श्री अमोल केळकर
इंद्रधनुष्य
☆ ते ७३८ दिवस – – – लेखक : श्री मनीष वाघ ☆ प्रस्तुती – श्री अमोल केळकर ☆
ज्युलिया हिल
ते_७३८_दिवस – –
अमेरिकेतील कॅलिफोर्नियाच्या समुद्रकिनाऱ्यालगत तब्बल दोन ते तीन हजार वर्षे वयोमान असलेल्या आणि ३०० फुटांपर्यंत वाढणाऱ्या ‘सेक्विया सेम्परविरन्स’ म्हणजेच ‘कोस्टल रेडवूड’ या प्रजातीच्या झाडांसाठी प्रसिद्ध असलेले जंगल आहे. हे वृक्ष जगात इतरत्र कुठेही आढळत नाहीत. या वृक्षांचे लाकूड फर्निचर बनविण्यासाठी वापरता येते, हे कळल्यावर एका लाकडी साहित्य बनविणाऱ्या कंपनीने या लाकडांचे कंत्राट मिळवले आणि मग या वृक्षांची बेसुमार तोड होऊ लागली. याचा दुष्परिणाम म्हणून जमिनीची धूप, सुपीक माती वाहून जाणे यांसारखे पर्यावरणाचे नुकसान तर झालेच; शिवाय जंगलातील इतर जैवविविधतेचेही अस्तित्व धोक्यात आले.
नव्वदच्या दशकाच्या उत्तरार्धात तेव्हा अवघ्या विशीत असणाऱ्या ज्युलिया हिल या तरुणीने या जंगलाच्या संरक्षणासाठी लढा देण्याचा निर्धार केला. बरोबर २३ वर्षांपूर्वी, १० डिसेंबर १९९७ या दिवशी ती एका १, ५०० वर्षे वय असलेल्या वृक्षावर जमिनीपासून १८० फूट उंचावरील एका छोटय़ा मचाणावर जाऊन बसली. जोपर्यंत या वृक्षांना जीवदान मिळत नाही तोपर्यंत खाली उतरायचे नाही आणि अहिंसक मार्गाने आंदोलन करायचे, असे तिने व तिच्या सहकाऱ्यांनी ठरवले होते. त्यांचे हे आंदोलन दिवसागणिक पुढे सरकू लागले तसे त्या कंपनीचे धाबे दणाणले.
हाडे गोठविणारी थंडी, पावसाचा मारा होत असतानाही आंदोलन चालूच ठेवण्याचा ज्युलियाचा निर्धार पक्का होता. हे आंदोलन थांबवावे म्हणून त्या कंपनीने तिला साम-दाम-दंड-भेद वापरून अतोनात त्रास द्यायला सुरुवात केली, धमकीसत्र सुरू झाले. परंतु या कशालाच ज्युलिया बधली नाही. तिचे कुटुंबीय, तिचे सर्व सहकारीही ठामपणे तिच्या पाठीशी उभे राहिले. तिच्या या अनोख्या आंदोलनाला हळूहळू जगभरातून पाठिंबा मिळू लागला. अखेर लाकूडतोडय़ा कंपनीने माघार घेतली. ती ज्या झाडावर (तिने या झाडाला ‘लुना’ हे नाव दिले होते! ) ठाण मांडून बसली होती ते झाड तर वाचलेच, शिवाय त्याच्या आजूबाजूचे ६१ मीटर परिघातील जंगल हे कायमस्वरूपी ‘बफर झोन’ म्हणून घोषित करण्यात आले.
१८ डिसेंबर १९९९ रोजी, म्हणजे ७३८ दिवसांनी ज्युलिया झाडावरून खाली उतरली! आज ज्युलिया ‘सर्कल ऑफ लाइफ’ या ट्रस्टमार्फत ‘अहिंसक मार्गाने पर्यावरण रक्षण करा आणि वसुंधरा वाचवा’ हा संदेश देत जगभरातील जीवसृष्टीच्या संवर्धनासाठी झटत आहे.
लेखक : मनीष चंद्रशेखर वाघ
प्रस्तुति : श्री अमोल केळकर
बेलापूर, नवी मुंबई, मो ९८१९८३०७७९
poetrymazi.blogspot.in, kelkaramol.blogspot.com
