शालिनी जोशी
इंद्रधनुष्य
☆ दामोदर लीला ☆ शालिनी जोशी ☆
रामावतारात वानरानी श्रीरामांची खूप सेवा केली होती. तेच वानर कृष्णावतारात गोप बनून त्यांचे सवंगडी झाले. भगवंत कधी उपकार विसरत नाहीत. दही, दूध खायला घालून श्रीकृष्णाने त्यांना पुष्ट केले. कोणाच्यातरी घरी लपून छपून जायच शिंकाळ्यातील दही दुधाचे कुंभ फस्त करून प्रसार व्हायचे. हा त्यांचा रोजचा कार्यक्रम होता. आजचा दिवस श्रीकृष्णाच्या घरी ठरला. आपले काम करून मंडळी गायब ही झाली.
हे यशोदेने पाहिले. चोरी करणाऱ्या कृष्णाला बांधून ठेवावे, म्हणून काठी घेऊन धावली. श्रीकृष्ण पुढे आणि काठी मागे अशी पळापळ सुरू झाली. पण यशोदा श्रीकृष्णाला धरू शकली नाही. काठी म्हणजे अहंकार, तो आहे तोपर्यंत भगवंत प्राप्ती नाही. शेवटी दमून यशोदेने काठी फेकली आणि श्रीकृष्ण तिला बिलगला. पण चोरीची सवय लागू नये म्हणून ती त्याला उखळाशी बांधू लागली. अहो आश्चर्य! दोरी दोन बोटे कमी पडू लागली. कितीही एकमेकाला बांधून वाढवली तरी दोन बोटे कमीच. त्या परब्रम्हाला कोण बांधणार? बांधण्याचा स्वभावच दोरीने सोडला. घरातल्या सगळ्या दोऱ्या संपल्या. गोपी थक्क झाल्या. पण यशोदेची फजिती पाहून हसूंही लागल्या. दोन बोटांचे अंतर म्हणजे अहंता आणि ममता. ही ज्याच्यात आहेत तो भगवंताला बांधू शकत नाही. त्रिगुणात्मक दोरीचा येथे उपयोग नाही. तेथे प्रेम रज्जूच हवा. यशोदा घामाने चिंब झाली. भगवंतांना तिची दया आली आणि स्वेच्छेने बांधून घेतले. पोटावरून दोरी बांधली. म्हणून दामोदर झाला. दाम म्हणजे दोरी. आईला प्रसन्न करण्यासाठी स्वतः बंधनात अडकला. दोरीने बांधला गेला. त्याला बांधून यशोदा स्वयंपाक घरात गेली. पण लक्ष कृष्णाकडे होते. आपण केलेले बरोबर का चूक या संभ्रमात पडली.
इकडे कृष्ण बंधनात आणि चारी बाजूने गोप सवंगडी जमलेले. पण कृष्ण वेगळ्याच विचारात होता. कृष्ण उखळाला ओढत अंगणात आला. अंगणातील अमलार्जुन वृक्षांच्या मधून जाऊ लागला. उखळ आडवे होऊन झाडात अडकले. कृष्णाने जोर लावताच दोन्ही रुक्ष उन्मळून पडले. तेथे दोन तेजस्वी पुरुष प्रकट झाले. ते पूर्वजन्मीचे राजा कुबेराचे पुत्र नलकुबेर आणि मणिरत्न होते. नारदांच्या शापाने वृक्षावतार झाले होते. कुबेराच्या धनाचा त्यांना मद झाला. म्हणून नारादाने त्यांना शाप दिलेला होता. भगवंताने दिलेल्या शरीराचा दुरुपयोग आत्मघाताला कारण होतो. तसेच झाले. पण भगवंताच्या चरणस्पर्शानेच त्यांचा उद्धार झाला. देवाने आपण बंधन स्विकारून पश्चाताप झालेल्या त्यांना बंध मुक्त केले.
झाड पडल्याचा मोठा आवाज ऐकून सर्व जमले. कृष्ण वाचल्याचे पाहून सर्वांना आनंद झाला. कृष्ण नंदाला बिलगला. मी तुमचा मुलगा आहे असे कृष्णाने आपल्याला म्हणावे, ही नंदांची इच्छा कृष्णाने पूर्ण केली. आणि आईला सांगितले मी तुझे प्रेमाचे बंधन कधीच विसरणार नाही. त्या बंधनात राहणेच पसंत करेन. देवाला प्रेमरसच आवडतो. तो इतर नऊ रसांपेक्षा श्रेष्ठ. हेच दामोदर लीलेचे फलीत.
कृष्णार्पणमस्तु
© शालिनी जोशी
संपर्क – फ्लेट न .3 .राधाप्रिया टेरेसेस, समर्थपथ, प्रतिज्ञा मंगल कार्यालयाजवळ, कर्वेनगर, पुणे, 411052.
मोबाईल नं.—9850909383
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈
