डॉ. ज्योती गोडबोले
जीवनरंग 
☆ धोक्याचे वळण… — भाग – १ ☆ डॉ. ज्योती गोडबोले ☆
शिकागोहून येणारी फ्लाईट निघतानाच उशिरा सुटली. आता मुंबईला पोचायला उशीरच होणार हे देवांगीच्या लक्षात आलेच. बरोबर हर्ष ही होताच. देवांगीने विमानात हँडबॅग वरच्या कप्प्यात ठेवली आणि स्वस्थ डोळे मिटून बसली. हर्षने पुस्तक काढून वाचायला सुरुवात केली. देवांगीला नकळत गाढ झोप लागून गेली. एअरहोस्टेसने हळूच तिच्या खांद्याला हलवले आणि डिनर ठेवलंय असं सांगून ती गेली.
हर्ष आणि देवांगीने जेवण संपवलं आणि देवांगी पुन्हा झोपेच्या स्वाधीन झाली. खूप छान झोप लागली तिला. उठल्यावर म्हणाली, चला, निम्मा प्रवास तर झाला. आता आठ नऊ तासात येईलच मुंबई.
आज चारपाच वर्षांनी देवांगी आणि हर्ष मुंबईला येत होते. हर्षच्या आईला बरं नव्हतं आणि तसा दिराचा फोन आला म्हणून दोघेही येत होते मुंबईला.
देवांगीला नकळत मागची आठवण झाली.
किती वेगळं झालं आपलं आयुष्य ना. अचानक आपलं आयुष्य असं वळण घेईल हे तिच्या स्वप्नातही नव्हतं.
देवांगी डेंटल कॉलेजमध्ये होती. कॉलेजच्या गॅदरिंगसाठी नाटक बसवायचं ठरलं आणि मुलं देवांगीला विचारायला आली.
”देवांगी, हिरॉईनचं काम करायला आम्हाला तुझ्याशिवाय कोणीच मिळत नाही ग. प्लीज नाही नको ना म्हणू. ”
” अरे, पण मी जन्मात कधी स्टेजचं तोंड पण नाही बघितलं. मला भीति वाटते रे बाबा. ” पण ऐकतील ती मुलं कसली. त्यांनी तिला तयार तर केलंच आणि वर तिच्या आईबाबांचीही परवानगी घेतली.
नाटकाच्या तालमी सुरू झाल्या. नाटकाच्या दिग्दर्शनाला मुलांनी नुकताच प्रसिद्धीला येत असलेला नवीन दिग्दर्शक निरंजन नाईक ला बोलावले होते.
निरंजन अतिशय उत्साही, दिसायला अत्यंत देखणा, अगदी हिरो शोभेल असा होता. त्याची नाटकात सिनेमात जायची धडपड चालू होती आणि तशी छोटी मोठी कामेही मिळत होती त्याला. तालमी सुरू झाल्या आणि देवांगीला त्यात मजा वाटायला लागली.
निरंजन सांगे तसे ती लगेचच करून दाखवी. आकलनशक्ती छानच होती तिची. निरंजनला या हुशार मुलीचं फार कौतुक वाटायचं. इतकी सुंदर हुशार हसरी मुलगी आणि पुन्हा अभिनय पण किती छान करतेय. मी शिकवतो ते सगळं किती पटकन आत्मसात करते ही मुलगी.
नाटक अतिशय उत्कृष्ट झालं. मुलांनी अगदी डोक्यावर घेतलं. निरंजनचा कॉलेजने सत्कार केला. सगळी मुलं थोडयाच दिवसात नाटक विसरून अभ्यासाला जुंपली.
निरंजनच्या मनातून मात्र देवांगी गेली नाही. अतिशय आवडली त्याला ही मुलगी.
त्या दिवशी आपली मोटर बाईक घेऊन तो तिच्या कॉलेजवर आला.
“झाली ना एक्झाम? ”
“ हो बाबा. सुटले. तरी अजून पूर्ण दोन वर्षे जायची आहेत बाबा. कुठून आले मी डेंटिस्ट व्हायला देव जाणे.
तुमची मजा आहे ना? मस्त मनासारखं जगावं, छान स्टेज गाजवावं. मग काय? सिनेमात ऑफर्स आल्या की नाही? ”
“ तेच तर सांगायला आलोय तुला. बस मागे. “
देवांगी त्याच्या बाईकवर बसली आणि निरंजन सुसाट बाईक चालवू लागला. ”, अरे हळू ना. पडेन ना मी. ”मग मला धरून बस की. देवांगीने त्याला कमरेला विळखा घालत हळूच धरले.
