मराठी साहित्य – विविधा ☆ “वकील…” ☆ श्री कौस्तुभ परांजपे ☆

श्री कौस्तुभ परांजपे

 विविधा 

☆ “वकील…” ☆ श्री कौस्तुभ परांजपे ☆

काही शब्दांची आदरयुक्त भिती असते, वकील हा त्यातलाच एक शब्द. आदरयुक्त भिती म्हणायचं कारण त्यांना लांबून पाहतो तेव्हा त्यांच्या बद्दल आदर असतो. पण जवळीक साधायची म्हटली की मनात भिती वाटते. हे फक्त वकील या शब्दाबद्दलच नाही. याच प्रमाणे काही आडनांवाच्या बाबतीत सुध्दा आदरयुक्त भिती असते. कारण अशी आडनांव असणारे वकील नसले तरी वकीलच वाटतात. आणि अशी आडनांव असणारेच वकील असतील तर… तर मग भित्यापाठी ब्रह्मराक्षस…

(अशी आडनांव, आडनावाचे वकील, व वकील असणारे कृपया हे विनोदाने घ्या. व मला माफ करा.)

यांच्याबद्दल आदर असायला त्यांच ज्ञान, हजरजबाबीपणा, आत्मविश्वास, त्यांच्या कामामुळे मिळणारा सन्मान यासारखी खूप कारणं आहेत. पण भिती असायला कोणतही कारण नाही. किंवा भिती असायला कोणतही कारण चालेल.

यांच्या ज्ञानाबद्दल बोलायचं तर त्यांना जे माहित असतं ते त्यांच्या चेहर्‍यावर कधीच दिसत नाही. किंंवा ते दाखवत नाहीत. आणि जे चेहर्‍यावर दिसतं ते त्यांना माहिती आहे का? … असा प्रश्न आपल्या चेहर्‍यावर असतो.

यांना भेटल्यावर पहिला प्रश्न असतो, की यांच्याशी काय बोलावं… आणि ते काही बोलतील असं वाटतं… तर हं… काय? … काय म्हंणण आहे? … हे खरं आहे का? … किंवा खरंच असच आहे का? … असेच प्रश्न तेच आपल्याला करतात. म्हणजे बोलायचं कसं हा आपल्याला पडलेला प्रश्न तेच प्रश्न विचारून सोडवतात. यांच्याशी बोलतांना बोलणं कमी, आणि पश्नोत्तराचा भाग जास्त वाटतो.

हे सहज रस्त्यात दिसले, व आपण यांच्याशी दोन शब्द बोलतांना चुकून कोणी पाहिलं तर ते पाहणारे आपल्याकडे अशा नजरेने पाहतात, की अशावेळी आपण काहिही अपराध केला नसेल तरी यांच्याशी बोलतांना आपण अपराधी आहोत असं उगाचच वाटतं.

यातले काही खाजगीत विचारतात सुध्दा… काही प्राॅब्लेम आहे का… नाही… रस्त्यात वकीलांशी बोलतांना दिसलात, म्हणून… चांगला सुचवू का… थोडक्यात यांना कोणीही सरळ सरळ वाईट म्हणत नाही. पण यांच्यापेक्षा चांगला असल्याचं सुचवतात… मग आपणच म्हणतो तो चांगलाच आहे. आणि माझा चांगला मित्र आहे. यात आपण वकील नसतांनाही एका वकीलाच वकीलपत्र आपण घेतल्याचं समाधान मिळतं.

यांच्या बाबतीत अजून एक पडणारा प्रश्न म्हणजे हे कामात असतात म्हणून गडबडीत असतात, का काम मिळावं म्हणून गडबडीत असतात हेच लवकर समजत नाही.

