मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ सेकंड चान्स… ☆ श्री प्रदीप केळुस्कर ☆

श्री प्रदीप केळुस्कर 

जीवनरंग 

☆ सेकंड चान्स…  ☆ श्री प्रदीप केळुस्कर ☆

दिवाळी संपत आली तसे अनंतमास्तर अस्वस्थ होऊ लागले कारण कोकणातील जत्रा आता सुरु होण्याची वेळ. शिक्षकाची नोकरी करत असले तरी मास्तरांना दशावतार नाटकांची आवड. नोकरी संभाळून ते नाटकें बघत क्वचित पात्र कमी पडले तर तोंडाला रंग फासत. सगळे दशावातरी झिलगे त्यांचे मित्र. पूर्वीचे कलाकार बाबीं नालंद, बाबीं कलिंगण, बागवे, परुळेकर, शेणाई ते सध्याचे कलाकार सुधीर कलिंगण, पार्सेकर, तवटे आदी. पण त्यांच्या दुर्दैवाने ते मुंबईत मुलाकडे अडकले होतें.

त्यांची पत्नी रंजना ही पण निवृत्त शिक्षिका. दोघांनी आता सत्तरी पार केलेली. त्त्यांची दोन मुले. मोठी मुलगी मीनल.. बँकेत नोकरी करणारी, लग्नानंतर पुण्यात स्थायिक झाली. तिचा नवरा आयटी मध्ये नोकरी करणारा. मीनलला सातवा महिना लागला तसे तिने आईबाबांना आपल्याकडे बोलावून घेतले. अनंतरावांना एकटे गावी रहाण्याची इच्छा होती पण त्त्यांची पत्नी आणि मुले त्याना एकटे राहू देईनात. त्यामुळे ते पण रंजनाबाईसह पुण्याला आले… मीनलला मुलगी झाली आणि नातीला न्हाऊ घालायला रंजनाबाई पुण्यात अडकल्या. मीनल बँकेत जाऊ लागली आणि तिने विश्वासानें मुलीला आईच्या हातात दिले… नातीला न्हाऊ घालायला.. तिचे कपडे बदलायला बाईंना सुख मिळू लागले. अनंतमास्तर सुद्धा नातीचे काडकौतुक करत राहिले.. पण त्त्यांचे मन मात्र गावी होतें. विशेषतः सण उत्सव आले की त्याना करमत नसे. गावातल्या शेजाऱ्यांची त्याना आठवण येई.. गावातील देवीला नमस्कार करावा असे वाटे.

 रंजनाबाई सुद्धा घरच्या आठवणीने कासावीस होत. जवळजवळ चाळीस वर्षाचा संसार… अत्यन्त कमी पगार ते घसघशीत पगार.. दोन्हीमध्ये त्यांनी संसार केला होता. एक एक भांडे जमवले होतें.. घराभोवती आंब्याची, नारळाची झाडें मोठी केली होती.. कुठूनकुठून फुलझाडें जमवली होती.. ते सर्व सोडून त्याना लेकीकडे यावे लागले होतें.

ती दोघे पुण्याला असतानाच त्यान्च्या मुलाचे.. विशालचे लग्न जमले आणि मुंबईत लग्न झालेपण. विशाल अनुजा एका फायनान्स कंपनीत काम करणारी.. त्यांनी डोंबिवलीत लहानशी जागा घेतली आणि संसार थाटला.

मीनलची मुलगी तीन वर्षांची झाली.. आता आपण दोघे गावी जाऊ असे अनंतमास्तर आणि रंजनाबाई ठरवत असतानाच, त्यान्च्या मुलाचा विशालचा आईला फोन आला..

‘आई..

‘काय रे?  कित्या फोन केल्लास?

‘आई, मीनलताईचा चेडू आता तीन वर्षाचा झाला नाय.

‘होय बाबा.. आता दहा तारखेक तेका तीन पुरी होतली.. आता आमी..

आईचे वाक्य तोडून विशाल म्हणाला..

‘आई.. आता तुमका आमच्याकडे येवचा लागतला..

‘, म्हणजे?  

