मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ तिच्या हातचे पोहे…! ☆ शीला पतकी ☆

शीला पतकी 

 मनमंजुषेतून 

☆ तिच्या हातचे पोहे…! ☆ शीला पतकी ☆

☆

परवा फेसबुक वर काही गोष्टी सर्च करत असताना एक व्हिडिओ पाहिला त्यामध्ये सोलापुरातील एक तरुण एक मनोरुग्ण अत्यंत किळसवाण्या अवस्थेत रस्त्यावर पडून होता आणि त्याला एक तरुण धरून उभा होता तो मनोरुगण असलेला तरुण त्याला विरोध करत होता पण याने त्याला नेटाने खाली बसवले. बरोबर आणलेल्या न्हाव्याच्या मदतीने त्याचे केस कापत होता. असंख्य जखमा डोक्यात झालेल्या… डोक्यातून जे बाहेर येत होतं ते बघण्याच्या पलीकडचं होतं… नंतर त्या मुलाला स्वच्छ वगैरे करून त्याने सिविल हॉस्पिटल मध्ये ऍडमिट वगैरे केल…

तो व्हिडिओ पाहिल्यानंतर मी त्या मुलाला फोन केला कारण तिथे नंबर होता आणि तो सोलापुरात असल्यामुळे ते लगेच शक्य झाले. मी त्याच्या कामाचे कौतुक केले कारण तरुणाईचा उद्धट जल्लोष पाहिल्यानंतर अशा तरुणाईची समाजा प्रति असलेली निष्ठा आणि संवेदनक्षमता पाहून मी भारावून गेले. मी त्या तरुणाला फोन केला आणि दुसऱ्या दिवशी भेटायला बोलावले. माझे नाव ऐकून तरी सोलापुरात बऱ्याच जणांना माहित आहे त्यामुळे त्याला आनंद झाला आणि दुसऱ्या दिवशी वेळ घेऊन तो माझ्या घरी भेटायला आला.

आशिष त्याचे नाव! त्याने आपला परिचय करून दिला आणि हे काम दहा वर्षापासून तो करतोय त्याच एक फाउंडेशन आहे त्याची नर्सिंग कोर्स झालेली बायको या कमी त्याला मदत करते अशी सर्व माहिती त्यांनी मला सांगितली.

