्या म्हणाल्या. “नको, मी एकटी सहज भेटेन— हेन्री, कशी दिसते ती?”

 “ती—काय सांगू? —अगदी चारचौघीं सारखीच आहे, मला काय म्हणायचं कळतंय ना तुम्हाला मॅडम? तशा अनेक तरुण मुली दिसतात येता जाता. खरं तर विशेष काही सांगताच येत नाही तिच्याबद्दल!”

“ठीक आहे, ” त्या सावकाशपणे म्हणाल्या. त्यांनी आपला कोट काढून त्याच्याकडे दिला पण हॅट तशीच राहू दिली डोक्यावर. फिकट निळ्या रंगाची वाटोळी टोपी होती ती. त्यांच्या पांढऱ्या केसांवर फार शोभून दिसायची, पण ती घातल्यावर त्या कठोर, करारी दिसायच्या.

 त्यांनी लायब्ररीचं दार उघडलं आणि त्यांना एक तरुण मुलगी तिथे उंच पाठीच्या लाकडी खुर्चीत बसलेली दिसली.

 “येस?” त्या त्यांच्या स्वच्छ आवाजात, तुटकपणे बोलल्या, ”तुला माझ्याशी बोलायचं आहे?”

 आवाज ऐकताच, ती मुलगी पटकन खुर्चीवरून उठली आणि उठताना तिने आपली छोटी बॅगही उचलून घेतली. “तुम्ही टिगरच्या आई का?” ती क्षीण आवाजात बोलली.

 “टिगर?” त्यांनी भुवया उंचावून विचारलं.

 “तुम्ही मिसेस बार्टन का?” त्या तरुण मुलीने विचारलं.

 “होय, ” त्यांनी उभ्या उभ्याच उत्तर दिलं. त्या, त्या तरुण मुलीपेक्षा बऱ्याच उंच होत्या. ती मुलगी खूपच लहान होती, वीस वर्षांची सुद्धा नसेल, छोटीशी, नाजुक आणि सावळी होती आणि त्यांना घाबरून थरथरत होती. ती किंचित सुद्धा सुंदर म्हणण्याजोगी नव्हती. तिची चेहरेपट्टी अगदीच बालिश दिसत होती, फक्त तिचे काळेभोर, मोठमोठे डोळे तेवढे लक्ष वेधून घेत होते.

“टिगर—म्हणजे, रॅनाल्डने मला तुम्हाला भेटायला सांगितलं. ” ती अडखळत बोलली.

 “माझ्या मुलानं?” मिसेस बार्टन म्हणाल्या. त्यांना एकाएकी थंड वाटायला लागलं. “ बैस, आणि मला सांग, माझ्या मुलाने तुला पाठवलं असं कसं म्हणतेस तू? तो तर तिकडे लांब, युद्धावर आहे. ”

 त्या तरुण मुलीच्या फिक्या चेहऱ्यावर, नाजूक, गुलाबी रंगाची छटा आली. मग तिने धीर गोळा केला. मिसेस बार्टनने पाहिलं, की तिने खाली घातलेली मान वर केली आणि ओठ चावले. “इथून जाण्यापूर्वीच रॅनीने मला सांगितलं होतं, की मी नक्की काय करायचं आहे. त्याने मला ख्रिसमसच्या दिवशी तुम्हाला येऊन भेटायला सांगितलं होतं. ”

मिसेस बार्टन अगदी ताठ उभ्या राहून तिचं बोलणं ऐकत होत्या. “मी का बरं तुझ्यावर विश्वास ठेवावा?” त्यांनी अगदी थंड आवाजात तिला विचारलं.

 त्यावर त्या मुलीने आपल्या ब्लाउजमधून एक जाड पाकीट काढलं आणि ती म्हणाली, “हे त्याचं मला आलेलं शेवटचं पत्र आहे, ” असं म्हणून तिने ते पत्र काढून, त्याचं पहिलं पान पत्रातून फाडून त्यांना दिलं.

 “छोट्याशा टिग्रेसला, ” अशी त्या पत्राची सुरुवात होती, “आत्ता तुला हे पत्र लिहिताना मी गरम पाण्याच्या बादलीत पाय बुडवून बसलो आहे. तेंव्हा या पत्रावर उडलेले शिंतोडे हे या पाण्याचे आहेत, येडुबाई— अश्रुंचे नाहीत, पण तुझी पत्रं वाचताना ते येऊ शकतात —–“

मिसेस बार्टननी तो कागद परत तिला दिला. त्यांनी आपले डोळे तिच्यावर रोखले होते, आणि त्यातून आपल्या मनात काय चाललंय, ते तिला अजिबात कळणार नाही, अशी पूर्ण काळजी घेतली होती. रॅनी —- काय संबंध होता रॅनीचा या मुलीशी? रॅनीने त्यांना काहीच सांगितले नव्हते. हा सगळा काळ, त्या जेंव्हा समजत होत्या, की रॅनी केवळ त्यांचा आहे, तेंव्हा तो त्यांचा नव्हताच! त्या सगळा काळ एकट्याच होत्या. अगदी एकट्या, पण ते कळायला हा ख्रिसमसचा दिवस उजाडायचा होता! त्यांचा स्वाभिमान डिवचला गेला, आणि त्यांनी आपले ओठ घट्ट मिटून घेतले. आपल्या मुलाला जे आपल्याला सांगावंसं वाटलं नव्हतं, ते काहीही या मुलीला विचारायचं नाही, असं त्यांनी मनात ठरवून टाकलं. ठेवू दे त्यांना जे काही गुप्त ठेवायचं ते. त्यांना आपल्या अन्तःकरणाचा कोणी लचकाच तोडतंय अशी वेदना जाणवत होती. आता त्या खरोखरच एकट्या होत्या.

 त्या मुलीनं ते पत्र परत ठेऊन दिलं.

“मी कोण आहे — हे विचारणार नाही का तुम्ही?”ती म्हणाली.

 “नाही, ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या, “मी नाही विचारणार. ”

 “पण — पण त्यानी मला आजच इथे यायला सांगितलं होतं, ख्रिसमसच्या दिवशी, ” ती अडखळत म्हणाली, “त्याने मला —“

“का?” मिसेस बार्टननी तिचं बोलणं तोडत मधेच विचारलं, “सगळे दिवस सोडून ख्रिसमसच्या दिवशीच का?” त्या थांबल्या आणि त्यांच्या मनातलं बोलून गेल्या, “तसाही ख्रिसमसचा दिवस माझ्यासाठी अवघडच असतो. ”

– क्रमशः भाग दुसरा 

मूळ कथा: पर्ल बक

मराठी भावानुवाद  –  सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

संपर्क – 1565, सदाशिव पेठ, ‘लक्ष्मी सदन’, पी. जोग क्लास लेन, पुणे, ४११०३०. मो. 7709014058.

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग १ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ ☆

सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

? जीवनरंग ?

☆ हसण्याचे वरदान…… – भाग १ – मूळ कथा लेखक : पर्ल बक ☆ भावानुवाद – सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ 

ती ख्रिसमसच्या दिवसाची पहाट होती, याच दिवसाची धास्ती होती मिसेस बार्टनच्या मनात. त्या जाग्या झाल्या आणि आणि आपल्या खोलीकडे बघू लागल्या, या पहाटेच्या वेळी त्या परिचित खोलीतील ओळखीच्या सर्व गोष्टी धूसर दिसत होत्या. त्यांनी पटकन आपले डोळे मिटून घेतले आणि अगदी हालचाल न करता पलंगावर पडून राहिल्या. त्यांना ज्या दिवसाचा विचारही नको वाटत होता, तो दिवस समोर येऊन उभा ठाकला होता! तीच तर कटकट होती ख्रिसमसची—- तो लांबणीवर टाकणं अशक्य होतं. तो असा काही येऊन कोसळायचा एखाद्यावर, जसा काही प्रत्यक्ष मृत्यूच, अटळ आणि खात्रीशीर!

कारण मिसेस बार्टनना ख्रिसमसची भीति वाटत होती. त्या जेंव्हा रॅनीला पाठवायच्या ख्रिसमसच्या भेटवस्तूंची खरेदी करायला गेल्या, तेंव्हा त्यांच्या हे प्रथम लक्षात आलं. त्यांना रेड क्रॉसच्या मुख्य कार्यालयातून सांगण्यात आलं होतं, की एक नोव्हेंबरलाच जर त्यांनी पाठवायची बॉक्स आणून दिली, तरच रॅनी जिथे कुठे होता, तिथे त्याला ती वेळेवर मिळू शकेल. त्यांना तो कुठे आहे हे माहित नव्हतंच, पण त्याच्या रेजिमेंटचं नाव माहित होतं, आणि रेड क्रॉस मधल्या कोणीतरी त्यांच्यासाठी साधारणपणे, निदान, ती रेजिमेंट कुठे असू शकेल, एवढं शोधून काढलं होतं. त्यामुळे त्या त्याच्यासाठी ख्रिसमसच्या भेटवस्तूंची बॉक्स वेळेत पाठवू शकणार होत्या.