‘अगे आई.. अनुजाक दिवस गेलेत आणि कडक डोहाळे लागलेत… पोटात काय टिकणा नाय..

‘अरे पण अनुजाच्या आईक बोलाव ना?

‘अगे ती सारखी आजारी आसता.. चार चार दिवसांनी टीका हॉस्पिटलमधी ठेवचा लागता.. तेव्हा तू आणि बाबा हयच येवा..

‘बरा बाबा… तुज्या बाबांच्या कानावर घालतंय..

इकडे मीनलची मुलगी आता तीन वर्षांची होईल आणि मग ती मोन्टेसरीत जायला लागेल आणि त्यामुळे आपण गावी जायला मोकळे.. असा विचार करत असलेल्या अनंतमास्तरना त्यान्च्या पत्नीने हाक मारली..

‘ऐकलंत काय?

‘काय?

‘विशालचो फोन इल्लो..

‘काय म्हणता?

‘आता आपणाक तेच्याकडे जाऊक होया…

‘कशासाठी?

‘अनुजाक तिसरो महिनो लागलो.. कडक डोहाळे लागलेत..

‘होय काय?  मग तिची आई?

‘तिची आई म्हणे सतत शिक आसता.. तेवा आपणाक आता डोंबिवलीक जाऊक होया..

‘अरे कर्मा.. मी गावाक जावचो विचार करत होतंय..

‘आता इतक्यात गाव विसरा.. शेवटी चेडवासाठी पुण्याक इलाव तसे झिलासाठी डोंबिवली..

मीनलच्या मुलीचा तिसरा वाढदिवस पार पडला आणि दुसऱ्याच दिवशी अनंतमास्तर आणि रंजनाबाई डोंबिवलीत हजर झाली. सुनेचे डोहाळे त्यांनी पार केलेच आणि सगळे काम स्वतःच्या खांद्यावर घेऊन सुनेला विश्रांती मिळू दिली. त्यामुळे विशाल आणि अनुजा खुश होती. नऊ महिने पार पडले आणि अनुजाला कन्यारत्न झाले.

विशाल अनुजा यांना मुलगी झाली आणि अनुजाच्या माहेरच्या मंडळींनी नाक मुरडलं हे रंजनाबाईच्या लक्षात आले. पण रंजनाबाई खूष होत्या. समाजात स्त्रियानी केलेले पराक्रम त्या पहात होत्या.. शिवाय सध्या सर्व ठिकाणी मुलापेक्षा मुलीचं पुढे जात आहेत.. हे पण त्यानी पाहिले होतें. त्या आनंदाने आपल्या सुनेचे बाळंतपण आणि स्पृहाचा जन्म साजरा करत होत्या.. पुन्हा एकदा नातीचे सर्व त्याच करत होत्या.. अनंतराव त्याना मदत करत होतें.. गावची आठवण होतच होती पण स्पृहा तीन वर्षांची होईपर्यत त्याना वाट पहावी लागत होती.

अनंतराव मध्येच गावी जाऊन येत… आंब्याच्या झाडांना फवारणी करून घेत, माडावरचे नारळ काढून घेत पण रंजनाबाईंना फारसे जायला मिळतं नसे, तरीपण गणपतीला त्या चार दिवस जाऊन येत.. स्पृहा मोठी होत होती आणि तिच्या बाललिलात दोघे मग्न होत असले तरी गावच्या घराची त्याना सतत आठवण येत होती.

दिवाळी संपत आली की अनंतराव अस्वस्थ होत.. आता दहिकाले सुरु होणार.. देवींची पालखी घरी येणार.. तिची ओटी भरायला हवी… स्पृहा आता तीन वर्षांची होत आली म्हणजे या डिसेंबरमध्ये आपण गावी जायचे कायमचे हे निश्चित. त्यानी पत्नीला विचारले..

‘या वर्षीची जत्रा गावतली मा?

‘होय तर.. 30 नोव्हेंबर स्पृहाचो तिसरो वाढदिवस.. मुलीच्या मुलीक तीन वर्षा वाढवली आता मुलाच्या मुलीक तीन वर्षा.. तुम्ही डिसेंबरमधला तिकीट बघून ठेवा..

