मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ तीन अनुवादित लघुकथा – मुक्ती / निवास / विवशता – मूळ हिन्दी लेखक : मोहम्मद जिलानी  ☆ भावानुवाद – सौ. उज्ज्वला केळकर ☆

सौ. उज्ज्वला केळकर

जीवनरंग 

☆ तीन अनुवादित लघुकथा – मुक्ती / निवास / विवशता – मूळ हिन्दी लेखक : मोहम्मद जिलानी  ☆ भावानुवाद – सौ. उज्ज्वला केळकर ☆

☆☆☆☆

१) मुक्ती –

‘बेटा, रात्र खूप झालीय. एवढ्या रात्री एकटाच कुठे चालला आहेस? ‘ आईच्या या प्रश्नावर सी. आय. डी. इन्स्पेक्टर कमल म्हणाले, ‘आई, कॉल आलाय. कुणी तरी अडचणीत असेल. आम्हा पोलिसांचे कामच आहे, अडचणीत सापडलेल्यांना मदत करायची. तू काळजी करू नकोस. मी लवकरच परत येईन. ‘ असं म्हणून जीपमधून कमल नॅशनल हाय वे कडे जाऊ लागले. सगळीकडे गडद अंधार होता. तासभर तरी ते गाडी चालवत होते. इतक्यात उजवीकडे एक शुभ्र साडीतील मुलगी त्यांना थांबण्याचा इशारा करताना दिसली. कमल काहीसे घाबरले. पण तिकडे दुर्लक्ष करत पुढे निघाले. एवढ्यात त्यांची जीप अचानक थांबली. ब्रेक लावून ते जीपमधून उतरले आणि सगळीकडे पाहू लागले. पण त्यांना काहीच दिसलं नाही. जीपमध्ये बसून ते पुन्हा गाडी चालवू लागले. थोडं दूर गेल्यावर त्यांना जाणवू लागलं की गाडीत कुणी तरी आहे. बॅक व्ह्यू मिरर मधे बघितल्यावर ते गर्भगळीत झाले. त्यांनी एकदम जीप थांबवली आणि घबरत घाबरत विचारलं,

‘कोण आहेस तू? आत कशी आलीस? ’

आत बसलेल्या मुलीने म्हंटले, ‘‘घाबरू नका. फोन मीच केला होता. ’

‘माझ्याकडे काय काम होतं?

‘मला जो माझी मदत करेल, अशा तुमच्यासारख्या कर्तव्यनिष्ठ पोलीस ऑफीसरचीच गरज होती. अनेक दिवसांच्या प्रतिक्षेनंतर तुम्ही मिळालात. ’

‘तुझं काम तरी काय आहे?

‘इथून डावीकडे एक की. मी. अंतरावर एक तळं आहे. त्याच्याजवळ वडाचा विशाल वृक्ष आहे. ’

‘या बाबत मी काय करू शकतो? ‘

‘तुम्हाला माझ्याबरोबर तिथे यावं लागेल! ’

इच्छा नसतानाही कमल आपला मोठा टॉर्च घेऊन त्या मुलीच्या मागोमाग चालू लागले.

वडाच्या वृक्षाच्या जवळ थांबून तिने आपल्या बोटाचा इशारा ज्या जागी केला, ती जागा पाहून कमलना घामच फुटला. त्यांची बोलतीच बंद झाली.

मुलगी म्हणाली, ‘घाबरू नका. ती माझी समाधी आहे. ‘

‘म्हणजे तू… ? ’

‘. हो. त्या शरिराचा मी आत्मा आहे. माझं नाव माया होतं. माझा प्रियकर चंदरने वर्षापूर्वी मला फसवून इथे आणलं. माझ्यावर आपल्या दोन मित्रांसामवेत बलात्कार केला. मग मला मारून टाकलं आणि या इथे मला पुरलं आणि ते पळून गेले. ’

कमलने सावकाश विचारलं, ‘तुला काय हवय? ’

 ‘मला मुक्ती आणि त्यांना शिक्षा’

 ‘पण याला पुरावा काय? ’

‘ओढाताणीत चंदरचं लॉकेट माझ्या हातात आलं होतं. ते अजूनही माझ्या उजव्या हातात सुरक्षित आहे. ’

सकाळ व्हायला आली होती. इन्स्पेक्टर कमलने पोलिसांच्या मदतीने समाधी उघडली. आपल्या टीमच्या माध्यमातून आणि मायाच्या शवाच्या हातातील लॉकेटच्या पुराव्यावरून चंदर आणि त्याच्या दोघा मित्रांना ताब्यात घेतले. न्यायालयात, अपहरण, बलात्कार आणि खून या आरोपाखाली खटला चालवला गेला. तिघांनाही फाशीची शिक्षा होणार, हे जवळ जवळ निश्चित झालं.