ज्या दिवशी त्या खरेदीसाठी गेल्या होत्या, तेंव्हा दुकानांमधल्या सगळ्या प्रसन्न आणि मित्रत्वाने वागणाऱ्या विक्रेत्या मुलींना त्या मोठ्या अभिमानाने सांगत होत्या, की त्या ही खरेदी त्यांच्या एकुलत्या एक मुलासाठी करत होत्या, “जो आघाडीवर कुठेतरी लढत आहे, ” त्या वेळी त्या आपली ख्रिसमसबद्दल वाटणारी भीति लपवू शकल्या होत्या.

मागच्या वेळच्या युद्धापेक्षा हे, या वेळचं युद्ध अधिक अवघड होतं, कारण या वेळी एक नाही, तर अनेक आघाड्यांवर युद्ध चालू होतं. मागच्या वेळी, जेंव्हा रॅनीचे वडील युद्ध आघाडीवर लढत होते, तेंव्हा अर्थातच, ते कुठेतरी युरोपमधेच आहेत, हे माहित असायचं, आणि त्या लहान होत्या, त्या वेळी त्या इतक्या वेळी युरोपला जाऊन आलेल्या होत्या, की त्या आपल्या लायब्ररीत भिंतीवर लावलेल्या नकाशावरून सहजपणे रॅनाल्डचा मागोवा घेऊ शकत असत. जेंव्हा सॉम्स येथे तो मारला गेला—तरीही, त्यांना ते ठिकाण ठाऊक होतं. पण हे युद्ध! त्यांनी कधीच न बघितलेल्या ठिकाणी आपला मुलगा युद्ध लढत असल्याच्या विचाराने त्यांचे सुंदर राखडी डोळे पाण्याने भरून येत. त्याच्या वडिलांसारखाच तोही कुठेतरी मारला गेला, तर त्यांना त्याचं थडगं बघायला तरी जाता येईल का, या विचाराने त्या शहारून गेल्या.

ती गोड विक्रेती मुलगी त्यांचे भरून आलेले डोळे बघून, त्यांच्याकडे बघून गोडसं हसली आणि तिने विचारलं, “त्याचे डोळे कुठल्या रंगाचे आहेत?”

मिसेस बार्टनचा चेहरा खुलला. “निळे, ” त्या म्हणाल्या, “कोणी कधी बघितले नसतील, इतके निळे!”

“मग हा स्वेटर त्यांना छान दिसेल, ” ती विक्रेती मुलगी म्हणाली. आणि संभाषण पुढे वाढवत म्हणाली, “मला निळ्या डोळ्यांचे पुरुष फार आवडतात. ”

“मला पण, ” मिसेस बार्टन म्हणाल्या. “त्याच्या वडिलांचे डोळे पण निळेच होते. ”

त्यानंतर ते पार्सल पाठवण्याच्या गडबडीत त्या अगदी गुंतून गेल्या होत्या. दुकानांमधे अजुनी ख्रिसमससाठीचे खास पॅकिंग किंवा पाकिटांवर लावायचे विशेष सिल्स* आलेले नव्हते, पण त्यांना आदल्या वर्षी आणलेल्या काही गोष्टी एका बॉक्समधे सापडल्या. आणलेल्या सगळ्या वस्तू पॅक केल्यानंतर खरंच फार सुरेख दिसू लागल्या. आणि त्यांनी काही चॉकलेट्स आणि सुक्या मेव्याचे डबेही आणले होते, जे अगदी गरम हवामानातही चांगले राहतील अशी हमी देण्यात आलेली होती—-पण रॅनी गरम हवेच्या ठिकाणी नव्हताच! एक फ्रुट-केकही त्यांनी त्याच्यासाठी पॅक केलेला होता. शेवटी त्या बॉक्सचा आकार एवढा मोठा झाला, की त्यांना काळजीच वाटायला लागली. समजा, ते म्हणाले, की एवढा मोठा बॉक्स आम्ही नाही पाठवू शकत—नाही, ते एखादे वेळी त्यांना काही सांगणार पण नाहीत—आणि पाठवणारच नाहीत ती बॉक्स! त्या कल्पनेने त्यांना घाबरवूनच टाकलं. आणि मग, घाई घाईने त्यांनी त्या सगळ्या वस्तू काढून तीन छोट्या पॅकेजमधे त्या वस्तू परत पॅक केल्या. या वेळेपर्यंत घरातल्या प्रत्येकालाच त्यांनी कामाला लावलं होतं. बटलर हेन्री, त्याची बायको ॲन आणि ड्रायव्हर डिकन. डिकन सैन्यात भरती होण्याच्या वयाचा होता आणि ख्रिसमसच्या आधीच त्यालाही आघाडीवर जावं लागणार होतं.

“मी तुलाही अशीच एक बॉक्स पाठवीन, डिकन, ” त्यांनी त्याला सांगितलं.

हॅटला हात लावून आदर दाखवत तो म्हणाला, ” धन्यवाद, मॅडम!”

जेंव्हा तो युद्धावर निघून गेला, तेंव्हा त्यांनी दोन्ही गाड्या गॅरेजमधे ठेऊन दिल्या, आता रॅनी येईपर्यंत त्या गाड्या वापरणार नव्हत्या. या दिवसात एक वयस्क स्त्री निदान एवढं तरी करू शकत होती, पेट्रोल आणि रबर (टायरचं) वाचवण्यासाठी! ख्रिसमसच्या आधी दोन आठवडे तो जेंव्हा जायला निघाला, तेंव्हा त्या त्याला म्हणाल्या,

“तुझी इथली ड्रायव्हरची नोकरी तुझी वाट बघतेय, हे विसरू नकोस युद्ध संपल्यावर, डिकन!”

परत त्याने आपल्या हॅटला हात लावला, आणि म्हणाला, “ धन्यवाद, मॅडम!”

त्यांच्या हृदयात एक लहानशी कळ उठली! तो अगदी लहान आणि साधा दिसत होता. मग त्यांच्या लक्षात आलं, की त्यांना त्याच्याबद्दल काहीच माहित नव्हतं.

“तुझं लग्न झालंय का डिकन?” त्यांनी चौकशी केली.

“नाही मॅडम, ” तो अचानकपणे आलेल्या या प्रश्नाने लाजून लालबुंद झाला.

“आई-वडील असतील ना तुला?” त्यांनी हळुवारपणे विचारलं.

“होय, मॅडम, ” तो म्हणाला.

एवढी प्रश्नोत्तरं झाल्यावर दोघांना काय बोलावं ते काही सुचेनासं झालं, जणू एक मौनाची भिंतच दोघांमधे उभी ठाकली, आणि दोघेही लाजाळू असल्याने दोघे पुढे काहीच बोलू शकले नाहीत.

“अच्छा मग, डिकन” त्या आपला हात पुढे करत म्हणाल्या. “मला नेहमी तुझी आठवण येईल आणि मी तुला शुभेच्छा देत राहीन. ”

“धन्यवाद मॅडम, ” म्हणून त्याने घाई घाईने तिच्या हातात दिलेला हात काढून घेतला. त्यांच्या लांब, सडपातळ हातात त्याचा हात मोठा, तरुण आणि जड वाटला.

या ख्रिसमसच्या दिवशी घरात त्यांच्याशिवाय फक्त म्हातारा हेन्री आणि त्याची म्हातारी बायको ॲन हे दोघेच होते. “आणि म्हातारी मी, ” त्यांनी मनातल्या मनात विनोद करायचा प्रयत्न केला! आणि डोळे मिटलेले ठेऊनच उदासपणे हसल्या, आपल्याच विनोदाला!

आता त्यांनी मान्य केलं, की त्यांना या ख्रिसमसच्या दिवसाची भीति वाटत होती. या भितीवर मात करण्यासाठी काहीतरी निश्चित असा दिवसभराचा प्लॅन बनवणं आवश्यक होतं, नाहीतर आपलं काही खरं नाही, असं त्यांना वाटत होतं. कारण त्यांच्या गुप्त अशा संवेदनशील अंतर्मनात त्यांना नेहमीच हे जाणवत असे, की एक दिवस असा येईल, की आपल्या आयुष्याकडे बघून आपल्यालाच असं वाटू शकेल की हे आयुष्य अगदी निरर्थक आहे!