तारीख याचा जास्त वापर वकील सोडला तर दुसर्‍या कोणीही केला नसेल. आपण फक्त मिळणार्‍या पगाराच्या तारखेचाच विचार केला असेल. आता फारतर जमा होणाऱ्या पेन्शनची तारीख. किंवा सणवारांच्याच तारखा पाहतो. पण यांचा सगळा विचार तारखेशी आणि तारखेभोवतीच फिरत असतो असं वाटतं. आपण सहज म्हणून यांना काही विचारावं तरी यांची पहिला प्रश्न असतो. तारीख सांग.

आपण रोज काम करुन कोणत्यातरी एकाच तारखेला पैसे मिळवतो. आणि हे रोजच्या तारखेवर पैसे मिळवतात.

हातात काम घेतल्यावर बर्‍याचदा हे पुढची तारीखच देत असतात. पण काहिवेळा यांना भेटण्यासाठीसुध्दा तारीख घ्यावी लागते. तारखेशिवाय यांच पान हालत नाही. पण हातात असलेली पानं (कागद) ते सतत हलवत असतात.

आपल्याकडे काही कार्य असेल तर आपण गुरुजींना सांगतो. लक्षात असूद्या बरं. हे तिथेही म्हणत असतील गुुरुजी… या दिवशी साक्षीला यायला विसरु नका बरं…

शिक्षकाने खडू हातात घेतल्यावर ते मराठीचे शिक्षक असतील तर सुविचार, गणिताचे असतील तर सूत्र लिहीली जात असावित. डाॅक्टरांनी पेन उचलल्यावर त्यांच्याकडून फक्त आणि फक्त औषधांची नांवच कागदावर उतरत असतील असं वाटतं. तसच वकीलाने पेन म्हणजे कलम उचलल्यावर त्यातून फक्त कायद्याची कलमच कागदावर लिहीली जात असतील असं ऊगाचच वाटतं. काट्याने काटा काढावा. या धर्तीवर कलम वापरुन कलम लिहीणारा किंंवा सांगणारा असं वकीलांबद्दल सांगता येईल. याच्यातही पोट कलमाचा ऊल्लेख होईल अस वाटलं तर नकळत आपल पोट ढवळायला लागत.

शहाण्याने कोर्टाची पायरी चढूनये असं म्हणतात. पण इथे पावला पावलावर किंवा पायरी पायरीवर तेच दिसतात. मग परत विचार शहाणे कोण… यांच्या ऑफिसमधे मागे लावलेली कायद्याची मोठीमोठी पुस्तक पाहिली कि यापैकी कोणत्या पुस्तकात कोणत्या पानावर कोणाच्या अटकेचा किंवा सुुटकेेचा उल्लेख आहे हाच प्रश्न असतो. कारण याच पुस्तकांचा आधार घेत दोन वकील आपापली बाजू मांडतात. इतर दोघे (आपसात भांडणारे) बाजूला ऊभे असतात असंच चित्र डोळ्यासमोर येतं.

यांच्या बोलण्यात अर्थ असतो. तर आपल्या दृष्टिने ते अर्थ पूर्ण (किमती) असतं. हे सहज बोलतांना सुध्दा मोजकच बोलतात का.. असं ऊगाचच वाटतं.

एखादा वकील मित्र सहज भेटल्यावर आपण गप्पा मारत असतांना चुकून त्याचा समव्यवसायीक भेटला तर त्यांची एखाद्या केस विषयीच चर्चा होते. आणि त्यांची हि चर्चा संपेपर्यंत आपण शो केस मधल्या पुतळ्यासारखे ऊभे असतो.

(हे फक्त वकील या शब्दाबद्दलच नाही. याच प्रमाणे काही आडनांवाच्या बाबतीत सुध्दा आदरयुक्त भिती असते. आणि अशी आडनांव असणारेच वकील असतील तर… तर मग भित्यापाठी ब्रह्मराक्षस… अशी आडनांव व आडनावाचे वकील असणारे, व वकील कृपया हे विनोदाने घ्या. व मला माफ करा.) 

©  श्री कौस्तुभ परांजपे

मो 9579032601

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ.मंजुषा मुळे/सौ.गौरी गाडेकर≈