शहराबाहेरच्या जरा दूर असलेल्या हॉटेलमध्ये दोघे शिरले.
कॉफी मागवल्यावर निरंजन म्हणाला ” मला एका मराठी सिनेमात ऑफर आलीय. चांगला रोल आहे, पैसेही छान देणार आहेत. ही तर सुरुवात आहे देवांगी. मग बघ मी कुठल्याकुठे जाईन. “
निरंजनचे सुंदर स्वप्नाळू डोळे भविष्याची स्वप्नं बघत होते. देवांगीला फार आनंद झाला आणि ती म्हणाली, ”खरंच. खूप मोठा नट होशील तू. सगळी पोटेंशिअल्स आहेत तुझ्यात निरंजन. ”
देवांगीला निरंजन आवडायला लागला. किती हँडसम आणि रुबाबदार पर्सनॅलिटी होती त्याची. कॉलेजमध्ये आला की उगीच नव्हत्या पोरी त्याच्या भोवती भोवती करत.
निरंजन काहीवेळा देवांगीच्या घरीही यायला लागला. तिच्या आईवडिलांशी बिनधास्त गप्पा मारायचा तो. बाबांना मोठं कौतुक वाटायचं या मुलाचं. ‘ किती ग देखणा आणि नम्र मुलगा आहे हा ‘, म्हणायचे बाबा.
आई मात्र म्हणायची देवांगी, ‘ मित्र म्हणूनच बरा आहे हा मुलगा. उगीच अडकू नकोस हं या उनाड मुलात.
नट म्हणे. तू डॉक्टर होणार आहेस हे विसरू नकोस बरं का. ”
”नाही ग आई, असं कसं करीन मी? आमची चांगली मैत्री आहे एवढंच. ” देवांगी म्हणायची.
“असं असलं तर मग ठीक आहे. आम्ही मागासलेल्या विचारांचे नाही, पण आई म्हणून माझं कर्तव्य मी करणार, करत रहाणार. ”
त्या दिवशी देवांगीला निरंजनने आपल्या घरी नेले. किती सुंदर जुन्या पद्धतीचा दगडी बंगला होता तो. जुन्या वैभवाच्या खुणा जागोजागी दिसत होत्या. हॉल तर फारच सुरेख होता.
निरंजनने आपल्या आईला बाहेर बोलावले. देवांगी त्यांच्याकडे बघतच राहिली. किती सुंदर होत्या त्या. पन्नाशी ओलांडली तरी त्यांचे रूप लपत नव्हते. निरंजनने रूपाचा वारसा कुठून घेतला हे देवांगीच्या सहज लक्षात आलंच.
“बस ना ग. तू देवांगी ना? आमचा निरंजन सांगत असतो तुझ्याबद्दल. खूप छान काम केलंस ना नाटकात? आणि डेंटिस्ट पण होते आहेस ना? शाब्बास”.. त्या तिच्याजवळ बसल्या. कौतुकाने तिच्या पाठीवरून हात फिरवला.
“ निरंजनच्या आई, तुम्ही काय करता? ”
देवांगीने कुतूहलाने विचारलं.
त्या हसल्या आणि म्हणाल्या, “अग मी युनिव्हर्सिटीत मॅथेमॅटिक्स शिकवते. मी गणितात पीएचडी केलंय आणि आता पोस्ट ग्रॅज्युएट्सना शिकवते. “
देवांगी थक्क झाली. किती हुशार आणि बुद्धिमान होत्या त्या.
तिने सहज निरंजनला विचारलं, “ तू कशात डिग्री घेतली आहेस रे? मला माहीतच नाही तुझं शिक्षण. ”
निरंजन म्हणाला, “ बाई, तेवढं मात्र विचारू नकोस. ते सगळं आमच्या आईसाहेबांकडे दिलंय. तिच्या आग्रहापायी मी बीएस्सी केलं आणि मग नाटक हेच माझं करिअर मी ठरवलं आहे. मला डिग्र्या आणि त्या मळलेल्या वाटांवरून अजिबात जायचं नाहीये. ”
देवांगीने आईंकडे बघितलं. नापसंतीची सूक्ष्म आठी त्यांच्या कपाळावर उमटलेली दिसली तिला.
त्या किचनमध्ये गेल्या आणि जाताना म्हणाल्या, ” थांब हं. चहा आणते आपल्याला. आज आमच्या स्वयंपाकीणबाई रजेवर आहेत. ”
त्यांनी छान चहा करून आणला आणि बरोबर छानसं खायला देखील. , ”घे ग, आणि येत जा अशीच.