त्यांच्या वडिलांनी ते साठ वर्षांचे होण्याआधीच, कोणाच्या लक्षात येईल असे काहीही कारण नसताना एकाएकी आत्महत्या केली होती. त्या लहान असताना त्यांना ते अनाकलनीय वाटलं होतं. पण जसजसा काळ पुढे जात गेला, तसतसं, त्यांनी ते का केलं असावं ते त्यांच्या अधिकाधिक लक्षात येत गेलं. आयुष्य असह्य वाटू लागण्यासाठी एखाद्या मोठ्या आपत्तीची अथवा अरिष्टाची गरज नसते. साधंसं निराशाजनक प्रसंगाचं किंवा अपेक्षाभंगाचं साठत जाणंही जीवन असह्य करू शकतं. एक असा क्षण येऊ शकतो, की जेंव्हा मनाचा तोल त्या दिशेला ढळू शकतो. केवळ रॅनीमुळेच त्यांच्या जीवनाला काही अर्थ होता. रॅनीचा जन्म झाल्यापासून त्यालाच वाहिलेलं होतं त्यांचं आयुष्य, आणि आता या युद्धाने त्याला त्यांच्यापासून दूर नेलेलं होतं. हं! हे युद्ध अशा एकुलता एक मुलगा असलेल्या त्यांच्यासारख्या आईसाठी सर्वात जास्त क्रूर होतं!

त्यांच्या मनात त्यांच्या मैत्रिणींचा विचार आला आणि त्यांचं मन कचरलं. त्यातल्या तिघी-चौघी त्यांच्याच सारख्या एकट्या होत्या. जर मी खरोखरच दयाळू असते, तर गरीब बिचाऱ्या मार्नी लुईस आणि बाकीच्यांना ख्रिसमससाठी इथे बोलावलं असतं. पण त्यांना हे माहित होतं, की त्या काही बोलावणार नाहीत. आपल्या एकटेपणात त्यांच्या एकटेपणाची भर घालण्यात काही अर्थ नव्हता. त्यापेक्षा स्वतःच स्वतःला सांभाळणं सोपं होतं. आपण उशिरा उठावं, चर्चला जाऊन यावं आणि मग रॅनीला पत्र लिहून सांगावं, आपल्याला किती एकटं वाटतं ते, असं त्यांनी ठरवलं.

आता त्यांची भीति एकाच बिंदूवर जाऊन स्थिरावली —आज चर्चला जाऊन आल्यावर, जेवण करून, रॅनीला पत्र लिहून झाल्यानंतर त्या काय करणार? निश्चितपणे, प्रत्यक्ष काय करणार त्या? त्यांच्या डोळ्यांच्या पापण्यांआडून येणाऱ्या अश्रूंनी त्यांचे डोळे चुरचुरू लागल्याची जाणीव होऊन त्या थरथरल्या. मग सावकाशपणे त्या उठल्या आणि पायात स्लीपर घालून बाथरूममधे जाऊन आंघोळ करून, केस विंचरून आल्या. परत पलंगाकडे येताना त्या खिडकीपाशी थांबल्या आणि त्यांनी बाहेर बघितलं. दिवस अगदी स्वच्छ आणि थंड वाटत होता. बर्फ पडलेला किंवा पडताना दिसत नव्हता. रॅनी लहान असताना नेहमी, ख्रिसमसच्या वेळी बर्फ पडू दे अशी प्रार्थना करत असायचा. मोठा झाल्यावरही, अगदी लहानपणासारखी प्रार्थना नाही, पण ख्रिसमसमधे बर्फ असावा अशी त्याची अगदी मनापासून इच्छा असायची, आणि त्या सकाळी बर्फ नसेल पडलेला तर त्याची निषेधात्मक प्रतिक्रिया असायचीच! त्यांच्या चेहऱ्यावर त्या आठवणीनी हसू आलं, आणि ब्रेकफास्टचा ट्रे घेऊन तेंव्हाच आलेल्या ॲनला ते दिसल्यावर ती पण त्यांच्याकडे बघून हसली.

“मेरी ख्रिसमस मॅडम, ” ती म्हणाली. तिने ट्रेमधे हॉलीची छोटीशी फांदी ठेवली होती. पुढच्या दारापाशी लावलेली हॉलीची दोन झाडं चांगलीच मोठी झाली होती आणि या वर्षी फळांनी लगडून गेली होती. ती झाडं रॅनीच्या जन्माच्या वेळीच लावलेली होती, बरोबर 27 वर्षांपूर्वी!

“आज सकाळी बर्फ न दिसल्यामुळे रॅनी कसा चिडला असता, याचा विचार करत होते मी, ” त्या हळुवारपणे म्हणाल्या.

“खरंच बाई!”ॲनने त्यांच्या बोलण्याला संमती दर्शवली.

तिने पिवळा सॅटीनचा पलंगपोस त्या मोठ्या पलंगावर नीट घातला आणि ब्रेकफास्टचा ट्रे त्याच्यावर ठेवला.

“ती हॉलीची डहाळी किती सुंदर दिसते आहे!” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

“आनंददायक आणि उत्साहदायक!” ॲन म्हणाली.

“अगदी खरं!” मिसेस बार्टन म्हणाल्या.

स्वतःवरच खुश होत ॲन निघून गेली. आणि मिसेस बार्टननी खायला सुरवात केली. त्यांना फारशी भूक नव्हती, पण त्यांनी त्या गोष्टीकडे दुर्लक्ष केलं. कर्तव्य भावनेने त्या सावकाशपणे, एकेक घास बत्तीस वेळा चावत खात राहिल्या. आजच्या दिवशी रॅनी त्यांना काही निरोप पाठवू शकेल, हे अशक्यच होतं. पण त्याच्या गेल्या वेळच्या पत्रात त्यानी त्यांना बजावलेलंच होतं, की त्याच्याकडून बराच काळ काही पत्र, निरोप आला नाही, तरी त्यांनी काळजी करू नये. तो अगदी सुरक्षित असेल—जरी बराच काळ काही कळलं नाही, तरी तो सुरक्षित नाही, असा विचार त्यांनी करू नये. “बराच दीर्घ काळ, कदाचित, मी तुला पत्र लिहू शकणार नाही, आई!” पंधरा दिवसांपूर्वीच त्यांना त्याचं एक कार्ड आलेलं होतं, त्यामुळे आज काही कसली अपेक्षा करण्यात अर्थ नव्हता.

 – क्रमशः भाग पहिला

मूळ कथा: पर्ल बक

मराठी भावानुवाद  –  सुश्री साधना प्रफुल्ल सराफ

संपर्क – 1565, सदाशिव पेठ, ‘लक्ष्मी सदन’, पी. जोग क्लास लेन, पुणे, ४११०३०. मो. 7709014058.

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ जरी आंधळा मी ! ☆ श्री संभाजी बबन गायके ☆

श्री संभाजी बबन गायके

? जीवनरंग ?

जरी आंधळा मी ! श्री संभाजी बबन गायके 

जन्माला झाली असतील पंधरा-सोळा वर्षं. जातीवंत आईच्या पोटी जन्मलो तेव्हा सर्वांनाच आनंद झाला होता. वीसेक एकर शेती, शिवाय इतरांची कसायला, अर्धलीनं घेतलेली तेवढीच शेती…   माझ्या येण्याने शेत-शिवार आणखी फुलून यायला मदतच होणार होती….    लेकरं चार घास आणखी मिळवणार होती.

आईनं दुधाला कमी पडू नाही दिलं. अंगी बळ वाढत होतं आणि लवकरच शेतावरही जाऊ लागलो. माझे मोठे डोळे, काळेभोर. त्वचेवर पांढ-या ढगांची जणू पखरण झालेली. दमदार चाल आणि बैजवार चालणं…   कुणाच्या अंगावर जायचं नाही आणि कुणी अंगावर आलंच तर त्याला आईचं दुध आठवावं असा माझा प्रतिहल्ला…  बाहेरचे शहाणे माझ्यापासून त्यामुळे थोडे अंतर ठेवीत असत. मात्र घरातले सर्व माझ्या अगदी अंगाशी खेळणारे..  लहान मुलं तर माझ्याभोवती निर्धास्त खेळत.

फार काही अंगाला झोंबलं, लागलं, दुखलं म्हणून कधी डोळ्यांतून एक टिपूस पाणी नाही आलं कधी…   पण एके दिवशी उजव्या डोळ्याला धार लागली. डोळ्यांत काहीबाही जातं शेतात कामं करीत असताना म्हणून मी आणि सगळ्यांनीच ही गोष्ट डोळ्याआड केली….    कामाचा धबडगाच इतका असतोय रानात….    आजारा-बिजाराला आणि त्यांचे कोड पुरवायला शेतक-याला कसली आली सवड?

