डॉ अभिजीत सोनवणे
© doctorforbeggars
मनमंजुषेतून
☆ डॉक्टर फॉर बेगर्स ☆ “पितृपक्षातील आगळं वेगळं कायमस्वरूपी अन्नदान… !!!” ☆ डॉ अभिजीत सोनवणे ☆
नुकतंच गणपती विसर्जन झालेलं, तरीही रस्त्यावर अफाट गर्दी, त्या गर्दीतून मी वाट काढत चाललो होतो, डोक्यात पितृपक्ष, पैशाचे नियोजन, अन्नदान कोणत्या योग्य ठिकाणी करता येईल याची ठिकाणं मनात आठवत चाललो होतो…. एकूण डोक्यात सगळा सावळा गोंधळ….
अंगावरचे दीडशे किलोचे साहित्य, त्यात ही गर्दी आणि उन्ह, मी वैतागून गेलो होतो.
अशात आमच्या भिक मागणाऱ्या परंतु एका चुणचुणीत मुलाने मला सर सर म्हणून हाक मारली आणि मला थांबवलं. मी गाडी बाजूला घेतली.
‘काय रे बोल पटपट पुढे जायचं आहे… ‘
‘सर एक बोलायचं होतं… ‘
‘बोल ना पटपट थोडा गडबडीत आहे… ‘
‘सर कसं बोलू? ‘
तो त त प प करायला लागला.
‘बोल रे कसा पण…. पण पटपट बोल’
मी हातातल्या घड्याळाकडे पाहत म्हणालो
‘ते सर कसं आहे ना… ‘
‘अरे मुद्द्याचं बोल ना बाबा… ‘
‘सर मी एक लाकडी टेबल बघितला आहे, कॅम्पमध्ये एक मस्जिद आहे, त्याच्या आड बाजूला एक जागा आहे, तिथे मी एक धंदा लावायचा म्हणतोय, तिथली परमिशन मिळाली आहे, आता तुमची मदत लागेल. ‘ एका दमात आवंढा गिळत तो बोलला.
‘सांग ना काय लागेल? ‘
‘सर कसं सांगू? कसं मागू? ‘
‘कसं पण सांग रे बाबा, पण बोल ना’
– – मी पुन्हा घड्याळाकडे पाहत म्हणालो.
‘नाही म्हणजे तुम्हाला जमेल का? असा विचार करत होतो, आधीच तुमच्या मागे एवढे खर्च आहेत, त्यात तुमच्या अंगावर पुन्हा माझा खर्च…. ‘
‘अरे काय खर्च आहे तो तरी सांग ना बाबा… ‘
‘सर… सर… काय बोलू…. ‘ त्याला पुढचे शब्द आठवत नव्हते.
‘आठवल्यावर बोल, मला आता जाऊ दे गडबडीत आहे. ‘ असं म्हणून मी गाडीला किक मारली.
सर सर म्हणत त्याने गाडीवरचा हात ओढून धरला…. मला पुढेच जाऊ देईना.
त्याची एवढी अजिजी आणि तळमळ पाहून मला लगेच लक्षात आलं, एखादा व्यवसाय टाकण्यासाठी याला अफाट खर्च लागणार आहे आणि तो त्याला माझ्याकडून हवा होता…
मी परत थांबलो…
थांबल्यावरही पुन्हा तेच… ‘सर सर कसा बोलू… ?
आता माझी खात्री पटली, याला अपेक्षित असणारा खर्च खूप मोठा आहे.
लटक्या रागाने मी त्याला म्हणालो, ‘आता बोल नाही तर फटका खाशील.
खूप मोठी ताकद एकवटून शेवटी तो बोलला, ‘सर मला जिथे जागा मिळाली आहे, तिथे इस्त्रीचे एकही दुकान नाही, मी जर हा इस्त्रीचा व्यवसाय तिथे टाकला तर चांगला चालेल. ‘
पैशाचा भला मोठा आकडा ऐकायची तयारी ठेवून मी तोंडावरचा रुमाल काढून त्याच्याकडे रोखून पहात विचारले, ‘यात मी तुला काय मदत करू? ‘
‘सर मला धंद्याला लागते ती इस्त्री फक्त तुम्ही घेऊन द्या…. ‘
मी उडालोच, “ ही इस्त्री मागण्यासाठी तू माझा तास घालवलास? “
‘हां सर धंद्याला लागणाऱ्या इस्त्रीची किंमत जास्त असते, साडेतीन ते चार हजार रुपये तरी लागतात. तुम्ही इतक्या लोकांचे करता त्यात माझा हा खर्च तुमाला झेपेल का, याचा विचार आला, म्हणून तोंडातून शब्द येत नव्हते. ‘
.. अंगठ्याने जमीन टोकरीत तो खाली मान घालून म्हणाला.
मी गाडीवरून खाली उतरून त्याला जवळ घेतले.
बाब एका किरकोळ इस्त्रीची, पण माझ्या अंगावर असणाऱ्या आधीच्या जबाबदाऱ्यांचा विचार करून, त्याने ती सुद्धा किती नम्रतेने मागितली होती…. मला त्याचं कौतुक वाटलं…!