न्यायालयातून बाहेर पडताना कमलला दूर झाडाखाली माया उभी असलेली दिसली. ते तिच्याकडे गेले. ‘मी आपली आभारी आहे. आपण मला मुक्ती दिलीत. ’ ती म्हणाली आणि ती गुप्त झाली.

तिथून निघताना कमलच्या मनात आलं, ‘कायदा काय केवळ जीवित लोकांसाठीच असतो?

मूळ कथा – मुक्ति

मूळ लेखक – महम्मद जिलानी मो. 9850362698

मराठी अनुवाद – उज्ज्वला केळकर मो- 8369252454

☆☆☆☆

२) निवास – – 

‘ए, चल, निघ इथून! कब्रस्तानच्या चौकीदाराने झोपलेल्याल्या भिकाऱ्याला फटकारत म्हंटलं.

भिकारी शमशु उठत म्हणाला, ‘भय्ये, फक्त रात्रभरच झोपतो. कुणाला काय त्रास आहे? ‘

‘अरे बाबा, समजत कसं नाही तुला? हे कबरस्तान आहे. नातेवाईक विरोध करतात. ’

‘यात विरोध करण्यासारखं काय आहे? ‘

‘त्यांनाही मन:शांती, समाधान हवे असते. शिवाय अलीकडे जादूटोणा करणारे मांत्रिक मुडदे उकरून गायब करतात. मी तुला किती वेळा समजावलं. पण तू ऐकतच नाहीस. ‘ असं म्हणत त्याने बरोबर आलेल्या पोलिसांच्या हवाली त्याला केले.

पोलीस ठाण्यावरील इन्स्पेक्टरने कडक स्वरात विचारले, ‘ का रे, मुडदे चोरतोस काय? ”

शमशु घाबरत म्हणाला, ‘हुजूर, तसलं काही करत नाही मी! नाईलाजाने मी फक्त तिथे झोपतो! ‘

‘आता असलं काही चालणार नाही. तू दुसरी जागा शोध. ’

‘हुजूर, कुठे शोधू? मंदिर किंवा मशिदीजवळ झोपलो, तर हाकलून देतात. धार्मिक किंवा सरकारी संस्थानच्या आसपासही फिरकू देत नाहीत. फुटपाथवर झोपलं, तर कोणी पियक्कड गाडीवाला, गाडीने चिरडून टाकेल, याचा नेम नाही. जगलो, वाचलो, तर लंगडा, लुळा बनून आयुष्य काढायला हवं. ’ 

‘यात पोलीस काय करू शकणार? ‘

‘ कमीत कमी आम्हाला कब्रस्तानमध्ये तरी झोपू द्या. तिथे भीतीच्या ऐवजी शांती तरी आहे. ‘

हे ऐकून स्तब्ध झालेला पोलीस अधिकारी गांधीजींच्या फोटोकडे पाहू लागला.

मूळ हिंदी कथा – आशियाना

मूळ कथा – मोहम्मद जिलानी मो. ९८५०३६२६०८

अनुवाद – उज्ज्वला केळकर मो. – 8369252454 

☆☆☆☆

३) विवशता – – 

‘माय लॉर्ड, आपण याच्या भोळ्या, भाबड्या चेहऱ्यावर जाऊ नका. त्याचे पाशवी कृत्य बघा. एका निरागस मुलीची हत्या करताना त्याला ‘रंगे हात ‘ पकडलय. ‘ असं म्हणत सरकारी वकील कुमारसेन यांनी आपला युक्तिवाद मांडला. ही अनोखी केस ऐकण्यासाठी, बघण्यासाठी फास्ट ट्रॅक कोर्टात खूप गर्दी लोटली होती. पुढील कारवाई करत कुमारसेनने पोलीस पाटील राणे यांना साक्षीदाराच्या पिंजऱ्यात बोलावले.

‘आपण काय पाहिलत? ‘

काही दिवसांपूर्वीची गोष्ट. तेव्हा मी गस्तीवर होतो. रात्री जवळजवळ दोन वाजता सुदामा गल्लीच्या कोपऱ्यावर असलेल्या विहिरीजवळ मी याला एका सहा-सात वर्षाच्या मुलीबरोबर पाहिलं.