पण मोठ्या दादांच्या ध्यानात आलं दोनच दिवसांत. काहीतरी गडबड आहे म्हणाला…   डॉक्टर साहेबांकडे लगोलग घेऊन गेला. “डोळा वाचणार नाही!” मी ऐकले आणि दादाने सुद्धा. पण माझ्याआधी त्याच्याच डोळ्यांत काळजीचं आभाळ दाटून आलं. डॉक्टर म्हणाले, ”कुठं खर्च करीत बसता! बघा काय निर्णय घेताय ते…   पण याला सांभाळत बसावं लागेल घरीच ठेवलं तर!”

तसं दादा लगबगीने म्हणाले, ” हा आमचाच आहे..  आमचाच राहील. सांभाळू की घरच्या घरी. काय खर्च व्हायचा तो करू…   पण याचा हा डोळा वाचतोय का बघा…   दुसरा डोळा आहेच की अजून शाबूत. ” 

डॉक्टर साहेबाचं मन ओलं झालं…   ”तुम्ही एवढी नुकसानी पदरात घेताय…   तर माझा पण शेर असू द्यात की या कामात. माझी फी बी काही नको. करून टाकू आपण जे काही गरजेचे असेल तेवढं!’ 

मी माझ्या चांगल्या डोळ्याने त्या दोघांकडे एकवार पाहून घेतलं….    दुसरा डोळा त्याच मार्गाला जाणार असं मला आपलं वाटून गेलं! 

दुखलं खूप तो डोळा डॉक्टर टाके घालून शिवत होते तेंव्हा….    पण या देहाला सवय होती सोसायची…   जन्मच तसा दिलाय देवानं…   करणार काय? 

घरी आलो…   पण खूप दिवस बसून राहणं मनाला पटेना. उभारी धरली आणि कामाला जुंपून घेतलं स्वत:ला..  जमेल ते करीत राहिलो…   एका डोळ्याने अजिबात दिसत नाही हे पार विसरून गेलो. देवाची पण काय करणी पहा…   महत्त्वाच्या चीजा एक एक जास्तीच्या दिल्यात त्यांनं…   एक निसटलं तर दुसरं हजर. बघा ना, दोन-दोन कान, दोन-दोन डोळे!

पण हे दान मला नाही पुरलं…   वर्षभरात दुस-याही डोळ्याने पहिल्या डोळ्याची वाट धरली! आता तर कुणाचा काही इलाज असेल असं वाटावं अशी हिंमतच नाही उरली काळजात. पण याही वेळेस दादा, डॉक्टर आणि इतर सर्वच माझ्या पाठीशी उभे राहिले. राहू द्या…   एका कोप-यात पडून राहील जन्मभर…   आम्ही खायला-प्यायला घालू…   शेतकरी आहोत…   घासातला घास देऊ! आमच्यात घरातल्यांना वृद्धाश्रम दाखवला जात नाही…..     उद्या आपली सुद्धा तीच गत होते…   म्हणून आपलं म्हणून जे कोणी आहेत त्यांना घरात आणि उरात जागा करून द्यायची रीत मातीत पावलं रुतवून असणा-या कृषीवलांची.

याही वेळी कुणीच माझ्या दादाकडून एक नवा पैसा घेतला नाही. पुण्य करण्याची अशी एखादी लहानसहान संधी चांगली माणसं बरी सोडतील….    मोठं पुण्य करण्याची ताकद देव देईल तेंव्हा देईल! 

आता उरलेला उजेडही माझ्यासाठी परका झाला…   आणि मी हिरव्या शेताला पोरका झालो….    मातीला पारखा झालो!

दादांची आई होती म्हातारी झालेली. तिने तिच्या सुरकुत्या पडलेल्या हातांनी मला घास भरवले…   बाकीची कामांत गुंतले असताना ही माऊली या तिच्या नातवाला गोंजारत राहिली…   दुखलं-खुपलं पाहू लागली. आणि माझ्याही नकळत मी तरुण झालो..  धष्टपुष्ट बनलो! माझा मी मला पाहू शकणार नव्हतो शेतातल्या पाटात वाहत असलेल्या पाण्यात माझं प्रतिबिंब पडेल पण मी पाहू शकणार नव्हतो….    हो…   दादाच्या डोळ्यांनी मात्र पाहीन..  त्याने शेतात नेलं तर.

एखाद्या लहानग्या पोरांचं करावं तशी माझी काळजी घेतली गेली. येणारे-जाणारे पाहुणे मला बघायला यायचे..  आणि कुणी काही, कुणी काही म्हणून जायचे. या बिनाकामाच्याला नुसतं सांभाळून होणार तरी काय? असा सर्वांचा सवाल होता…   आणि त्यात काहीही खोटं नव्हतं! 

दुसरं कुणी असतं दादाच्या जागी तर माझी रवानगी एव्हाना झालीही असती आणि माझ्या खुणा कायमच्या पुसल्या गेल्या असत्या या जन्माच्या सारीपाटावरच्या! 

गिधाडं आभाळात घिरट्या घालून घालून थकली….    पण मी कोसळून पडलो नाही. कारण बाकीचे अवयव शाबूत..  बुद्धी जागेवर..  आणि मनाची तयारी भरभक्कम होती. एखाद्या चित्रातील सुंदर चेह-यावर चित्रकार डोळे रंगवायचे विसरून गेला असावा..  तशी त-हा! 

जागच्या जागी बसून राहणे…   माझ्यासाठी चांगले नव्हते आणि मलाही ते नकोच होते. शरीर धडधाकट आहे…   का नाही काम करायचं? त्याच्या मनात नसूनही दादाने माझ्या खांद्यावर थोडं ओझं टाकून पाहिलं…   मी नको म्हणालो असतो तर त्याने जबरदस्ती नसती केली…   माझी खात्री आहे! 

पण इतक्या दिवसांच्या आरामाने स्नायू जरा आळसावलेले होते..  त्यांना सरळ करायला पाहिजेच की. लागलो कामाला. इतका का हळूहळू मी आणि सारेच विसरून गेले…   मी दोन्ही डोळ्यांनी आंधळा आहे ते! 

डोळ्यांना माती दिसत नसली तरी पावलांना तिची ओळख आधीपासूनची. पण जराशी पावलं चुकली की थांबायचो…   मग दादा म्हणायचा…   सोन्या…   जरा थोडा इकडं सर…   पलिकडं हो…   थांब…   आणि आता चल! बास…   हे चारच शब्द पुरू लागले…   मी आपसूक योग्य रस्ता धरून चालू लागलो. मजबूत खांद्यांना ओझ्याची तमा नव्हती…   पाठीवर दादाचा राठ पण प्रेमाचा हात पडला की दिसत नसलेलं आभाळ समोर येऊन उभं ठाकायचं…   आभाळातली गिधाडं मला तर केंव्हाच विसरून गेली असतील! 

घरातल्या लग्नांना जाताना मी सोबत असायचो…   खळाळून हसणा-या कलव-या, नटलेली बाया माणसं…   नाचणारी पोरं..  आणि लाजणा-या नव्या नव-या…   सारं काही अनुभवलं या शिवलेल्या डोळ्यांमधून….    दिवस गोडीने आणि जोडीने पुढे पुढे चालत होते…   माझ्यासारखे!

दादाचा संसात वाढत गेला…   खाणारी तोंडं वाढत गेली आणि माझं शेतातलं काम सुद्धा. मग कधी दुस-याच्या शेतावर जाऊ लागलो…   वाट दावायला सर्व होतेच सोबत. मला काही पाहण्याची गरज उरली नव्हती. खाल्लेल्या घासाला जागायचं म्हणून जगायचं होतं…   शेवटापर्यंत…   दादाच्या जवळ..  त्याच्या वावरात…   त्याच्या अंगणातल्या झाडाखाली!

खूप दिवस…   नव्हे खूप वर्षे उलटून गेली की माझे काळीज अंधारून गेले होते त्या गोष्टीला…   आता शरीर थकलं! दादाने मला आता शेतावर नेणं बंद केलंय…   पण घरी मन रमत नाही….    धाकल्या-थोरल्या भावंडांना इतरांनी मारलेल्या हाका ऐकल्याशिवाय गमत नाही! मला जायचं असतं…   दादासोबत शिवारात…   पण दादा नको म्हणतोय! किती केलंस आमच्यासाठी…   आता पुरे झालं की रं मर्दा! सुखानं पडून रहा…   गळ्यातल्या घाटी हलवत हलवत…   तो आवाज घुमू दे अंगणात, घरात! नातवंडं-पतवंडं खेळतात की तुझ्या नजरेच्या पहा-यात! 

