मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ प्रिय… भाग – २ – लेखक – श्री रमेश नागपुरे ☆ प्रस्तुती –  सौ. शुभदा भा. कुलकर्णी (विभावरी)  ☆

सौ. शुभदा भा. कुलकर्णी (विभावरी) 

 मनमंजुषेतून 

☆ प्रिय… भाग – २ – लेखक – श्री रमेश नागपुरे ☆ प्रस्तुती –  सौ. शुभदा भा. कुलकर्णी (विभावरी) ☆

☆

(निधी रडत म्हणाली, “मै बहुत प्यार करती हूँ उनसे. लेकिन कभी कभार छः महिने, सालमे एक बार मिलते है. एक भाई तो यू के मे है. तीन साल हो गये, वो नही मिला. छोटा भाई भी दूर रहता है. छः आठ महिनेंमे मिलते है. पहले हम पुजाकी छुट्टीयोंमे हर साथ इकठ्ठा आते थे. अब सब अपने अपनामे काममे व्यस्त हो गये है.”) – इथून पुढे — 

आता फळ्यावर मोजकी नावे शिल्लक होती.

तिचा जिवलग मित्र.

तिचे आईवडील.

तिचा पती.

दोन मुले.

सर म्हणाले, “अब छः नाम याने छः रिश्ते बचे है. आप कौनसे दो लोगोंको अपनी जिंदगी से निकालना चाहोगी ? हमेशाके लिए !”

निधी कासावीस झाली. ती रडतच फळ्याजवळ गेली. तिचं मन द्विधा झालं होतं. या सहा जणांमधून कुणाला आपल्या आयुष्यातून बाहेर काढायचं ? तिच्या रडण्याचा उमाळा वाढला होता. दोन नावं पुसायला तिला धाडस होत नव्हतं. तिचे हात थरथरायला लागले होते. 

तिने थरथरत्या हाताने आपल्या दोन मुलांची नावे फळ्यावरून पुसून टाकली आणि फुटू पाहणारा जोराचा हुंदका दिला. दुसरा हुंदका आवरण्यासाठी तिने तोंडावर हात ठेवून दाबून ठेवला.

सरांच्या अपेक्षेप्रमाणे घडत होतं. त्यांना निधीचे अश्रू आणि तिची मानसिक अवस्था पाहवत नव्हती पण गेम अर्धवट सोडूनही चालणार नव्हते. आम्हीसुद्धा निधीच्या विकल मनोवस्थेने काहीसे अस्वस्थ झालो होतो. आमच्या मनात हुरहूर दाटून आली होती. 

आता चार नावे शिल्लक होती.

निधीचा जिवलग मित्र.

निधीचे आईवडील आणि

निधीचा पती.

सर तिला म्हणाले, “निधीजी, भावनेवर कंट्रोल करून मन घट्ट करा आणि अजून दोघांना तुमच्या आयुष्यातून बाहेर काढा. कायमचं !”

निधी फळ्याजवळच उभी होती. डोळ्यांतून अश्रू वाहत होते. तिच्या हाताची थरथर खूपच वाढली होती. कंप पावणा-या हाताने तिने आपल्या आईवडिलांची नावे पुसून टाकली आणि तिथेच खाली बसून ती ओक्साबोक्सी रडू लागली.

तिच्या रडण्याने सगळे सून्न झाले होते. एक जीवघेणी शांतता पसरली होती. तिच्या हुंदके देत रडण्याचा आवाज हाॅलभर पसरला होता.

सरांनी तिला आठ दहा मिनिटे रडू दिलं. मग ओडिशाच्या मिसेस महापात्राला हाताने खूण करून जवळ बोलावलं.

निधीजवळ जाऊन मिसेस महापात्राने  निधीला सांत्वना देत तिच्या पाठीवर हात फिरवला. तसा निधीला पुन्हा दुखाःचा उमाळा दाटून आला. तिने त्यांना मिठी मारली आणि धाय मोकलून रडू लागली.

ते दृष्य पाहून सगळ्यांची मने हेलावली होती. बहुतेकांच्या डोळ्यांत अश्रू दाटून आले होते.

निधीची अवस्था अशी झाली होती की जणू काही पाच दहा मिनिटांपूर्वी तिच्या प्रिय आईवडिलांचा मृत्यू झालाय.

पंधरा वीस मिनिटाने निधी त्या स्थितीतून बाहेर आली. तिने स्वतःला सावरलं. महापात्रा मॅडमला धन्यवाद देत ती उठून उभी राहिली.