‘मग काय झालं? ‘ 

‘ जवळ जाऊन पाहिलं, तेव्हा लक्षात आलं, की या माणसाने त्या मुलीचे हात-पाय-तोंड बांधून टाकलय. हा काय करणार आहे, याचा अंदाज आला नाही. त्यामुळे मी याला व त्या मुलीला घेऊन पोलीस ठाण्यात आलो. मुलीला ताबडतोब इस्पितळात पाठवण्यात आले. हा माणूस मात्र काहीच बोलला नाही. ’ 

‘त्याने काहीचं सांगितलं नाही? ‘ सरकारी वकिलांनी विचारलं.

‘ जी नाही. तेव्हापासून आत्तापर्यंत त्याने आपलं तोंड उघडलं नाही. ‘

‘माय लॉर्ड, ही केस अगदी स्वच्छपणे समोर येतेय. त्याचं मौन हाच त्याच्या गुन्ह्याचा पुरावा आहे. अपहरण, बलात्कार आणि हत्येचा प्रयत्न याची केस आहे ही! बी. एन. एस. धारा ६३, १०९ व १३७ च्या अंतर्गत याला शिक्षा व्हायला हवी. ‘

तुला आपली सफाई देण्यासाठी काही बोलायचंय? ‘ न्यायाधीश मॅडमने विचारले.

‘होय जज्जसाहेब. मला फाशी द्या. मी अपराधी आहे. माझा गुन्हा हा आहे, की मी गरीब आहे. ‘

‘तुला काय म्हणायचं आहे? ‘ 

‘माझे नाव गिरिधर आहे. शेजारच्या गोगुल गावातला, मी कमी शिकलेला आदिवासी शेतकरी आहे. पत्नीच्या जीवघेण्या आजारात माझी सगळी शिल्लक मिळकत संपून गेली. माझी ५ एकर जमीन सावकाराकडे गहाण ठेवून मी कर्ज घेतले आणि पत्नीवर उपचार करण्यासाठी शहरात आलो. नंतर कळलं, याने कोऱ्या कागदावर माझा अंगठा उठवून घेतलाय. ‘

‘पण यामुळे काही तू केलेला गुन्हा माफ होणार नाही. या मुलीचं अपहरण का केलंस? ‘ सरकारी वकिलाने विचारलं.

‘कोणीही बाप आपल्याच मुलीचे अपहरण, बलात्कार आणि हत्या का करेल? ‘

‘मग तू विहिरीजवळ का गेला होतास? ‘

सरकारी इस्पितळात इलाजाच्या दरम्यान माझ्या पत्नीचं निधन झालं. काही दिवस होते तेवढ्या पैशातून गुजराण केली. ’ 

‘या मुलीचं काय करणार होतास? ‘

‘ तहान-भूक सहन करत धर्मशाळेच्या परिसरात किती दिवस राहाणार? मग आत्महत्येचा विचार मनात आला. वाटलं, या क्रूर जनावरांच्या जगात माझ्यानंतर हिला एकटीला जगायला ठेवायला नको. वाटलं, विहिरीत उडी मारून दोघांनीही एकदमच मरून जावं. मुलगी ओरडू नये, पळून जाऊ नये, म्हणून तिचे हात-पाय आणि तोंड बांधून ठेवलं. ‘

हे ऐकून कोर्टात शांतता पसरली. सगळे निकालाची वाट पहात होते. न्यायाधीश आपला निकाल देताना म्हणाले, ‘ अज्ञान, गरिबी, लाचारी, विवशता यामुळे गिरिधरने हा गुन्हा करण्याचा प्रयत्न केला. कायद्याप्रमाणे जी शिक्षा असेल, ती याला होईल. पण कोर्ट सरकारला आदेश देत आहे, की सावकाराकडून गिरिधरची जमीन परत घेऊन त्याला पुन्हा जगण्याची संधी दिली जावी. त्याचे पुनर्वसन केले जावे.

टाळ्यांच्या कडकडाटात कोर्टाची कारवाई संपली…

मूळ कथा – मजबूरी

मूळ लेखक – मोहम्मद जिलानी मो. ९८५०३६२६०८ 

 मो: 8512070086

☆☆☆☆

मराठी भावानुवाद : सौ. उज्ज्वला केळकर 

संपर्क – निलगिरी, सी-५ , बिल्डिंग नं २९, ०-३  सेक्टर – ५, सी. बी. डी. –  नवी मुंबई , पिन – ४००६१४ महाराष्ट्र

मो. 836 925 2454, email-id – kelkar1234@gmail.com 

≈संपादक –  श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