मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ मैत्रीण…  — भाग – २ ☆ श्री प्रदीप केळुस्कर ☆

(एक वाजला.. आता वासंतीताईंना सहन होईना.. अचानक त्यांना काल सुधाने त्यांच्या मोबाईलमध्ये भरलेला नंबर आठवला.. त्यानी कॉल लावला.. पलीकडे सुधा..) – इथून पुढे – – 

‘काय झाले वासंती?

‘सुधा.. तूझ्या मुलीला इथे ताबडतोब पाठव.. मला बाथरूमला जायचे आहे..

काय झाले असेल हे सुधाताईंनी ओळखले. त्यानी फोन खाली ठेवला आणि मुलगी प्रज्ञासह स्वतः हजर झाल्या. बेल दाबली.. मोबाईलवर गाणी ऐकणाऱ्या आशाने दार उघडले.. दोघी आत गेल्या.. सुधाताईंनी काल बेडरूम पाहिली होतीच.. त्यांनी वासंतीताईंचा हात पकडला आणि बाथरूमला घेऊन गेली. बाहेर आल्यावर त्या सुधाताई ना म्हणाल्या” सुधा.. मला इथे राहायचे नाही.. मला नेशील तुझ्याकडे?

‘हो चल ना.. म्हणूनच प्रज्ञाला सोबत आणलय.. तुझे डॉक्टर रिपोर्ट्स, औषधे, थोडे कपडे बरोबर घेऊ.. कुठे ठेवले आहेत ते दाखव. वासंतीबाईंनी जे जे दाखवले ते प्रज्ञाने एका बॅगेत भरले आणि त्यान्च्या हाताला धरून बाहेर आणले आणि गाडीत बसवून घरी घेऊन गेली.. तोंड उघडे टाकून आशा सारे बघत राहिली आणि तिने सुजाताला फोन लावला.

सुजाता आशाला म्हणाली.. ‘जाऊ दे.. जाऊन जाऊन कुठे जाईल? तिचे आहे कोण.. एक भाची वसु.. ती सांगलीला.. कोणी नेली ती संध्याकाळी आणून पोचवणार.

सुधाताईंनी हाताला धरून वासंतीताईना घरात आणलं.. खुर्चीवर बसवलं.. तोपर्यंत पटकन प्रज्ञा घरात गेली आणि गरमभात.. त्यावर तूप ओतून घेऊन आली. वासंतीताई त्या गरम भातावर तुटून पडल्या.. सकाळपासून त्या उपाशी होत्या. त्यांचे जेवण होईपर्यंत प्रज्ञाने त्यांना सुधाताईच्या खोलीत बेड घातला होता.

दोन घास खाऊन वासंतीताई शांत झाल्या.. मग प्रज्ञा त्याना तिच्या आईच्या खोलीत घेऊन गेली.

‘तू आराम कर वासंती.. संध्याकाळी बोलू.. ’ असे म्हणत सुधाताईंनी एक पुस्तक उघडले. चांगला दोन अडीच तास आराम करून वासंतीताई जाग्या झाल्या. सुधाताईंनी दोघीसाठी कॉफी करून आणली…

‘मग मघा बाहेरच्या खोलीत गाणी ऐकत बसलेली आशा की नवीन बाई? ’

‘आशाच ती.. मी सुजाताला सांगितले तिला बोलावू नकोस.. तरी सुजाता म्हणाली.. आशाच येणार, तिच्याकडूनच तुमचे काय ते करून घ्या.. ’

‘मग?

‘सकाळी नेहेमीसारखी आशा आली.. पण आज ती माझ्या खोलीत येईना.. तिने सुजाताची कामे उरकली आणि ती बाहेर गाणी ऐकत बसली.. मी तिला किती हाका मारल्या. पण ती ढिम्म.. काल रात्री मी तिला बोलले.. कामावरून काढते म्हणाले ना म्हणून.. माझा पगार घेते आणि त्या काळात नकोते धंदे हिचे.. मला असले सहन होत नाही ग सुधा.. ’

‘पण मी तुला इथे आणलं.. मग तुझा मुलगा सून काही म्हणायची नाहीत ना? ’

