श्री दिवाकर बुरसे
✦ शून्य : एक निःशब्द अनंत… ✦ श्री दिवाकर बुरसे ☆
☆
शून्य म्हणजे केवळ अभाव नाही,
ते अदृश्याचे प्रकटीकरण आहे.
आपण ज्याला रिक्तपणा म्हणतो,
तोच तर विश्वाच्या गूढ गर्भातील स्पंदन आहे.
अस्तित्व नसल्याच्या भासामागे
अस्तित्वाच्या अनंत आकाशाचा विस्तार दडलेला आहे.
*शून्य हे केवळ एक वर्तुळ नाही—
तो आरंभ आणि अंत यांना जोडणारा निःशब्द पूल आहे.
जिथे अंक संपतात, तिथे अर्थ सुरू होतो.
नदी समुद्रात विलीन झाली की ती नष्ट होते का?
की तीच समुद्र बनून पुन्हा जन्म घेते?
मानवी अस्तित्वही तसेच—
कधी प्रकट, कधी अप्रकट;
कधी शब्दांत, कधी निःशब्द.
पण कधीच शून्य नाही.
निःशब्दता म्हणजे रिक्तता नाही,
ती सृजनाची गर्भावस्था आहे.
बीज मातीखाली गाडले की ते नाहीसे होते का?
नाही—ते पृथ्वीशी संवाद साधत असते.
अंधार हा प्रकाशाचा शत्रू नाही,
तो त्याचा पूर्वसंगीत आहे.
रात्र संपते म्हणूनच प्रभात जन्म घेते—
आणि प्रत्येक प्रभातामागे
एक गूढ, शांत अंधार उभा असतो.
माणूसही तसाच आहे.
कधी स्वतःपासून दूर जाणारा,
कधी स्वतःलाच न सापडणारा.
पण त्या हरवण्यातच शोध दडलेला असतो,
त्या निःशब्दतेतच एक लय असते.
तत्त्वज्ञान सांगते—अस्तित्व हा पूर्णविराम नाही;
तो अखंड वाहणारा वाक्यप्रवाह आहे,
ज्यात प्रत्येक स्वल्पविरामावर नवे अर्थ जन्म घेतात.
माणूस हा निष्कर्ष नाही,
ती एक प्रक्रिया आहे—
क्षणोक्षणी घडणारी, अनुभवागणिक विस्तारत जाणारी.
त्याचे सौंदर्य त्याच्या अपूर्णतेत आहे;
त्याच्या थांब्यात पुढील प्रवास दडलेला आहे.
शून्य म्हणजे एक विराम—
पण विराम म्हणजे अंत नव्हे.
तो पुढच्या पावलासाठी घेतलेला श्वास आहे.
जीवन हे गणित नाही; ते काव्य आहे.
प्रत्येक ओळीत काहीतरी न सांगितलेले असते—
आणि तेच न सांगितलेले सर्वात गहिरे सत्य असते.
म्हणूनच “शून्य” म्हणणे म्हणजे
त्या काव्याला अपूर्ण मानणे,
त्या निःशब्दतेला नाकारणे,
त्या शक्यतांकडे दुर्लक्ष करणे.
पण जिथे निःशब्दता आहे, तिथे स्वर जन्म घेतात.
जिथे रिक्तता आहे, तिथे सृजन उगवते.
कारण—
शून्य हा शेवट नाही,
ते अनंताकडे नेणारे द्वार आहे.
जिथे शून्य आहे, तिथे विश्व आहे.
जिथे विश्व आहे, तिथे मानव आहे.
आणि
जिथे मानव आहे_
तिथे आशा आहे!
आपला दिवस मंगल जावो!
☆
© श्री दिवाकर बुरसे
पुणे
संपर्कः ९२८४३००१२५, ९५५२६२९२४५
≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
