संध्या बेडेकर
मनमंजुषेतून
☆ “लीकेज..“ ☆ संध्या बेडेकर ☆
“मनातल्या Storage चे leakage थांबवायचा काही उपाय आहे का? ”
सध्या भरपूर रिकामा वेळ मिळाला आहे. जुन्या जुन्या गोष्टी आठवतात. काल मला माझी आई एक पदार्थ करत असे ‘फाडे’, तो आठवला. ‘फाडे ‘ म्हणजे, …तांदूळ कण्या व भिजलेली चण्याची डाळ यापासून बनणारा हा पदार्थ आहे. मला आठवतंय आई ‘ओक ‘ काकूंकडून शिकली होती. बस झा…ल एवढ आठवलं, आणि माझ्या मनाने माझ्या परवानगीशिवाय तीव्र गतीने भरारी घेतली. क्षणात पन्नास वर्ष मागे गेले मी. फाडे पदार्थ राहिला बाजूला …आणि …
ओक काकू आठवल्या. लगेच त्यांच्या घरचे इतर मेंबर्स आठवले. त्यांच्या शेजारी राहणाऱ्या जोशी काकू आठवतात. आम्ही लहान असताना त्यांच्या झोपेच्या वेळेसच खूप मस्ती करत असू. जोशी काका आम्हाला खूप रागवायचे. व ते बघून आम्ही अजून मस्ती करत असू. आज या गोष्टींचे वाईट वाटत. पण तेंव्हा मजा येत असे. …
मग त्यावेळेचे मित्र मैत्रिणी आठवल्या, कोण सर्वात जास्त बदमाश होता व कोण भित्रा होता. कोण अभ्यासात हुषार??? तर कोण हॉकी छान खेळायचा??? कोणाशी भांडण झाले होते??? व खूप दिवस अबोला होता. कोणाला ‘गोटू ‘तर कोणाला ‘बंप्या ‘म्हणत असू. वेगवेगळे देशी खेळ आठवले. शाळा, शिक्षक, सर्व एकानंतर एक आठवत गेले. आठवणीं आठवताना चॉइस नसतो. …
बाप रे!! एका पदार्थांवरून किती गोष्टी आठवल्या. एकानंतर एक गोष्ट आठवतच गेली. ही चेन थांबायचं नावच घेत नाहीये. पूर्वी “जादूगर सरकार ” जादूचा एक खेळ दाखवत असे, “water of India ” भांड्यातून सतत पाणी पडायचे. अगदी त्या प्रमाणे. …
अभ्यासात मात्र तिसऱ्या स्टेप वरच गाडी थांबायची. …बरे असो,
विचार म्हणजे, एकदा सुरू झाले की कोणती दिशा पकडतील सांगता येत नाही. कधी कधी तर पूर्ण स्वयंपाक होऊन जातो. व कसा झाला?? केंव्हा केला?? हे माझंच मला कळत नाही. नंतर मनात येत. अरे! बरोबर मीठ टाकलं ना आपण? काय टाकलं?? आणि काय नाही??? हेही आठवत नाही. पन्नास वर्षांचा स्वयंपाक करायचा अनुभव असुनही स्वतः वरच शंका येते. कधी नव्हे ते एकदा चव बघून घ्यावी का?? असंही मनात येत. सर्व ‘ रामभरोसेच ‘ असतं त्या दिवशी. औषध घेणे तर हमखास विसरायला होतंच. …
प्रत्त्येक उगवणाऱ्या नवीन दिवसाचे भविष्य आपल्या विचारांवरच अवलंबून असते. रात्री पडलेल्या एखाद्या स्वप्नाचा प्रभावही कधी कधी दुसऱ्या दिवशी दिसतो. कधी अगदी एखादे गाणे गुणगुणतच दिवस उगवतो. स्वतः शीच खुदकन हसणे असते, खूप energy असते. किती करू आणि काय करू अशी उर्जा असते. तर कधी खूप अस्वस्थता असते. राग येतो. नेमक काय बिनसलं आहे??? हे स्वतःला व घरच्या इतरांना ही कळत नाही. दिवस मात्र कठीण जातो सर्वांचाच. …
कधी नोकरीचे दिवस आठवतात. व अनेक चेहरे समोर येतात. काही आवडते तर काही नावडते. काही घटना तर अशा आठवतात की त्यांना काहीच महत्व द्यायची गरज तेंव्हा ही नव्हती, आणि आजही नाही. पण आजही त्यावर वेळ घालविणे चालू आहे. राग येणे, रडू येणे सुरूच आहे. म्हणजे आजही ते दुःख कुरवाळण चालूच आहे. एकाच जोकवर आपण पुन्हा पुन्हा हसत नाही. पण एकाच प्रोब्लेम/ गोष्टी वर पुन्हा पुन्हा रडतो असं का??? …
खूप दा आपण आपली शक्ती उगीच अनावश्यक गोष्टींवर खर्च करतो. वेळ व श्रम वाया जातात. विचार करूनही थकायला होत. वाईट वाटत ते वेगळंच. …
या मानसिक कष्टाने मन आनंदी झाले, तरी कुठे तरी काही तरी फायदा झाला म्हणता येईल. पण राग आला, रडू आले, मनात उगीचच तिरस्कार निर्माण झाला तर, तो वेळ नक्कीच वाया गेला. झालेल्या गोष्टी होऊन गेल्या. त्यात आता बदल होणार नाही. विनाकारण स्वतःच स्वतः चे मनस्वास्थ्य खराब करणे उचित आहे का?? हा एक प्रकारचा छंदच आहे जास्त प्रमाणात वाढला तर हा ‘रोग ‘ च म्हणावा लागेल. …