शेवट दिसत नसला तरी जाणवतोय हल्ली….    देहातली शक्ती क्षीण झालीये…   पैलतीर दिसतो आहे! 

दादा कुणाला तरी सांगत होता…..     याचा देह मातीत गेला तरी याची समाधी बांधीन….    याला नजरेसमोरून हलून देणार नाही….    मी असेतोवर! 

हे ऐकून डोळ्यांच्या आत पाझारलेली आसवं…   थेट काळजात घुसली…   आणि काळीज ओलं ओलं झालं! देवा…   मी गेल्यावर डोळे भरून पाहण्याची एकवार मुभा देशील मला…   माझ्या या शेतकरी दादाला पाहण्याची? 

(गोवंश हा आपल्या मातीचा खरा आधार. आईच्या आणि गाईच्या पोटी जन्मलेलं प्रत्येक लेकरू शेतक-यास प्राणाहुनी प्रिय. सोलापूर जिल्ह्यातल्या मोहोळ तालुक्यातील वाळूज गावात एक शेतकरी दादा राहतोय…   शेती कसतोय. त्यांचं नाव…   इंद्रसेन गोरख मोटे. त्यांच्या कपिलेने एका खोंडाला जन्म दिला. दोन वर्षात हा सोन्या औतकाठीच्या कामाला आला. पण दुर्दैवाने त्याचा एक डोळा निकामी झाला. लोकांनी हा बैल बाजारात विकून टाकण्याचा व्यवहारी सल्ला दिला. पण दादांनी सोन्याला विकले नाही. कालांतराने सोन्याने दोन्ही डोळे गमावले. आता तर सोन्याची कसायाच्या कत्तलखान्यात रवानगी होणं निश्चित होतं..  पण इंद्रसेन आणि त्यांच्या कुटुंबाने सोन्याला शेवटापर्यंत सांभाळण्याचे ठरवले आणि ते करूनही दाखवले. दोन्ही डोळ्यांनी दिसत नसूनही सोन्याने शेतीच्या कामांत प्रचंड कौशल्य कमावले! दादांच्या एका शब्दावर त्याला नेमकं कुठं वळायचं, चालायचं, थांबायचं हे सर्व समजू लागलं…   आणि दादांचा संसार चौखूर चालला! 

 सोन्यावर उपचार करणा-या सर्व डॉक्टर साहेबांनी बहुतांशी मोफत उपचार करून मानवतेचा धर्म पाळला. हा सोन्या आता म्हातारा झाला आहे. सोन्या आज न उद्या हे जग सोडून जाईल…   प्राण्यांची आयुष्ये तशी कमी असतात….    पण दादा सोन्याचे स्मारक बांधणार आहेत…   त्याच्या स्मृती जपणार आहेत! महाराष्ट्र टाईम्सच्या इरफान शेख यांनी या सोन्याची आणि त्याच्या शेतकरी मालकाची एक सुंदर विडीओ बातमी केली आहे. ही बातमी पाहून मी सोन्या झालो…   आणि हे शब्द सुचले…… 

© श्री संभाजी बबन गायके 

पुणे

9881298260

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ वाटणी… भाग – ४ ☆ श्री दीपक तांबोळी ☆

श्री दीपक तांबोळी

 

? जीवनरंग ?

☆ वाटणी… भाग – ४ ☆ श्री दीपक तांबोळी

(“ध्येय आणि जिद्द असली की सगळं जमतं. रमेशचंच बघा ना!किराणा दुकानात साफसफाईचं आणि पुड्या बांधण्याचं काम करणारा रमेश आज क्लास वन ऑफिसर झालाय. ते या जिद्दीमुळेच ना?”) – इथून पुढे —

बैठकीत शांतता पसरली. कुणाला काय बोलावं ते सुचत नसावं. तेवढ्यात आतून शैला वहिनी बाहेर आली

“पण भाऊजी मी काय म्हणते….. “

“एक मिनिट शैला वहिनी. बायकांनी या प्रकरणात सहभागी होऊ नये असं मला वाटतं.

याच कारणास्तव आपण सुरेखा वहिनीला बोलावलेलं नाही. खरं ना?”

शैला वहिनी चुप बसली. मी पुढे बोलू लागलो

“आणि हा जो मी निवाडा केलाय तो फक्त दोन्ही भावांत भांडणं होऊ नये, गोष्टी कोर्टकचेऱ्यांपर्यंत पोहचू नयेत याचकरीता. शेवटी निर्णय बापूकाकांना घ्यायचा आहे “

” योग्य निवाडा केलाये तुम्ही वकीलसाहेब. बापू आता जास्त ताणू नका. मृत्युपत्र ताबडतोब बनवून घ्या. आमच्या सह्या घ्या आणि सगळ्यांना मोकळं करा “एक प्रतिष्ठित बोलले.

” ठिक आहे जयंता बनवून घे मृत्यूपत्र” बापूकाका माझ्याकडे बघत  म्हणाले तसा मी माझ्या असिस्टंटला इशारा केला. तो लगेच कारमधून लॅपटाॅप आणि प्रिंटर घेऊन आला. मृत्यूपत्र  बनलं. बापूकाकांनी आणि दोन्ही प्रतिष्ठित व्यक्तींनी साक्षीदार म्हणून सह्या केल्या.

” उद्या तालुक्याला जाऊन हे मृत्यूपत्र रजिस्टर करुन घ्या. मी माझ्या माणसाला पाठवतो. तो सर्व काही व्यवस्थित करुन घेईल ” मी बापूकाकांकडे पहात म्हणालो. त्यांनी आणि रमेशने होकारार्थी मान हलवली. बैठक संपली.

सगळे निघाले. मीही निघालो.

” चला येतो ” बाहेर उभ्या असलेल्या रमेश आणि योगेशकडे पाहून मी म्हणालो. नेहमी मला निरोप द्यायला बाहेर येणारी शैला वहिनी आज मात्र बाहेर आली नव्हती. मी मघाशी तिला बोलायची मनाई केली होती याचा कदाचित तिला राग आला असावा.

मी घरी पोहचलो. आज बैठकीत काय निर्णय झाला हे सुनंदाला सांगितल्यावर ती म्हणाली

“तुम्ही असा कसा काय निर्णय बदललात?इथून जाण्यापुर्वी तर तुम्ही योगेश भाऊजींनाच सर्व काही देऊन टाकू असं ठरवलं होतंत “

” हो सुनंदा. मी तसंच ठरवलं होतं. पण गावाच्या अलीकडे माझा मित्र शरद मला भेटला. त्याने मला योगेशबद्दल जे सांगितलं ते ऐकून मी माझा हा निर्णय लांबणीवर टाकायचं ठरवलं. तो सांगत होता की योगेश शेतीकडे लक्ष देत नाही. तो सध्या गावातल्या राजकारणात जास्त रस घेतोय. नदीकाठच्या मंदीराजवळ तो आणि त्याचे हे राजकारणी मित्र कामंधामं सोडून दिवसभर एकतर चकाट्या पीटत असतात नाहीतर पत्ते खेळत बसलेले असतात. योगेशला आता सरपंच व्हायचे वेध लागले आहेत त्यामुळे तो या रिकामटेकड्या लोकांबरोबर भटकत असतो. या लोकांमुळेच त्याला गुटखा खाण्याचं आणि दारु प्यायचं व्यसन जडलंय”

“अरे बापरे!”

” शरद खरं बोलतोय का हे तपासण्यासाठी मी मुद्दामच मंदिराकडे गेलो आणि खरोखरच योगेश तिथे पत्ते खेळतांना सापडला. त्याला घेऊन मी त्यांच्या घरी गेलो. घराची अवस्था अजूनही वाईटच आहे. घराचे वाटेहिस्से करतांना ते कदाचित विकावं लागेल या भीतीने योगेशची घरासाठी खर्च करायची तयारी नाही हे शरदचं म्हणणं खरं ठरलं. संसाराला हातभार लागावा म्हणून सुरेखावहिनीने शैला वहिनीला महिनाभर आपल्याकडे ठेवून शिलाईचा क्लास लावून दिला. स्वखर्चाने तिला शिलाई मशीन घेऊन दिली. पण ती मशीन धुळ खात पडलीये. शैला वहिनी त्या मशीनकडे ढूंकून पहात नाही. रमेश आणि सुरेखा वहिनी योगेशच्या कुटूंबासाठी नेहमीच धडपड करत असतात. मदत करत असतात. पण योगेश आणि शैला वहिनी त्यांची किंमत ठेवत नाहीत हे माझ्या लक्षात आलं. म्हणून मी ठरवलं की योगेशला दया दाखवण्यात काही अर्थ नाही. इस्टेटीची वाटणी दोघांना समान करुन द्यायची म्हणजे भांडणाची शक्यताच उरणार नाही. तुला काय वाटतं मी योग्यच केलं ना?”