आपल्या आयुष्यात आपण एखाद्याला कोणतीही गोष्ट मागताना, खरंच त्याची आपल्याला काही देण्याची परिस्थिती आहे का? त्याच्या इतर काही व्यथा आहेत का? सध्या आपल्याला काही देण्याच्या मनस्थितीत तो आहे का, याचा आपण विचार तरी करतो का… ?
आणि हा… ???
ज्याला आजपर्यंत लोकांनी भिकारी म्हणून दूर लोटले, अशा या माणसामध्ये समोरच्या व्यक्तीची परिस्थिती जाणून घेऊन मग आपली मागणी पुढे घेऊन येणे, तेही अत्यंत नम्रतेने…. हा संस्कार याच्यात कुठून आला असेल… ?
– – आपली वेदना कुणीतरी संवेदना म्हणून जपतंय याचा आनंद खूप मोठा असतो… !
डोक्यात हे विचार सुरू होते, मी गप्प उभा होतो, माझं हे गप्प बसणं म्हणजे त्याला नकार वाटला. माझ्या हातातून हात सोडवत तो अत्यंत नम्रतेनं पाया पडून निघाला, जाताना म्हणाला हरकत नाही सर, पुन्हा कधीतरी बघू, यावेळी त्याचा चेहरा रडवेला झाला होता…
…. चंदन हे शितल असतंच, पण मनापासून केलेलं वंदन हे त्याहून जास्त शीतल असतं…. !
ऑक्टोबर हिटच्या रणरणत्या उन्हात त्याचं वागणं म्हणजे थंडगार वाऱ्याची झुळूक वाटली मला….
बाब होती एका इस्त्रीची, आपल्या सर्वांच्याच घरात एखादी इस्त्री कुठल्यातरी कोपऱ्यात पडलेली असते, ही इस्त्री एखाद्याच्या जगण्याचं साधन बनून त्याला माणसात आणू शकेल, असा कधी विचारही आपल्या डोक्यात येत नाही.
(अशा अनेक वस्तू आपल्या घरात आजही पडून आहेत, ज्यांचा आपल्याला फारसा काही उपयोग नसतो, परंतु समोरच्या व्यक्तीला दिल्या तर यातून तो सन्मानानं जगू शकतो, असो, याविषयी पुन्हा केव्हा तरी)
मी त्याला प्रेमाने थांबवलं, ‘ इस्त्री ची किंमत काय आहे? ‘
‘सर धंद्याला लागणाऱ्या इस्त्रीची (Heavy Duty Commercial) किंमत जास्त असते साधारण साडेतीन ते चार हजार रुपये’ त्याने पुन्हा खाली मान घातली.
त्याला म्हटलं “ इथून पुढे चार दिवस बाजारात फिर, चांगल्यात चांगली heavy duty commercial इस्त्री शोधून ठेव. चांगल्यातल्या चांगल्या चांगल्या कंपनीची असावी, गॅरंटी वॉरंटी असावी, पैसे लागू देत कितीही…. येत्या दोन दिवसात आपण मोटरसायकल वरून जाऊ आणि तुला हवी ती इस्त्री घेऊन येऊ, करू आपण व्यवसाय सुरू…. ”
त्याचा विश्वासच बसेना, ‘खरंच सर? खरंच सर?? ‘ म्हणत चार वेळा तरी त्याच्या डोळ्यातून पाणी आलं आणि त्याने ते पालथ्या-मुठीने पुसले.
‘दुकानाला नाव पण मी सोहम म्हणूनच देणार आहे सर’, हे बोलताना आनंद त्याच्या चेहऱ्यावर मावत नव्हता.
या जगात आईच फक्त अशी आहे…. जी नऊ महिने सांभाळते…… कळा सोसते, जन्माला घालते आणि जन्म झाल्यानंतर आनंदाने त्या बाळाला दुसऱ्याचं नाव देते… !
…. मला या आई सम हा वाटला…. !
येड्या म्हणत मी त्याला छातीशी लावणार, इतक्यात तो पायाशी झुकला, यावेळी त्याचा हात खरोखर चंदनासारखा भासला…. !
येत्या चार ते पाच दिवसात त्याला हवी ती इस्त्री घेऊन देण्याचे वचन देऊन मी तिथून निघालो.
गाडीवर पुन्हा पितृपक्षातील अन्नदानाचेच विचार…
आपण रोज अनेकांना अन्नदान करत आहोत, परंतु ते एका व्यक्तीला एकाच वेळी पुरते…
.. हा जेव्हा कामाला लागेल त्यावेळी तो रोजच्या रोज सन्मानाने स्वतः खाईल आणि स्वतःची ऐपत निर्माण झाल्यावर इतरांनाही नक्की अन्नदान करेल… !
.. आपोआप एक साखळी निर्माण होईल, अन्नदानाची आणि माणुसकीची सुद्धा… !
एका वेगळ्या अर्थाने पितृपक्षात घडलेले हे एक वेगळ्या प्रकारचे अन्नदान होते.
– – पितृपक्षात खऱ्या अर्थाने घडलेले हे अन्नदान माझ्यासाठी सर्वोच्च होते आणि पुढेही राहील…. !
© डॉ अभिजित सोनवणे
डाॕक्टर फाॕर बेगर्स, सोहम ट्रस्ट, पुणे
मो : 9822267357 ईमेल : abhisoham17@gmail.com,
वेबसाइट : www.sohamtrust.com
Facebook : SOHAM TRUST
≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