निधीची झालेली अवस्था बघून सर एकदम स्तब्ध झाले होते. कदाचित हा खेळ पुढे चालू करायचा की नाही या विचारात पडले असतील.

माईक हातात घेऊन सगळ्यांवर नजर फिरवत निधी म्हणाली, “मला माफ करा. माझ्याबरोबर मी तुम्हालाही डिस्टर्ब केले. माझ्या बाह्य मनाला समजत होतं की हा एक फिक्टिशियस गेम आहे. वास्तव नाही पण माझं अंतर्मन मात्र हा गेम प्रत्यक्षात अनुभवत होतं. एक एक नावे डिलिट करताना मी प्रत्यक्ष त्या व्यक्तीशी जोडलेल्या भावनांची अनुभूती अनुभवत होते. ऑफिसात ओळख झालेले, शेजारीपाजारी यांची नावे मी सहज पुसून काढली. नंतर माझ्या अंतर्मनाला जाणीव व्हायला लागली ती मैत्रिणींच्या नावापासून. काही बालपणीच्या मैत्रिणी  होत्या. काही शाळा काॅलाजातल्या होत्या. त्या त्यावेळी आम्ही खूप इंटिमेट होतो.  पण नंतर संपर्क कमी होत खेला होता तरी त्यांच्याबरोबरच्या आठवणी तर मनात होत्या ना ! नंतरचा माझा अनुभव माझ्यासाठी हळुहळू जीवघेणा होत गेला. बहीण भावांची नावे पुसताना माझं मन हेलावलं होतं पण ती माझ्यापासून प्रत्यक्षात दूर होती. संपर्कही मर्यादित होता आणि मला तर चार नावं पुसून टाकायची होती. माझ्या आयुष्यातून कायमची घालवायची होती.

थोडं थांबून ती म्हणाली, “नंतर दोन मुलांची नावे पुसताना माझं आईचं मन कासावीस, व्याकुळ झालं होतं. माझं काळीज थरथरत होतं. नऊ महिने मी त्यांना माझ्या उदरात वाढवलं होतं. सतरा अठरा वर्षे मी त्यांच्यासाठी खस्ता खाल्ल्या होत्या. पण शिक्षणासाठी ती बाहेर पडली. पुढे नोकरीला लागली. मोठा मुलगा चेन्नईला आहे. त्याने एका तमीळ मुलीशी लव्ह मॅरेज केलंय. तो त्याच्या संसारात सुखी आहे. तशी त्याला आणि आम्हाला एकमेकांची गरज नाहीये. दुसरा मुलगा मुंबईला आहे. त्यानेही आयुष्याची जोडीदार म्हणून एक महाराष्ट्रीयन मुलगी शोधली आहे. त्या सहा नावात त्यांची नावे वगळणे क्रमप्राप्तच होते. दोन नावे मला पुसायची होती. पर्याय त्यांचाच होता. नंतर चार नावातली दोन नावे पुसायची होती. त्यांना माझ्या आयुष्यातून कायमचं  घालवायचं होतं. आईवडील, माझा जिवलग मित्र आणि माझे पती. आईवडिलांच्या वयाचा विचार करून मी त्यांची नावे निवडली, पुसली पण त्या क्षणी माझ्या अत्यंत प्रिय आईवडिलांनी माझ्या आयुष्यातून कायमची एक्झिट घेतलीय या नुसत्या कल्पनेनंच मी मनाने कोलमडून पडले आणि ढसाढसा रडायला लागले. त्यांचा मृत्यू मी जीवंतपणी पाहिला अशी माझी अवस्था झाली होती. त्या अवस्थेतून बाहेर पडणं मला अजिबात सोपं नव्हतं. महापात्रा मॅडमनी मला सांत्वना देण्याचा प्रयत्न केला. त्यांचा स्पर्श मला आपल्या प्रिय माणसाच्या मायेचा वाटला. मी त्यांच्या गळ्यात पडून मनसोक्त रडले.”

निधी पुढे म्हणाली, “No, it was not a only simple game. It was a real and true experiment for me. My emotions are tested at an extreme level. It’s simply appalling.”

सरांबरोबर सगळ्यांनी टाळ्या वाजवल्या. निधी बरीचशी भानावर आली होती. तिने सगळ्यांना हात हलवून धन्यवाद दिले.

सर म्हणाले, “निधीजी, can you conclude this game ?”

निधी म्हणाली, “Yes sir. आता दोन नावे उरली आहेत. एक बालपणापासून असलेल्या माझ्या जिवलग मित्राचे आणि माझ्या पतीचे. या माझ्या मित्रावर मी खूप जीवापाड प्रेम करते. दररोज आम्ही दोन मिनिटं तरी फोनवर बोलतो. रविवारी व सुट्टीच्या दिवशी आम्ही तास तासभर बोलत असतो. माझ्यासमोर माझा नवरा बसलेला असतो आणि त्याच्यासमोर त्याची बायको असते. दोघंही बोअर होत असणार याची आम्हा दोघांनाही कल्पना आहे. पण त्या दोघांनी आमची intimate मैत्री स्वीकारलीय. दोन दोन वर्षे आमची गाठभेट होत नाही पण आम्ही भेटलो की एकमेकांच्या मिठीत सामावून जातो. To be very honest, ती आमची ऊरभेट असते. माझे पती किंवा त्याची बायको सोबत आहे याचंही भान आम्हाला नसतं.  आम्ही एकमेकांशिवाय राहू शकत नाही हे वास्तव व सत्य आहे. माझ्या पतीवरही माझं खूप प्रेम आहे पण माझा मित्र आणि माझे पती या दोघांच्या प्रेमाच्या त-हा, नातं  वेगवेगळ्या पातळीवरच्या आहेत. माझ्या पतीपेक्षा मी माझ्या जिवलग मित्रावर जास्त प्रेम करते हे खरं असलं तरी आता eliminate करायचं शेवटचं नाव माझ्या मित्राचं असेल, पतीचं नाही ! माझ्या पतीआधी मला माझ्या मित्राला माझ्या आयुष्यातून घालवणं मला भाग आहे. माझा पती हा मला आयुष्यभर physically साथ देणार आहे. माझ्या सुख-दुःखात physically सहभागी असणार आहे. आम्ही दोघेच शेवटपर्यंत एकमेकांचे असणार आहोत !”

निधीने माईक धरलेला हात खाली केला आणि टाळ्यांचा कडकडाट झाला.

थोड्या वेळाने सर म्हणाले, “This is real priorities – elimination of don’ts.”

सर पुढे म्हणाले, “कुणाला काही बोलायचंय ?”

महापात्रा मॅडम म्हणाली, “सर, मला निधीजींचं खूप कौतुक वाटतं. बहि:र्मनात त्यांना माहीत होतं की हा एक fictitious गेम आहे. पण त्यांचं अंतःर्मन या खेळात इतकं एकरुप झालं होतं की त्या या गेमशी पूर्ण समरस होऊन प्रत्यक्षात जगल्या.  आम्हीसुद्धा अनुभवत होतो की हे प्रत्यक्षात घडतंय. तसं आम्हीसुद्धा हा गेम आमच्या मनात खेळतच होतो पण निधीजींची भावनिक पातळी ही अतिशय  हायेस्ट लेव्हलवरची आहे. आम्ही आयुष्यभर आजचं हे सेशन आणि निधीजींना कधीही विसरणार नाही.”

सगळ्यांनी टाळ्या वाजवल्या.

सर म्हणाले, “तुम्हाला कल्पना आली असेलच की आपलं आयुष्य जगताना, आपल्या कामाने देशाची सेवा करत असताना आपली priority काय असायला हवी आणि कोणती don’ts eliminate करावयाची.”

चार पाच yes sir चे आवाज आल्यावर ते म्हणाले, “मला कल्पना आहे की आपलं दररोजचं दोन तासांचं सेशन शेवटी शेवटी 10/15 मिनिटे कंटाळवाणं होत असतं पण आता साडेपाच वाजले आहेत. अडीच तास झाले तरी आम्ही जागेवर खिळून आहोत. निधीजींनी केलेले केलेलं elimination हेच खरे elimination of don’ts आहे. याचं श्रेय निधीजींना जातं. त्या पूर्ण भावनाधिन होऊन या खेळात समरस झाल्या होत्या. पुन्हा एकदा निधीजींसाठी टाळ्या वाजवून आपण आजचं सेशन इथेच संपवू या.”

निधीसाठी पुन्हा एकदा टाळ्या वाजल्या आणि निधीजींचं अभिनंदन करून आम्ही बाहेर पडलो.

– समाप्त – 

लेखक : श्री रमेश नागपुरे

मुलुंड पूर्व, मुंबई ४०००८१

प्रस्तुती :  शुभदा भा.कुलकर्णी (विभावरी)

कोथरूड-पुणे, मो.९५९५५५७९०८

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