” तुम्ही म्हणता ते मीही बऱ्याचदा अनुभवलंय. ती सुरेखा नेहमी या दोघांची तक्रार करत असते त्यात तथ्य आहे म्हणायचं. तुम्ही योग्य तेच केलंत”

मृत्यूपत्र रजिस्टर्ड होऊन सोळा दिवसही होत नाहीत तर बापूकाका गेल्याची नकोशी बातमी

रमेशने फोन करुन मला दिली. मी सुनंदाला घेऊन गावी गेलो. अंत्यसंस्कार होण्यापूर्वी आणि झाल्यानंतरही योगेश माझ्याशी एक शब्दही बोलला नाही. बापूकाकांच्या जाण्याचं त्याला नक्कीच दुःख झालं असणार कारण रमेशपेक्षा तो त्यांच्या जास्त जवळ होता. शिवाय तो त्यांचा लाडकाही होता. दुसऱ्या दिवशी एका महत्वाच्या खटल्यात ऑर्ग्युमेंट असल्यामुळे मला नाईलाजास्तव घरी परतावं लागलं. सुनंदा मात्र तिथेच राहिली. तिसऱ्या दिवशीच्या धार्मिक विधीसाठी मात्र मी परत गांवी गेलो. दुपारच्या जेवणानंतर मी निरोप घेण्यासाठी योगेशकडे गेलो. “मी निघतो. काही मदत लागली तर कळव “असं त्याला म्हंटल्यावर त्याने फक्त होकारार्थी मान हलवली. मी आणि सुनंदा गाडीत बसून निघालो. थोडं अंतर गेल्यावर सुनंदा म्हणाली

” योगेश भाऊजी तुमच्याशी काही बोलले नाहीत वाटतं?”

” सध्या तो दुःखात असेल. बापूकाकांवर फार प्रेम होतं त्याचं “

” प्रेमबीम होतं ते ठिक आहे. पण दुःख्खबीख्ख काही नाही. आपला राग आलाय त्यांना”

” काय सांगतेस?”

” हो मग!बापूकाका त्यांना पुर्ण प्राॅपर्टी देणार होते आणि तुम्ही ती अर्धी करुन टाकली. मग त्यांना राग येणं स्वाभाविक आहे. ती शैलाही माझ्याशी तीन दिवसांत एक शब्दही बोलली नाही. मी काय घोडं मारलंय तिचं?तुम्ही तिला बैठकीत बोलू दिलं नाही त्याचा राग ती माझ्यावर काढतेय. सुरेखाही सांगत होती की योगेश भाऊजी आणि शैला दोघंही तिच्याशी बोलत नाहियेत. वाटण्या झाल्यावर शैला तिच्याशी फोनवर खुप भांडली. सुरेखाने तुमच्या मनात योगेशभाऊजींबद्दल काहीबाही भरवून दिलं असं तिचं म्हणणं होतं”

” कमाल आहे या लोकांची. भांडणं होऊ नये म्हणून दोघांना समान वाटे करुन दिले. तरी त्यावरुनही भांडणं करताहेत. बापूकाकांनी बोलावलं, त्यांनी निर्णय माझ्यावर सोपवला म्हणून मी मध्यस्थी केली. नाहीतर मला त्यांच्या भानगडीत नाक खुपसायचं काही कारण नव्हतं. असो. आता बापूकाका गेले. आता दोघं भाऊ भांडोत की प्रेमाने राहोत आपल्याला काय करायचंय “

नवव्या दिवशी रमेशचा फोन आला. दशक्रिया विधी, गंधमुक्ती आणि उदकशांतीच्या कार्यक्रमाला मला निमंत्रण देत होता. मी त्याला म्हंटलं

” रमेश खरं तर निमंत्रण देण्याचं काम योगेशचं आहे. पण तो आणि त्याची बायको आमच्याशी बोलतही नाही. मग आम्ही यायचं तरी कशासाठी?”

” दादा ते आमच्याशीही बोलत नाहीत पण म्हणून आपल्याला आपलं कर्तव्य तर टाळता येत नाही ना? तुम्ही माझ्याकडे बघून कार्यक्रमाला या. तुम्ही आला नाहीत तर बापूंच्याही आत्म्याला शांती मिळणार नाही “

त्याने असं म्हंटल्यावर माझा नाईलाज झाला. इच्छा नसतांनाही मी आणि सुनंदा  कार्यक्रमाला जाऊन आलो.

बापूकाका जाऊन तीन महिने उलटून गेले. या तीन महिन्यात ना योगेशचा फोन आला ना रमेशचा. मीही आता सगळं आलबेल झालं या समजुतीने कुणालाही फोन करणं टाळलं. इस्टेटीच्या वादात स्वतःहून नाक खुपसणं म्हणजे मुर्खपणा असतो याचा मी अनेकदा अनुभव घेऊन चुकलो होतो.

एकदिवस संध्याकाळी सुरेखावहिनीचा फोन आला आणि मी धास्तावलो.

” हं. बोल वहिनी. आज बऱ्याच दिवसांनी आठवण काढलीस “

” हो भाऊजी. मला तुम्हांला हे विचारायचं होतं की आमच्या वाट्याची प्राॅपर्टी योगेश भाऊजींच्या नावावर करायला काय करावं लागेल?”

ते ऐकून मला धक्काच बसला.

” योगेशच्या नावावर?का गं?अचानक असा धक्कादायक निर्णय का?”

” खरं सांगू भाऊजी ह्यांना तर नाहीच नाही पण मलाही त्या प्राॅपर्टीत कसलाही इंटरेस्ट नव्हता. देवाच्या दयेने आमच्याकडे सगळं काही भरपूर आहे. मात्र बापूंनी आयुष्यभर ह्यांच्यावर जो अन्याय केला तो मला सहन होत नव्हता. ह्यांनी त्या घरासाठी इतकं काही केलं पण बापूंनी त्याची किंमत नाही केली. सतत लहान मुलाचे लाड केले. एखादा बाप असा दोन मुलात भेदभाव कसा करु शकतो या विचाराने माझा संताप व्हायचा. बघा ना त्यादिवशी तुम्ही मध्यस्थी केली नसती तर सगळी प्राॅपर्टी बापू योगेश भाऊजींना द्यायला निघाले होते. मग संताप येणार नाही तर काय?”

” तुझं म्हणणं बरोबर आहे. पण अर्धा हिस्सा मिळाल्यानंतर आता परत करायचं काय कारण?”

” भाऊजी परवा शैला आणि योगेशभाऊजी शैलाच्या तपासणीसाठी आमच्याकडे आले होते “

 “का काय झालंय शैलाला? आणि ते तर तुमच्याशी बोलत नव्हते ना?”

“भाऊजी माणसावर संकटं आली की त्याची गुर्मी, ताठा गायब होतो. त्याला बरोबर नातेवाईक आठवतात. गावातल्या डाॅक्टरांना शैलाला ब्रेस्ट कँन्सरचा संशय होता. तो इथल्या डाॅक्टरांनी खरा ठरवला”

“ओ माय गाॅड!मग आता?”

“आता काय!तिला मुंबईला जावं लागणार आहे. केमोथेरपी सुरु करावी लागणार आहे. ऑपरेशन करावं लागेल. लाखो रुपये खर्च होतील. ते दोघं तर ते ऐकूनच खचूनच गेले आहेत. म्हणून मग मीच ह्यांना म्हंटलं की जाऊ द्या आपल्या हिश्शाची प्राॅपर्टी त्यांना परत देऊन टाका. अशीही ह्यांची प्रमोशनवर पुण्याला बदली झालीये. आम्ही सगळेच पुण्याला शिफ्ट होणार आहोत. आमचं असंही त्या प्राॅपर्टीकडे लक्ष देणं होणार नाही. मग कशाला तिचा मोह करायचा?”

“पण तरीही वाट्याला आलेली  तीसचाळीस लाखाची इस्टेट अशी  सोडून देणं तुम्हांला चुकीचं नाही वाटत?”