या प्रसंगाची सुरुवात कशी झाली हे काम त्याने का निवडले अशी तपशिलावर चर्चा झाली तेव्हा त्यांनी सांगितले की… “सिद्धेश्वर मंदिरामध्ये दर्शन घेऊन येत असताना अनेक भिकारी… मनोरूगण असलेले,… रस्त्यावरच्या कचराकुंड्यामध्ये अन्न शोधणारी… अशी खूप मंडळी दिसतात… त्यातील एक मुलगी रस्त्यावरती कचराकुंडी जवळ अन्न शोधताना मला दिसली. मुलगी तरुण होती. वय साधारण वीस बावीस वर्षे आणि मी थोडा काळजीत पडलो नंतर मी पोलिसांना फोन केला पोलीस आले पण फारशी दखल घेतली नाही. त्यांनी मला दवाखान्यात नेण्यापर्यंत मदत केली ती मुलगी पूर्णपणे मनोरुग्ण होती काही बोलत नव्हती तीला काही स्मरत नव्हते. पत्नी समवेत जाऊन तिला घरी आणले अंघोळ वगैरे घालून स्वच्छ केले बायकोने आपली साडी नेसायला दिली आणि ती मुलगी इतकी सुंदर दिसायला लागली.. गोरीपान होती. आता या मुलीला कुठे सोडावे? हा प्रश्न निर्माण झाला पत्नी नर्स असल्यामुळे घरीच तिची सेवा आम्ही चालू केली. दोन एक महिने ती आमच्या घरी होती त्यानंतर पुनर्वसन करण्याचे माझ्याकडे काही साधना नाही आणि ऐपतही नव्हती मग मी अशा पुनर्वसन केंद्राचा शोध घेतला आणि कर्जत जवळ असे पुनर्वसन केंद्र मला आढळले तिथे जाऊन कार्य करीत असलेल्या ज्योतीताई नावाच्या मॅडमची मी संपर्क साधला त्यांना जाऊन भेटलो त्यानी पुनर्वसन करण्याचे मान्य केले आणि आम्ही तिला त्या ठिकाणी सोडूनआलो. आमच्या घरापासून दूर जाताना मात्र ती अत्यंत हळवी झाली कारण आमच्या आधाराची तिला सवय झाली होती. त्या केंद्रामध्ये तिचे पुनर्वसन.. तिच्यावर काही उपचार… हे चालू होतं. उत्तम खाणे पिणे मोकळी हवा या सगळ्याचा परिणाम तिच्या प्रकृती वरती झाला ती थोडीशी सुधारली काही काही गोष्टी तिला आठवायला लागल्या… ती असंबद्ध बडबडत असे.. त्यातून काही गोष्टी उलगडल्या जाऊ लागल्या… ती मुलगी ज्या गावची होती त्या गावचे नाव लक्षात आले. त्या गावातल्या काही खुणा… आपले वडील कोण होते… असं ती हळूहळू बोलायला लागली… त्या सगळ्याची जुळवा जुळव करून ती मुलगी ज्या गावची होती आणि तिने सांगितलेल्या खूणा… तिच्या वडिलांचा असलेला टेलरिंग चा व्यवसाय या सर्वांचा मी शोध त्या गावी जाऊन घेतला. अशी एखादी मुलगी कुणाची नाहीशी झाली का याचाही शोध घेतला… आणि मला एक कुटुंब असे सापडले यांचा टेलरिंगचाच व्यवसाय होता आणि त्यांची मुलगी आठ वर्षांपूर्वी हरवली होती. त्यांना त्या मुलीचा मी फोटो दाखवला काही गोष्टी जुळल्या मग त्या मुलीला घेऊन आम्ही त्या गावी गेलो त्या मुलीलाही हळूहळू सगळ्या गोष्टी आठवल्या त्या कुटुंबाला तरी विलक्षण आनंद झाला. संस्थेच्या नियमाप्रमाणे सर्व गोष्टींची पूर्तता करून आम्ही बाहेर पडलो. आम्ही येताना मात्र तिच्या डोळ्यात कृतज्ञता होती. कारण तिचे कुटुंब तिला पुन्हा मिळाले होते तरीही चाचपड होतीच पण आई-वडील मिळाल्यामुळे आम्ही निर्धास्त होतो.

थोड्या दिवसांनी फीडबॅक घेण्यासाठी मी पुन्हा त्या कुटुंबात गेलो तिला छान स्विकारले होते तिची काळजी घेतली होती ती आता पूर्वीपेक्षा सुंदर दिसत होती कारण तिची माणसं तिला भेटली होती. आमच्या गप्पा झाल्या सगळ्या कुटुंबाची बातचीत झाली. तिच्यामध्ये झालेल्या सुधारणा ने आम्ही समाधानी झालो. हे सर्व आम्ही बोलत असताना ती आतून ट्रेमध्ये पोह्याच्या डिश घेऊन आली आमच्या हातात तिने पोहे दिले. त्या क्षणाला मला झालेला आनंद मी वर्णन करू शकत नाही. जी मुलगी कचराकुंडीवर अन्नाचे कण वेचत वेड्यासारखी जगत होती त्या मुलीने आपल्या कुटुंबात परत प्रवेश मिळवला.. कुटुंबाचे प्रेम तिला मिळाले… घरातील बऱ्याच गोष्टी ती पुन्हा करायला शिकली होती… आज तिने माझ्यासाठी केलेल्या पोह्याला अमृताची चव होती. तिच्या हातचे पोहे खाऊन मी तृप्त झालो. डोळ्यात आलेल्या पाण्याने समोरचे काहीच दिसत नव्हते “… ही सर्व कथा सांगताना तो तरुण आजही भारावलेला होता आणि मला म्हणाला ताई 218 लोकांचे या पद्धतीने मी त्यांच्या कुटुंबात पुनर्वसन केले आहे आणि अनेकांना हॉस्पिटलमध्ये आणि पुनर्वसन केंद्रात पाठवले. जी माणसं माझ्या आवाक्याच्या बाहेर आहे त्यांच्यासाठी मी रोज संध्याकाळी खिचडी भात बनवतो किंवा दाल खिचडी बनवतो आणि ती नेऊन त्या ठिकाणी वाटतो. माझी बायको हे सर्व काम करते रोज संध्याकाळी तिथली सगळी वेडी माणसं आमची वाट पाहत असतात कारण त्यांच्या पोटात भूक असते आणि आमच्या हातात माया…! फक्त रविवारी मात्र आम्ही सुट्टी घेतो कारण आमचे कुटुंब आहे कुटुंबाला थोडा वेळ देणे गरजेचे आहे त्या दिवशी सुद्धा लोक तिथे येऊन उभे असतात आमची वाट बघत… आज संस्था लहान आहे पुरेसे कार्यकर्ते मिळाले लोकांकडून काही मदत मिळाली तर हे काम अखंड चालू ठेवण्याचा प्रयत्न मी करेन आणि त्यासाठी मी प्रयत्न करित असतो.