मास्तर खूष झाले.. कधी एकदा डोंबिवलीच्या गच्च हवेतून गावच्या मोकळ्या हवेत जातो असे त्याना वाटतं होतें.

पंचवीस नोव्हेंबरची सकाळ झाली.. सकाळी सकाळी अनुजा कोरड्या उलट्या करू लागली.. परत परत बाथरूमकडे धावत होती.. रंजनाबाईना अंदाज आला तरीपण त्यांनी मुलाला तिला डॉक्टरकडे न्यायला सांगितले..

दुसऱ्यादिवशी रिपोर्ट्स आले.. अनुजाला परत दिवस गेले होतें.

रंजनाबाई गप्प होत्या.. त्यांनी नवऱ्याला गावी जायची तयारी करायला सांगितली.. अनंतरावांनी बॅग भरायला घेतली.

संध्याकाळी विशाल आईबाबा समोर उभा राहिला..

‘आई.. तुला कळले असेल, अनुजा गरोदर आहे, तेंव्हा..

‘तेंव्हा काय?

‘तेंव्हा तुम्ही दोघांनी इथेच राहावे, असे मला आणि अनुजाला वाटते..

‘अनुजाच्या एका बाळंतपणात मी हय रवलंय.. मीनलच्या पण एका बाळंतपणात मी पुण्याक रवलंय.. म्हणजे तीन वर्षा.. मुली तीन वर्षांची होयपर्यत.. आता तुमी सेकंड चान्स घेतलात.. आणि परत हय रवा म्हणतात, आता शक्य नाय..

‘आई, बाबा असा करू नकात?  आमका तुमची गरज आसा..

‘आमचापण काहीतरी आयुष्य आसा.. आम्ही दोघांनी आयुष्यभर नोकरी केली.. चार गावात बिऱ्हाडा केली.. दोन मुलांका मोठी केली.. शिक्षण दिला, लग्ना करून दिली, आता आमका आमच्या मठीत शांत रवांदे.. तुझे बाबा कंटाळेत, तेंका कधीपासून गावची, गावच्या देवींची, जत्रेची स्वप्ना पडतात..

‘पण आई.. अशी कठोर होऊ नको.. आमका तुमची गरज आसा..

‘गरज कधीच संपाची नाय.. तुमी सेकंड चान्स घेतलात.. कशासाठी?  मुलासाठीच ना?

‘तसा नाय आई, पण..

‘आणि आता परत मुलगी झाली तर.. अजून एक चान्स?

‘स्पृहाचो जन्म झालो तेवा अनुजाची आई, बाबा नाराज झालेले ते मी बघितलंय.. तेनीच परत एकदा मुलासाठी चान्स घेऊक सांगितला असतला..

‘तसा नाय आई, पण..

‘आमी नाय रवा शकत.. आमचो पण नाईलाज आसा.. गेली सहा वर्षा आमी घरापासून लांब आसव.. आता या वयात आमका आमच्या मठीत जाऊक व्हया.. शेवटचे काही दिवस रवलेत.. ते आता एकत्र आणि आमच्या घरात.. आम्ही आमच्या मुलांका वाढवली, आता तुम्ही तुमच्या मुलांका वाढवा.. आता आमची अपेक्षा करू नकात..

‘आई, माझी पंचाईत होईल हो.. स्पृहा पण लहान आहे आणि मला पण ऑफिसला जायला लागेल ना?

‘यावेळी तूझ्या आईला बोलाव.. ती आजारी असते असे म्हणता पण मॉलमध्ये फिरतानाचे तिचे फोटो मी बघते..

‘पण आई..

‘नाही जमणार.. शेवटी आमचे पण काही आयुष्य आहेच ना.. आम्ही सोमवारी गावी जाणार. खुशाली कळवा.. बाळांना घेऊन गावी या, आम्ही वाट पहातो.

© श्री प्रदीप केळुसकर

मोबा. ९४२२३८१२९९ / ९३०७५२११५२

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