“असं बघा भाऊजी देव आपल्याला जन्म देतांनाच स्वभावगुणांची वाटणी करत असतो. कुणाला तो स्वार्थ, मत्सर, लोभ, बेजबाबदारपणा देतो तर कुणाला परोपकार, चांगुलपणा, निस्वार्थीपणा. देवाने अशी स्वभावगुणांची वाटणी करतांना ह्यांच्या वाट्याला प्रेम, दयाळूपणा, निस्वार्थीपणा, कर्तव्यपरायणता हे गुण दिलेत. मी माझी स्वतःची तारिफ करत नाही पण थोड्याफार प्रमाणात हेच गुण माझ्याही वाट्याला आलेत. मलाही दुसऱ्यांची दुःखं बघवत नाहीत. आणि कुणीही मदतीचा हात मागितला तर मलाही धावून जावंसं वाटतं. त्याच्या उलट शैला आणि योगेशभाऊजींच्या वाट्याला लोभीपणा, द्वेष, निष्क्रियता, दुसऱ्यांकडून फक्त घेण्याची प्रव्रुत्ती हे दुर्गुण दिलेत. जशी ही वाटणी होते तसा माणूस वागत असतो”

” हो बरोबर आहे तुझं. हो पण मग काय आता शैलाच्या ट्रिटमेंटचा खर्चही तुम्हीच उचलणार की काय?”

” हो. आमच्याकडून शक्य होईल तितका उचलू. काय करणार!शेवटी स्वभावाला औषध नसतं. बरं तुम्ही सांगताय ना ती प्रोसेस?”

मी तिला सगळं समजावून सांगितलं. सगळं कायदेशीर काम करुन देण्यासाठी माझ्या एका असिस्टंट वकीलाला पाठवण्याचंही कबूल केलं. तिनं समाधानाने फोन ठेवला तशी माझी नजर समोरच्या गणपतीच्या फोटोवर गेली. सुरेखावहिनीचे शब्द आठवले आणि माणसाला केलेल्या वाटणीसाठी मी देवाला मनापासून हात जोडले.

– समाप्त –

© श्री दीपक तांबोळी

जळगांव

मो – 9503011250

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ वाटणी… भाग – ३ ☆ श्री दीपक तांबोळी ☆

श्री दीपक तांबोळी

? जीवनरंग ?

☆ वाटणी… भाग – ३ ☆ श्री दीपक तांबोळी

(तेवढ्यात मला पसारा आवरल्याने कोपऱ्यात शिलाई मशीन दिसली.) – इथून पुढे —- 

” मशीन नवी घेतली वाटतं. ५-६ महिन्यांपूर्वी आलो होतो तेव्हा नव्हती “

” हो. सुरेखा वहिनींनी घेऊन दिली “शैला वहिनी उत्तरली

” पण शिवणार कोण?तुला येतं?”

” हो येतं ना!उन्हाळ्यात मी महिनाभर सुरेखावहिनींकडे होते. त्यांनीच मला आग्रह करुन शिवण क्लास करायला लावला होता “

” अरे वा!मग आता गावातल्या बायकापोरी तुझ्याकडेच ब्लाऊज वगैरे शिवायला येत असतील”

” नाही हो भाऊजी. शेतीची कामं, घरची कामं, स्वयंपाक यात वेळच मिळत नाही. बरं बसा गप्पा मारत मी चहा करुन आणते “

मग मी बापूकाका आणि योगेशशी गप्पा मारत बसलो. हल्ली गावागावात राजकारण थैमान घालतंय. आमचं गांवही त्याला अपवाद नव्हतं. योगेशही एका राजकारणी पक्षाचा सक्रिय कार्यकर्ता होता. येत्या सहा महिन्यात ग्रामपंचायतीच्या निवडणुका होणार होत्या. चहा पिता पिता कोणता पक्ष बाजी मारणार यावरच चर्चा सुरु होती. योगेश जरा अस्वस्थ वाटत होता. आणि तो का अस्वस्थ आहे याची मला चांगलीच जाण होती. ३-४ तासानंतर बापूकाकांच्या प्राँपर्टीचा निवाडा मी करणार होतो. त्यामुळे माझं मत जाणून घ्यायचा तो प्रयत्न करत होता. पण तो त्या विषयावर आला की मी दुसरा विषय काढत होतो.

एक वाजता आमचं जेवण आटोपलं. मला जेवण फारसं आवडलं नाही. जास्त तेलकट आणि मसालेदार म्हणजे चांगलं जेवण असा बहुतेक शैला वहिनीने समज करुन घेतला असावा. मला सुरेखा वहिनीच्या हातचा स्वयंपाक आठवला. तिच्या हाताला विलक्षण चव होती. शिवाय वेगवेगळे नवीन पदार्थ करण्यात ती तरबेज होती. बापूकाकांकडे मात्र आलं की तोच तोच मेनू जेवायला असायचा.

दुपारी तीन वाजता रमेश आला. माझ्या सांगण्यानुसार त्याने सुरेखा वहिनीला आणलं नाही त्याचा मला आनंद झाला.

चार वाजता गावातली दोन तीन प्रतिष्ठित मंडळी येऊन बसली. त्यातल्या दोघांना मी ओळखत होतो. तिसऱ्याला मात्र मी ओळखलं नाही. तसं मी योगेशला विचारलं

” हे आमच्या पक्षाचे तालुकाध्यक्ष” योगेशने ओळख करुन दिली. मी त्यांना नमस्कार केल्यावर ते हसत म्हणाले

“वकीलसाहेब मी तुम्हाला चांगला ओळखतो. आमच्या पक्षाच्या तीनचार कार्यकर्त्यांच्या केसेस तुमच्याकडेच आहेत “

मग त्यांनी त्या कार्यकर्त्यांची नावं सांगितली. अर्थातच मी त्यांना ओळखत होतोच.

चहापाणी झाल्यावर मी मुद्द्यावर यायचं ठरवलं.

” मग मंडळी सुरु करायचं?”मी विचारलं

“हो हो करा ना”सगळे एक सुरात बोलले

मी सावरुन बसलो.

” या इस्टेटीचे मालक बापूकाका आहेत. तेव्हा त्यांचं काय मत आहे हे अगोदर जाणून घेणं आवश्यक आहे. काका तुम्ही सांगा तुम्हाला काय वाटतं ते “

” मला काय दोन्ही मुलं सारखीच आहेत. दोघांना समान वाटणी करुन द्यावी असं मलाही वाटतं. पण रमेश शहरात रहातो. त्याची आर्थिक परिस्थिती चांगली आहे. तेव्हा त्याने मन मोठं करुन लहान भावाला सगळं देऊन टाकावं असं मला वाटतं. अर्थात सर्वसंमतीने जे ठरेल ते मला मान्य राहील “

मी रमेशकडे पाहिलं. त्याच्या चेहऱ्यावर काही भाव मला दिसले नाहीत. म्हणून मी योगेशकडे वळलो.

” योगेश तुझं काय मत आहे?”

“दादा शेतीशिवाय माझ्याकडे उत्पन्नाचं दुसरं साधन नाही. आणि तुम्ही तर जाणताच शेतकऱ्यांची परिस्थिती किती वाईट आहे ते. या शेतीत वाटेहिस्से  झाले तर मला जगणं मुश्किल होईल. तीच गोष्ट घराची. हे घर जर रमेशदादाला दिलं तर आम्ही रहायचं कुठे?नवीन घर बांधण्याची तर माझ्यात क्षमता नाही”

बैठकीत शांतता पसरली. मी रमेशकडे पाहिलं तो अजुनही तसाच स्थितप्रज्ञ दिसत होता

” रमेश तुझं काय म्हणणं आहे?”

मला वाटलं तो आता सुरेखा वहिनीने जे त्याला पढवलं असेल ते बोलेल पण तो शांततेनं म्हणाला

” दादा मला काहीच म्हणायचं नाही. तुम्ही जो निर्णय घ्याल तो मला मान्य असेल आणि मला माहित आहे तुम्ही योग्य तोच निवाडा कराल”

आता सुरेखा वहिनी असती तर ती नक्कीच रमेशवर संतापली असती. कदाचित रमेशला तिने पुढे बोलूच दिलं नसतं. स्वतःच आपली बाजू मांडली असती. या कुटूंबासाठी आम्ही कायकाय केलं त्याचा पाढा वाचला असता. तिला बैठकीत येऊ दिलं नाही ते चांगलंच झालं असं मला जाणवून गेलं.

” मंडळी तुम्हाला काय सांगायचं आहे?”समोरच्या दोघा प्रतिष्ठितांना मी विचारलं

” वकील साहेब तुमचं पुर्ण जिल्ह्यात नांव आहे. आपल्या गांवातही तुमच्या शब्दाबाहेर कुणी नाही. तुम्ही काय चुकीचा निवाडा करणार नाही. तेव्हा तुम्हीच काय तो निर्णय सांगून सगळ्यांना मोकळं करावं असं आम्हांला वाटतं.