त्याला मी गरजा विचारल्या. आम्हाला रोज तांदूळ डाळ आणि तेल मसाले एवढं मिळालं तर आम्ही त्या लोकांना संध्याकाळचे जेवण देऊ शकतो यापेक्षा वेगळे जेवण त्यांना पचत नाही त्यामुळे हेच जेवण द्यावे लागते लोक आमचा वाढदिवस आहे, लग्नाचा वर्धापन दिन आहे म्हणून मिठाई वाटायला येतात पण त्याचा आम्हाला उपयोग होत नाही कारण ती या लोकांना पचत नाही आणि मग त्याचे वेगळेच परिणाम होतात. त्यामुळे आम्ही स्वतः आणलेली खिचडी त्यांना देतो..

या कामासाठी रस्त्यावरून रुग्ण प्रथम हॉस्पिटलमध्ये पोहोचवणे या कामाला आम्हाला रिक्षा मिळत नाही रिक्षावाले अशी माणसं रिक्षात घेत नाहीत पाचशे मीटर वरून सिविल मध्ये नेण्यासाठी मी दोनशे रुपये रिक्षावाले दिले आहेत तरी लोक न्यायला तयार नसतात आजारी पडलेले आडवे झालेले पेशंट रिक्षात घालून नेणे शक्य नसते यासाठी संस्थेला एक ॲम्बुलन्स घेण्याचा विचार आहे. काही कपडे पांघरूण विजार टी-शर्ट यांची गरज असल्याचे त्यांनी सांगितले. मी त्याला माझ्या माध्यमातून ॲम्बुलन्स मिळवून देण्याचा प्रयत्न करीन असे सांगितले आहे आता त्याच्या ॲम्बुलन्स साठी मी काही मदतीच्या सोर्सेसचा शोध घेत आहे आपल्याला काही माहीत असल्यास जरूर कळवा

आशिष ने सांगितलेली ही सर्व कथा ऐकून मी अगदीच स्तब्ध झाले तो म्हणाला तुमचे नाव खूप आहे तुम्ही मला मदत कराल याची मला खात्री आहे. जाताना त्याने मला नमस्कार केला म्हणाला तुम्ही मला आईच्या जागी आहात मी म्हणाले सामाजिक काम करणाऱ्या माझ्या अनेक मुला आज एका मुलाची भर पडली…!

आशिषला एक ॲम्बुलन्स मिळवून द्यायची हे माझ्या मनाशी ठरवले पाहुयात परमेश्वर किती साह्य करतो इतके छान काम करणार्या या तरुणाईला आमच्यासारख्या अनुभवी वयस्काने मदतीचा हात पुढे करावा यासाठी मी प्रयत्न करणार आहे बाकी सगळं परमेश्वराच्या हातात आपल्यालाही कुणाला असे मदतीचे सोर्सेस ठाऊक असल्यास जरूर कळवा.

©  शीला पतकी

माजी मुख्याध्यापिका, सेवासदन प्रशाला सोलापूर 

मो 8805850279

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित / मंजुषा मुळे/ गौरी गाडेकर≈