डाॅ. निशिकांत श्रोत्री
इंद्रधनुष्य
☆ ॥ गंगालहरी॥ ☆ भाग – १ – कवी : श्री जगन्नाथ पंडित ☆ मराठी भावानुवाद – डाॅ. निशिकांत श्रोत्री ☆
☆ ☆ ☆ ☆
श्लोक १ ते १०
☆
समृद्धं सौभाग्यं सकलवसुधायाः किमपि तन्
महैश्वर्यं लीलाजनितजगतः खण्डपरशोः ।
श्रुतीनां सर्वस्वं सुकृतमथ मूर्तं सुमनसां
सुधासोदर्यं ते सलिलमशिवं नः शमयतु ॥ १॥
*
दरिद्राणां दैन्यं दुरितमथ दुर्वासनहृदां
द्रुतं दूरीकुर्वन् सकृदपि गतो दृष्टिसरणिम् ।
अपि द्रागाविद्याद्रुमदलनदीक्षागुरुरिह
प्रवाहस्ते वारां श्रियमयमपारां दिशतु नः ॥ २॥
*
उदञ्चन्मार्तण्डस्फुटकपटहेरम्बजननी-
कटाक्षव्याक्षेपक्षणजनितसंक्षोभनिवहाः ।
भवन्तु त्वङ्गन्तो हरशिरसि गङ्गातनुभुव-
स्तरङ्गाः प्रोत्तुङ्गा दुरितभयभङ्गाय भवताम् ॥ ३॥
*
तवालम्बादम्ब स्फुरदलघुगर्वेण सहसा
मया सर्वेऽवज्ञासरणिमथ नीताः सुरगणाः ।
इदानीमौदास्यं भजसि यदि भागीरथि तदा
निराधारो हा रोदिमि कथय केषामिह पुरः ॥ ४॥
*
स्मृतिं याता पुंसामकृतसुकृतानामपि च या
हरत्यन्तस्तन्द्रां तिमिरमिव चन्द्रांशुसरणिः ।
इयं सा ते मूर्तिः सकलसुरसंसेव्यसलिला
ममान्तःसन्तापं त्रिविधमपि पापं च हरताम् ॥ ५॥
*
अपि प्राज्यं राज्यं तृणमिव परित्यज्य सहसा
विलोलद्वानीरं तव जननि तीरं श्रितवताम् ।
सुधातः स्वादीयस्सलिलभरमातृप्ति पिबतां
जनानामानन्दः परिहसति निर्वाणपदवीम् ॥ ६॥
*
प्रभाते स्नातीनां नृपतिरमणीनां कुचतटी-
गतो यावन्मातर्मिलति तव तोयैर्मृगमदः ।
मृगास्तावद्वैमानिकशतसहस्रैः परिवृता
विशन्ति स्वच्छन्दं विमलवपुषो नन्दनवनम् ॥ ७॥
*
स्मृतं सद्यः स्वान्तं विरचयति शान्तं सकृदपि
प्रगीतं यत्पापं झटिति भवतापं च हरति ।
इदं तद्गङ्गेति श्रवणरमणीयं खलु पदं
मम प्राणप्रान्ते वदनकमलान्तर्विलसतु ॥ ८॥
*
यदन्तः खेलन्तो बहुलतरसन्तोषभरिता
न काका नाकाधीश्वरनगरसाकाङ्क्षमनसः ।
निवासाल्लोकानां जनिमरणशोकापहरणं
तदेतत्ते तीरं श्रमशमनधीरं भवतु नः ॥ ९॥
*
न यत्साक्षाद्वेदैरपि गलितभेदैरवसितं
न यस्मिन् जीवानां प्रसरति मनोवागवसरः ।
निराकारं नित्यं निजमहिमनिर्वासिततमो
विशुद्धं यत्तत्त्वं सुरतटिनि तत्त्वं न विषयः ॥ १०॥
– – – –
मराठी भावानुवाद
☆
वसुधेचे सौभाग्य जगाची ज्याच्या लीलेने
खंडितपरशू महादेवाच्या सजली ऐश्वर्याने
वेदसार मंगल रूपाचे मनोपावनांचे
अमृतजल तव हरण करावे दुःख सर्व आमुचे ॥१॥
*
दैन्य दरिद्री दुष्ट भावना पापवासनांचे
दृष्टी पडता तत्क्षणी हरिशी दुःख या मनाचे
अविद्या तरू झणी उखडते नीर तुझे वरदा
क्षणात आम्हा समृद्ध करो देउनि धनसंपदा ॥२॥
*
क्षितिजावरती सुवर्ण उधळित मित्र उभा ठाकता
तीव्र कटाक्षे क्षोभ निर्मिते मंगलमूर्तीमाता
पापा हरण्या भया मोचण्या शिवमस्तका वरी
तव प्रवाही पावन असुदे उच्च तुंग लहरी ॥३॥
*
अवलंबुनी मी तुझिया वरती मोठ्या अभिमाने
दुर्लक्षुनिया समस्त देवा आलो सहजपणे
उदासीन तू झालिस देवी अशीच माझ्याप्रती
निराधार मी होउनी जाऊ शरण कुणा पुढती ॥४॥
*
पुण्य न गाठी तरीही देवी स्मरण तुझे करिता
मोहा हटविसी अंतर्यामी स्मरण तुझे करिता
चांदणे जणू नष्ट करी तिमिराला लीलया
संतापादि त्रिवीध पापे जलमूर्ती क्षालाया ॥५॥
*
बृहद्राज्यही तृणासारखे सहज त्याग करुन
झुळुकेनी झुकणाऱ्या तीरी आश्रय घेती जन
अमृतासम रुचकर नीर तव प्राशुनिया तृप्त
मोदानंदित जणू जाहला मोक्ष तयांना प्राप्त ॥६॥
*
प्रभात स्नानी राज्ञिकुचाला मृगनाभीचा गंध
तव पाण्याने प्राप्त मृगाचा तितुका कस्तुरिगंध
प्रवेश करती शत मृग ऐसे तुझिया नंदनवनी
विमालांगी ते समस्त परिसर घेती घेरूनी ॥७॥
*
पापघ्नी अन् पीडाहारी एकवार गाता
आहे भवतापाचे हर्ता केवळ आठव करिता
तव लहरींचे गंगासंगित कर्णमधुर तोषवी
अंतसमयीला मुखकमलावर आळवीत ठेवी ॥८॥
*
क्रीडा करिती अतीव मोदे गंगाजलि वायस
आम्ही देखिल मनात नसुनी इंद्रलोकिची आंस
गंगा नष्ट करी फेऱ्यांची पीडा जननमरण
अमुचे सारे हरण करो श्रम ग॔गातिर पावन ॥९॥
*
साक्षात्कारे चतुर्वेदही जयासी ना जाणती
जीव वाणी वा मनही ज्याते प्रवेश करू ना शकती
हटवुनी अज्ञानास विशुद्ध निराकार नित्य
अगम्य ऐसे गंगादेवी पावन तुमचे तत्व ॥१०॥
– क्रमशः भाग पहिला –
☆ ☆ ☆ ☆
कवी : श्री जगन्नाथ पंडित
मराठी भावानुवाद © डॉ. निशिकान्त श्रोत्री
एम.डी., डी.जी.ओ.
मो ९८९०११७७५४ ईमेल nishikants@gmail. com
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
खूप सुंदर मराठी भावानुवाद!