मी सगळ्यांच्या चेहऱ्यावरुन नजर फिरवली. बापूकाका निश्चिंत झालेले वाटले. योगेश आणि त्याच्या सोबतच्या पक्षाध्यक्षाच्या चेहऱ्यावर विजयाचे भाव दिसत होते. रमेश मात्र पुर्वीसारखाच स्थितप्रज्ञ दिसत होता. जणू कोणत्याही निर्णयाने त्याला काहीच फरक पडत नव्हता.

मी एक दिर्घ श्वास घेतला आणि बोलायला सुरुवात केली

” मंडळी मी गेली वीस वर्ष वकीलीचा व्यवसाय करतोय. या वीस वर्षात मी प्राॅपर्टीच्या वादाच्या अनेक केसेस पाहिल्यात. या प्राॅपर्टीमुळे सख्ख्या भावाभावात, भावाबहिणीत वाद निर्माण होतात. कोर्टात केसेस केल्या जातात. दहादहा पंधरापंधरा वर्षं या केसेस चालतात. काही वेळा तर आजोबाचा खटला नातू चालवतो. पैसा, वेळ आणि मानसिक स्वास्थ्य सगळ्यांचा अपव्यय या खटल्यांमध्ये  होतो. आपापसातलं प्रेम, संबंध कायमचे संपून जातात. नव्वद टक्के केसेसमध्ये शेवटी  तडजोड होते. मग दोन्ही पक्षांना वाटायला लागतं की हीच तडजोड अगोदर केली असती तर इतका पैसा, इतकी वर्षं वाया गेली नसती. बरं वादग्रस्त प्राॅपर्टीमधून जे इन्कम मिळणार असतं तेही ठप्प पडलेलं असतं. म्हणजे इतकं करुनही हातात काय येतं तर शुन्य. योगेश आणि रमेशच्या बाबतीत मला हे होऊ द्यायचं नाहीये. दोघा भावांचे संबंध पुर्वीसारखेच रहावेत आणि दोघांपैकी एकावरही अन्याय होऊ नये या हेतूने मी माझा निर्णय आता सांगणार आहे. तो निर्णय मान्य करायचा की नाही हे सर्वस्वी रमेश आणि योगेशवर अवलंबून आहे “

” नाही नाही दादा. तुमचा कोणताही निर्णय मला मान्य असेल” रमेश घाईघाईने म्हणाला.

मी योगेशकडे पाहिलं. तो काही बोलला नाही पण चांगलाच अस्वस्थ वाटत होता.

“वकीलसाहेब तुम्ही बरोबर म्हणताय. नकोच त्या कोर्टाच्या भानगडी. आम्हीही तो वाईट अनुभव घेतलाय. सोळा वर्ष खटला चालला. होता नव्हता तेवढा पैसा वकीलाच्या मढ्यावर टाकला. आणि हातात काय आलं तर भोपळा” एक प्रतिष्ठित उद्वेगाने म्हणाले. त्यावर दुसऱ्या प्रतिष्ठितानेही मान हलवून सहमती दर्शवली

” तर मंडळी माझा निर्णय एकदम साधा सोपा आहे ” मी क्षणभर थांबलो. सगळे श्वास रोखून माझ्याकडे पाहू लागले. मी पुढे बोलू लागलो

” जी चार एकर शेती आहे त्यातले दोन दोन एकर दोघा भावांनी वाटून घ्यावेत. रमेश शहरात रहातो. त्याच्याकडून शेती होणार नसेल तर तो ती कसण्यासाठी योगेशला देऊ शकतो. आणि एक ठराविक वार्षिक उत्पन्न योगेशकडून घेऊ शकतो. मात्र मालकी रमेशकडेच राहील. आज त्या शेतीचा भाव एकरी दहा लाख आहे. जर योगेशला ती पुर्ण शेती हवी असेल तर त्याने रमेशला वीस लाख देऊन विकत घ्यावी. आता प्रश्न उरला या घराचा. मी काढलेल्या माहितीनुसार आजच्या बाजारभावाने या घराची किंमत वीस लाख आहे. हे घर विकून दोघा भावांनी दहा दहा लाख रुपये वाटून घ्यावे. जर योगेशला याच घरात रहायचं असेल तर त्याने दहा लाख रमेशला द्यावे. जर तो एवढे पैसे एकदम देऊ शकत नसेल तर त्याने पाच वर्षांत तेवढी रक्कम रमेशला द्यावी. या रकमेवर व्याज घ्यावं की नाही हा रमेशचा प्रश्न असला तरी त्याने ते घेवू नये असं मी त्याला सुचवेन “

मी थांबलो आणि सगळ्यांकडे नजर टाकली. बापूकाका मान खाली घालून बसले होते. त्यांना हा निर्णय पटलेला दिसत नव्हता. रमेशच्या चेहऱ्यावर कोणतेच भाव नव्हते. योगेशच्या चेहऱ्यावर मात्र राग, निराशा, दुःख यांचं अजब मिश्रण दाटून आलेलं दिसत होतं.

“एकदम बरोबर निवाडा केला वकीलसाहेब. दोघांना समान वाटणी करुन दिलीत हे छान केलंत “एक प्रतिष्ठित म्हणाले

” होय वकीलसाहेब तुमचा निर्णय आपल्याला एकदम आवडला. कुणालाच कमी किंवा जास्त नाही. त्यामुळे भांडणाची आणि कोर्टकचेऱ्यांची शक्यताच नाही “दुसऱ्या प्रतिष्ठितांनीही पहिल्याची री ओढली.

” पण वकीलसाहेब तुम्ही योगेशच्या आर्थिक परिस्थीतीचा विचारच केलेला नाही. आता दोन एकर शेतीमध्ये तो पिकवेल काय आणि खाईल काय?लेकराबाळाची पोटं त्याने कशी भरायची?”पक्षाध्यक्ष नाराज होऊन बोलले.

” तुम्ही आपल्या गावातल्या शरद पाटीलला ओळखता?” मी प्रतिप्रश्न केला

” हो मग!शरद पाटीलला कोण ओळखत नाही?तो तर आता मोठा माणूस झालाय ” एक प्रतिष्ठित म्हणाले

“दहा वर्षांपूर्वी शरद आणि त्याच्या तीन भावांमध्ये शेतीची वाटणी झाली. शरदच्या वाट्याला फक्त दोन एकर शेती आली. पण त्या एवढ्याशा शेतीत शरदने सोनं पिकवलं. त्याने शेतीत वेगवेगळे प्रयोग केले. रासायनिक खतांचा वापर टाळून सेंद्रिय खतांवर भर दिला. पावसाच्या लहरीपणाचा त्यालाही फटका बसला असेलच की नाही पण गडी हरला नाही. फक्त शेतीवर अवलंबून रहाता येणार नाही हे ओळखून त्याने म्हशी विकत घेतल्या. दुधविक्रीचा व्यवसाय सुरु केला. आता त्याच्याकडे चाळीस म्हशी आहेत. गावात एक डेअरी आहे. तालुक्याला एक डेअरी आहे. दोन्हीकडे त्याचा व्यवसाय तुफान चालतो. शेतीतली एक काडीही तो वाया जाऊ देत नाही. तो, त्याची बायको आणि आता मुलं रात्रंदिवस झटत असतात. त्यांना एक मिनिटाचीही फुरसत नसते. शरदचे भाऊ आजही दहा वर्षांपूर्वी होते त्याच स्थितीत आहेत. पण शरद आज शेठ झालाये. त्याच्याकडे दोन ट्रॅक्टर आहेत. एक कार आहे. गावात बंगला आहे. तालुक्याला दोन प्लाॅट आहेत. मागच्याच वर्षी त्याने वीस एकर शेती विकत घेतली हे तर तुम्हांला माहित असेलच”

सगळ्यांनी माना डोलावल्या. क्षणभराने पक्षाध्यक्ष म्हणाले “पण वकीलसाहेब जे शरदला जमलं ते सगळ्यांनाच जमतं असं नाही. योगेशला तर ते अजिबातच जमणार नाही”

“ध्येय आणि जिद्द असली की सगळं जमतं. रमेशचंच बघा ना!किराणा दुकानात साफसफाईचं आणि पुड्या बांधण्याचं काम करणारा रमेश आज क्लास वन ऑफिसर झालाय. ते या जिद्दीमुळेच ना?”

– क्रमशः भाग पहिला 

© श्री दीपक तांबोळी

जळगांव

मो – 9503011250

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares