मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ आत्मशोध… ☆ सुरेखा चिखलकर ☆

सुरेखा चिखलकर

 मनमंजुषेतून 

☆ आत्मशोध… ☆ सुरेखा चिखलकर ☆

आपले आयुष्य हे आपण कसे जगतो यापेक्षा आपण काय विचार करतो, यावरच खऱ्या अर्थाने अवलंबून असते. माणूस बाहेरच्या जगातील संकटांशी, आव्हानांशी आणि कठीण परिस्थितीशी सहज दोन हात करू शकतो;पण जेव्हा संघर्ष स्वतःच्याच विचारांशी सुरू होतो, तेव्हा ती लढाई सर्वात कठीण ठरते.

शरीरावरचे ओझे सहजासहजी ओळखून ते उतरवता येते, पण मनावर साचलेले विचारांचे ओझे मात्र अदृश्य असते. ते दिसायला साधे-सोपे वाटले, तरी माणसाला आतून हळूहळू पोकळ करत जाते. भूतकाळातील चुकांचा सतत होणारा पश्चात्ताप, भविष्याची अवाजवी भीती, इतरांशी केलेली निरर्थक तुलना आणि मनात चालणारी नकारात्मकतेची साखळी हे सर्व एकत्र येऊन विचारांचे एक भयंकर वादळ निर्माण करतात. या अतिविचारांच्या चक्रव्यूहात माणूस असा काही अडकतो की त्याला बाहेर पडण्याचा मार्गच दिसत नाही.

एखाद्या पाण्याच्या पेल्याचे वजन सुरुवातीला काहीच वाटत नाही, पण तोच पेल्या जर आपण तास न् तास हातात धरून ठेवला, तर हात सुन्न पडू लागतो आणि दुखायला लागतो. पाण्याचे वजन वाढत नाही, पण आपण ते जितका जास्त वेळ धरून ठेवतो, तितका त्याचा त्रास वाढतो. आपले विचारही अगदी असेच असतात. एखादी छोटीशी चिंता किंवा वाईट विचार मनात आला तर हरकत नाही, पण तोच विचार जर आपण तासनतास, दिवसेंदिवस मनात गोंधळवत ठेवला, तर तो माणसाचा उरलासुरला आत्मविश्वास, मनाची शांतता आणि वर्तमानातील आनंद पूर्णपणे उद्ध्वस्त करून टाकतो.

जेव्हा विचारांचे हे ओझे अती होते, तेव्हा माणूस स्वतःच स्वतःचा सर्वात मोठा शत्रू बनतो. ”मला जमणार नाही, माझे काही खरे नाही “असे स्वतःबद्दलचेच वाईट विचार माणसाला काहीही नवीन करू देत नाहीत.

.. त्यामुळे आयुष्यात पुढे जायचे असेल, तर हे अदृश्य ओझे उतरवून ठेवायला शिकले पाहिजे. जगात घडणारी प्रत्येक गोष्ट आपल्या नियंत्रणात नसते, हे सत्य जितक्या लवकर आपण स्वीकारू, तितके मन हलके होईल. जे घडून गेले आहे तो भूतकाळ बदलता येत नाही आणि उद्या काय होणार आहे हे कोणालाच ठाऊक नाही, त्यामुळे विनाकारण उद्याची चिंता करत बसण्यापेक्षा आजच्या, या क्षणाच्या आनंदात जगायला हवे.

अनेकदा मनात साचलेले विचार कागदावर उतरवून काढल्याने किंवा आपल्या एखाद्या जवळच्या, विश्वासू माणसाशी मोकळेपणाने बोलल्यानेही मनावरचा मोठा भार हलका होतो. आपले विचार ही एक धारदार तलवार आहे;तिचा वापर स्वतःच्या प्रगतीसाठी करायचा की स्वतःलाच जखमी करण्यासाठी, हे संपूर्णपणे आपल्या हातात असते.

… म्हणूनच विचारांना तुमच्यावर राज्य करू देऊ नका, तर तुम्ही तुमच्या विचारांचे मालक बना. मन मोकळे ठेवा, अवाजवी विचारांचे ओझे फेकून द्या आणि जगण्याचा खरा आनंद लुटा.

☆

 © सुरेखा चिखलकर