आवडेल मला अशी छोटी तुझ्यासारखी मैत्रीण. ” त्या हसून म्हणाल्या. त्यांच्या लोभस हसण्याच्या तर प्रेमातच पडली देवांगी. “ होहो, नक्की येईन मी काकू. ”
देवांगी घरी आली. आई ही देवांगीची सगळ्यात जवळची मैत्रीण. “ आई मी आज निरंजनच्या घरी गेले होते. काय ग सुंदर बंगला आणि त्याहूनही सुंदर त्याच्या आई. काय भारी बाई आहेत ग. ”
आई हसली. “ झाली का भेट अमला बाईंशी? छानच आहेत हो त्या. किती शिकलेल्या आणि जरा गर्व नाही ग आपल्या रूपाचा, शिक्षणाचा. मला काही फारशी माहिती नाही बाई त्यांची ”. आई म्हणाली.
त्यादिवशी देवांगीच्या मामेबहिणीचं, स्वराचं युनिव्हर्सिटीत काम होतं. “ देवांगी, चल की माझ्याबरोबर. येताना तुला मस्त ट्रीट माझ्याकडून. चल की ”.. स्वरा म्हणाली.
देवांगी हसत तयार झाली. “ चल चल. मस्त मजा करू. कित्ती वर्षात मी युनिव्हर्सिटी बघितलीच नाहीये ग”. दोघीजणी स्वराच्या कारने युनिव्हर्सिटीत पोचल्या. स्वरा कोणत्या तरी डिपार्टमेंटमध्ये गेली आणि देवांगी बाहेर बागेत बसली.
“ देवांगी, इकडे कशी तू? ” सहज वर बघितलं तर अमलाबाई तिला हसून विचारत होत्या.
” आज युनिव्हर्सिटीत कुठं? ”
”अहो, स्वराचं, माझ्या बहिणीचं काहीतरी काम आहे म्हणून आलेय तिच्याबरोबर. ”
“ वेळ आहे ना अजून तिला? चल. आमच्या युनिव्हर्सिटीच्या कॅन्टीन मधला झकास चहा नाश्ता देते तुला. ”
हो नाही म्हणायची सवड न देताच अमला बाई पुढे झपाट्याने चालल्या देखील. देवांगी धावत त्यांच्या मागे गेली. दोघीजणी एका टेबलाजवळ बसल्या. बाईंचा बराच दबदबा दिसत होता तिथे. अदबीने वेटरने विचारलं, “ मॅडम, नेहमीचाच ना नाश्ता? ” हसून ‘हो’ म्हणत त्या देवांगीकडे वळल्या.
“ मग? काय म्हणतेस? अजून किती वर्षं राहिली ग तुझी? पुढे काय प्लॅन्स आहेत तुझे? ”
देवांगी म्हणाली, “ एकच वर्ष काकू. मग माझ्या हातात डिग्री येईल. मला परदेशात पोस्ट ग्रॅज्युएशन करायची फार इच्छा आहे. बघूया कसं जमतं. तिकडे फिया मात्र अतिशय आहेत हो. बघू. नाहीतर मी इथे करीन मास्टर्स ” देवांगी म्हणाली.
अमलाबाई म्हणाल्या, “ तू तर नक्की करशीलच. हुशार मुलगी आहेसच तू. मला एकच सांग, स्पष्ट विचारते, निरंजन मध्ये किती गुंतली आहेस तू? त्याने तुला लग्नाचं विचारलंय का”
देवांगी गांगरली. चाचपडत म्हणाली, ”काकू मला खूप आवडतो तो. तो भेटला की मी अगदी भारून जाते त्याच्या बोलण्याने, त्याच्या व्यक्तिमत्वाने. पण तो गेला की मला समजतं की ही वाट माझी नाही. काय करू मी? जादूच होते माझ्यावर त्याच्या वागण्या बोलण्याची. खूप उज्वल भविष्य आहे त्याचं. मोठा नट होईल तो आपल्या डॉ लागूंसारखा. ” स्वप्नाळूपणे देवांगी म्हणाली.
अमलाबाई स्थिर नजरेने तिच्याकडे बघत होत्या.
“इतिहासाची पुनरावृत्ती होते म्हणतात ती ही अशी”. त्या खिन्नपणे म्हणाल्या.
“ उद्या दुपारी तू काय करणार आहेस? उद्या आमच्या घरी येशील का? निरंजन दोन दिवस दौऱ्यावर चाललाय. कोण जाणे, मला नंतर तुझ्याशी बोलायला सवड मिळेल न मिळेल. नक्की ये ग मी वाट बघते. ”.. बिल देऊन त्या देवांगीबरोबर बाहेर पडल्या.
– क्रमशः भाग पहिला
© डॉ. ज्योती गोडबोले
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