विचार म्हणजे, न दिसणारे अति सुक्ष्म पण आपल्यावर नियंत्रण ठेवतात. एकदा का आपण विचारांवर नियंत्रण ठेवायला शिकलो तर, मनाचे स्टींअरिंग व्हील आपल्याला आपल्या हातात ठेवता येईल. एकतर मन कुठे आहे?? हे माहीत नाही. मनाचे बटण कुठे आहे? हेही माहीत नाही. जे आवश्यकतेनुसार बंद करता आले, तर किती बरं होईल. किती तरी घटना होणारच नाहीत. …
म्हणजे ‘Alexa ‘ला जसं आपण एखादे गाणे वाजवायला सांगतो. किंवा ‘AC on ‘कर सांगतो. तसेच मनाला ‘ Stop thinking’. म्हणून थांबवण्यासाठी एखादा शोध लागला तर फार बरे होईल. पूढे असे होईलही कदाचित. …
सध्या तरी या सर्व गोष्टी विचारपूर्वक ठरवून आपल्यालाच करायच्या असतात. यावर कुठेही औषध नाही. कोणी तुमच्या मनात शिरून एखादा स्कृ टाईट करेल व मनातल्या storage चे leakage थांबवेल अशी टेक्नॉलॉजी आजपर्यंत तरी नाही. कोणत्या ही सद्गुरूचे, कितीही प्रवचन ऐका, स्वतः प्रयत्न केल्याशिवाय हे बंद होणे नाही. …
ज्या गोष्टी झाल्या त्या झाल्या. चांगल्या का वाईट काहीही असू दे. त्यावर विचार करण्यात काही ही फायदा नाही. ज्यां गोष्टींचा त्रास झाला. व अजून ही होतोय म्हणजे आजही आपण त्याला महत्व देतोय. अशा सर्व गोष्टींवर ‘फूली ‘ मारता आली पाहिजे. मनावर बिंबलेल्या काही गोष्टी delete करता आल्या, खोड रबराने खोडता आल्या तर किती छान होईल. , …
तरी बरं, भविष्य काळातील भानगडी माहीत नसतात.
म्हणतात ना, …
“किसी को इतना भी हक़ मत दो कि वो फैसला करें की कब आपको हंसना हैं, और कब आपको रोना हैं।”
“रात गई बात गई ।” हे सर्व कळत पण वळत नाही. येथेच Problem येतो.
आता मात्र ठरवलंय वर्तमान काळात रहायचा प्रयत्न करायचा.
एक उपाय सुचलाय, आता ठरवलंय, …
” Not to build a prison for myself with the opinion of others towards my life. I will listen to myself. ”
स्वतः च स्वतः शी बोलून बोलून हे करायचे. मन काही एकदा सांगितले तर ऐकणाऱ्या पैकी नाही. त्याला बंधनात ठेवायला शिकावेच लागेल. कधी समजावून तर कधी रागवून. खूप दा तोच तोच विचार करत आपण स्वतः ला ‘victim’ समजून, त्यात रमत जातो. असे विचार नकळत दुसऱ्या रोगांना आमंत्रण देतात. …
भांडून गोष्टी सुटत नाही. हे नक्की. म्हणून खूप उगीच अनावश्यक बोलायचे नाही. सडेतोड उत्तर देणे सर्वांना जमत नाही व ते प्रत्येकाला देणे योग्य ही नसते. आपले विचार’ filter ‘करायचे. एक दोनदा संधी द्यायची. नाही तर त्यांच्या कव्हरेज क्षेत्रातून हळूच बाहेर पडायचे. नेटवर्क बदलायचे. पूढच्या भानगडीत पडायचे नसेल तर स्पष्ट नकार द्यायचा. …
एक गोष्ट खूप महत्वाची आहे ती म्हणजे मला काय हवंय??? मी काय शोधतेय?? हे मला माझं स्पष्ट माहित असेल तरच हे करता येईल. …
म्हणतात ना, …
“बीत जाती हैं जिंदगी ढूंढने में कि ढूंढना क्या हैं??? …
जबकि ये भी मालूम नहीं जो मिला हैं, उसका क्या करना हैं।” …
सूख, आनंद, शांती मी कशात शोधतेय?? हे माझं मला स्पष्ट झाले तर तशी रूपरेषा आखता येईल व त्याप्रमाणे मनाला ‘instructions’ देता येतील. प्रत्त्येक वेळेस मनच घोळ घालतो, असं नाही. मीच त्याला ‘confuse’ करत असते. कारण माझ्याच विचारांत स्पष्टता नसते. …
हे लक्षात आलय माझ्या. …
आता ठरवलंय, …
मनाच्या अफाट शक्ती ने आपल्या पायांचा उपयोग पूढे जायला करायचा. दुसऱ्या च्या पायात पाय घालून पाडायला किंवा पडायला नाही. रोज मनाची स्वच्छता करायची. हळूहळू सवय होईल. उशीरा का होईना पण उपाय मिळालाय असं वाटतंय. रोज स्वतः ला सांगायचं, …
“तुझ्यात प्रचंड साहस आहे. छोट्या मोठ्या कारणांमुळे डगमगू नको. तू खूप खास आहेस. स्वतः ला जप. आनंदी रहा. …
बघूया जमतंय का?? “
“उद्या वेळ मिळाला की बघू, या भ्रमात रहायचे नाही. ” …
© संध्या बेडेकर
वारजे, पुणे.
7507340231
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
खूप छान लिहिलंय. विचारांचा भुंगा काही केल्या थांबत नाही हे खरेच आहे.