कल्याणी केळकर बापट
विविधा
☆ खेळ… ☆ कल्याणी केळकर बापट ☆
अमरावतीला दरवर्षी दोन तीन खूप मोठे मोठे दहीहंडीचे इव्हेंट होतात. ती गर्दी, तो डी जे चा कर्णकर्कश आवाज, ती सेलिब्रिटी लोकांची ह्या इव्हेंट मधील हजेरी त्यामुळे ह्याला इव्हेंट च म्हणायचं. पण यंदा अमरावतीला सरकारी दवाखान्याला लागलेल्या आगीमध्ये नवजात बालके दगावली, काही गंभीर जखमी झालीत त्यामुळे हे इव्हेंट रद्द करण्यात आले. दहीहंडी म्हटलं की आठवले ती सामूहिक एकोप्याने केलेला मानवी मनोरा. खरोखरच ह्या सांघिक खेळांमुळे साहस, परस्परांना सांभाळून घेणे, यश अपयश पचवायची ताकद आणि अजूनही काही महत्त्वाच्या गोष्टी शिकायला मिळतात.
खेळावरून आठवल हल्ली बहुतेक घरातील सगळी मुलं आपापल्या व्हरांड्यात हातात मोबाईल घेऊन बसले असतात. एकतर बहुतेक एकटी अपत्य, असले तर एखादे भावंड, संयुक्त कुटुंब जवळपास नाहीच त्यामुळे मग एकटेपणा घालविण्यासाठी एकतर मोबाईल किंवा टीव्ही. सगळी बालचमू, बच्चेकंपनी आपली इटूकली पिटूकली तोंड हिरमुसली करुन आपापल्या गँलरीत, व्हरांड्यात बसतात. प्रत्येक व्यक्तीला त्यांच्या बरोबरीची समवयस्क व्यक्ती च लागते साथीला.
माझं मनं एकदम 15, 20 वर्षे मागे गेले. डोळ्यांसमोर यवतमाळची छान टुमदार घरांची सोसायटी आठवली. लहानश्या व्यंकटेश ला खेळायला शेजारचे ढीगभर सवंगडी होते. सगळे बरोबरीचे मुलं संध्याकाळी शाळेतून आल्याबरोबर दप्तर कोपऱ्यात ठेऊन बाहेर खेळण्यासाठी धूम ठोकत असत. सगळे मैदानी खेळ कधी गुण्यागोविंदाने तर कधी जुजबी भांडण करीत खेळतं. त्यावेळेस खेळले जाणारे खेळ म्हणजे आबाधूबी, लपाछपी, टिक्करबिल्ला, लंगडी, आंबेफोडणी, डाबडुबली, तळ्यातमळ्यात, मामाचं पत्र, खुपसणी, सागरगोटे, लगोरी, खोखो, कबड्डी, रनिंग, पोतारेस, लिंबूचमचा असे सगळ्यांच्या आवडीचे.
हे सगळे वैभव मला, आणि नंतर माझ्या मुलाच्या पिढीला पण उपभोगायला मिळाले ह्यात आनंद मानायचा की बहुतेक नंतरच्या पिढ्या ह्या आनंदाला मुकणार ह्याचे दुःख करायचे हे कधीकधी कळतच नाही. पण हे बिनखर्चीक खेळ ह्या मुलांना खूप आनंद देऊन गेले आणि एकोपा कसा असतो हे मुलांना शिकवून गेले हे नक्की. खरंच लहानपण, बालपण हा जीवनातील परमोच्च सुखाचा काळ असावा.
मध्ये मात्र एकदा काँलनीतील बच्चे कंपनीला बेधुंदपणे खेळतांना बघून खूप आनंद झाला. खास करुन मुलं मैदानी खेळ खेळतात आहेत आणि ते पण मस्त सामुहिक मोठ्या ग्रुपमध्ये ही आनंदाचीच बाब. त्यामुळे तो खेळ बघतांना तेथे थबकले, घटकाभर निवांत तो खेळ बघण्यात रममाण झाले आणि खूपसारा आनंद मनात भरभरून जमा केला.
ह्या खेळांमध्ये वयोगटानुसार दोन ग्रुप पडले होते. ते दोन्हीही ग्रुप दोन वेगवेगळे खेळ खेळत होते. एका ग्रुप चा खेळ म्हणजे लांब लाईन करायची, पहिल्या मुलाने दुसऱ्या मुलाच्या कानात अगदी हळुवार एक वाक्य सांगायचं, असं क्रमाक्रमाने ते वाक्य पुढे पुढे नेऊन शेवटचा खेळाडू ते वाक्य जाहीर सांगायचा. आता खरी गंमत अशी की मूळ वाक्याचा आणि शेवटच्या जाहीर वाक्यात इतकी जास्त तफावत यायची की तो समुह हास्याने लोटपोट व्हायचा अर्थातच मला पण ते बघून जाम हसू येतं होतं. आता इकडे बाजूला दुसरा समुह दुसरा खेळ मांडुन बसला होता. ह्या दुसऱ्या खेळात एका मुलाच्या डोळ्याला पट्टी बांधल्या जायची. त्याला दुसरा मुलगा एखाद्या आजुबाजुच्या वस्तू चा रंग आकार हे हिंट वा क्ल्यु म्हणून द्यायचा आणि त्यावरून तो ती वस्तू ओळखायचा. ह्या खेळात पण खूप गंमत येत होती. सांगाणारा सांगायचा एक आणि ओळखणारा ओळखायचा भलतच.
ह्या दोन्ही खेळांनी गंमत तर आणलीच पण एक मनात खोल विचार पण रुजवला बरं का. पहिल्या खेळाने सुचविले खरोखरच आपले कान किती हलके असतात की कुणी एकमेकां मार्फत लांब वळून आलेली गोष्ट ही आपले मूळ रुप सोडून भलतेच वेगळे रुप घेऊन आपल्या कानांवर आदळते, मनावर बिंबते आणि मग आपला तसाच भलता ग्रह बनतो, दृष्टिकोन तयार होतो. ही गोष्ट किती हानीकारक नं. म्हणून स्वतः च्या कानांवर आणि नजरेवर विश्वास ठेऊन मगच निर्णय घ्यावेत. त्याक्षणी मनाशी पक्की खूणगाठ बांधली अशा ऐकीव गोष्टी ऐकून आपला तसा दृष्टिकोन तयार करुन एखाद्या निरपराध व्यक्तीवर अन्याय करायचा नाही, कारण असं झालं तर त्याच्या कितीतरी पट जास्त भरपाई आपल्याला इथल्याइथेच भरून द्यावी लागते.
दुसऱ्या खेळातून असा बोध मिळाला की आपली दृष्टी न वापरता दुसऱ्या च्या इंद्रियांचा वापर करुन मनात तयार केलेली प्रतिमा ही वास्तवतेपेक्षा कितीतरी निराळी असते. थोडक्यात काय तर आपले कान, आपली नजर आणि सगळ्यात महत्त्वाचं म्हणजे आपलं मनं हे कायम आपल्याशी खरं बोलत असतं. फक्त गरज असते ती दुसऱ्यांच्या कुबड्या न वापरता स्वतःवर आणि फक्त स्वतः वर विश्वास ठेऊन निर्णय घेण्याची.
खूप लहानलहान गोष्टींमधूनही कधीकधी खूप मोठा संदेश मिळतो हे मात्र खरं.
© कल्याणी केळकर बापट
9604947256
बडनेरा, अमरावती
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ.मंजुषा मुळे/सौ.गौरी गाडेकर≈