‘मला वाटत नाही तसं.. त्यांना आनंदच वाटेल.. म्हातारी माणसं कुणाला हवी असतात? पण आज बघू.. न्यायला येतात का? ’

‘वासंती.. मी तुला माझी मैत्रीण मानलंय.. तुला वाटेल तितके दिवस राहा.. पण तुला तुझ्या मुलाकडे जायचे असेल तेंव्हा सांग.. ’

‘खरच सुधा.. आपली कालची ओळख.. पाच मिनिटाच्या ओळखीवर तू मला मैत्रिण केलंस? ’

‘याचे क्रेडिट माझ्या नवऱ्याला मी देईन.. तो नाही आहे या जगात.. पण चेहेऱ्यावरून कसे माणूस ओळखायचे.. हे त्याने मला शिकवले. त्याने अनेक विद्यार्थ्यांना असेच घरात आणले.. त्यांना शिकवले आणि मार्गाला लावले. तुला आसरा हवा होता हे काल माझ्या लक्षात आले.. मुलगा सून आणि तुझे आजारपण या बेचकीत तू सापडली होतीस.. वाटेल तेवढे दिवस इथे राहा.. कायमची राहिलीस तरी माझी मुलगी तुझं सर्व करेल.. कारण बापाचे तिच्यावर तसे संस्कार आहेत. ’

‘तुझे कसे उपकार फेडू सुधा.. ’

‘अग उपकार कसले? उलट मी कंटाळते.. मुलगी आणि जावई कामात असतात.. माझ्याशी बोलायला कोणी नसतं.. आता तू आलीच आहेस.. आपण गप्पा तरी मारू. ’

एवढ्यात प्रज्ञा दवाखान्यातून आली. तशा सुधा आणि वासंती तयार झाल्या आणि सुधाने वासंतीचा हात पकडला आणि दोघी पार्कमध्ये फिरायला गेल्या.

वासंतीताईचा मुलगा आणि सून सुजाता घरी आली आणि त्यांनी दार उघडले. त्याना आशाने फोन करून कुणीतरी दोन बायका सासूला घेऊन गेल्याचे सांगितले होते.. पण त्यांना वाटले एव्हड्यात त्यांना आणून पोचवले असेल.. पण त्यानी वाकून बेडरूम मध्ये पाहिले.. सामसूम होती.

‘आई आलेली दिसत नाही.. ’ कपिल म्हणाला..

‘जाऊ दे.. नाहीतरी त्त्यांचे नाच बघायला कुणाला वेळ आहे? ही बाई नको… ती नको.. कुठे आहे तिथे सुखाने राहा म्हणावे.. आमच्या संसारात लुडबुड नको.. तू अजिबात फोन करू नकोस.. ती सांगून गेली का.. नाही, मग आपण चौकशी का करायची? ’

कपिल गप्प बसला.

पार्क मधून फिरून दोन मैत्रिणी घरी आल्या. प्रज्ञाने सरबत करून ठेवले होतेच. तोपर्यंत सुधाताईचा जावई प्रवीण आला. सुधाताईंनी त्याच्याशी ओळख ‘माझी मैत्रीण वासंती ‘म्हणून करून दिली. त्याने हाताने नमस्ते केले आणि तो आपल्या रूममध्ये गेला..

प्रज्ञा घरात आली तीच वासंतीताई समोर बसली. तिने त्यांना व्यवस्थित तपासले.. त्यांचे रिपोर्ट्स पाहिले… त्यांच्या डॉक्टरनी दिलेली औषधे पाहिली.. त्यांना थोडे चालवून पाहिले.. मग म्हणाली..

‘मावशी.. तुला फिजिओ करायची गरज आहे.. माझ्या ओळखीची मुलगी आहे मी तिला बोलावते.. ती मालिश करील.. व्यायाम करून घेईल. एक मावशी रोज येतात.. त्या आंघोळ घालतील.. बाकी पूर्ण दिवसभर आई आहेच आणि बाहेर मी दवाखान्यात आहे.. काही वाटलं तर ही बेल वाजवायची.. मी एक मिनिटात हजर. आमची म्हणजे माझ्या बाबांची छोटी लायब्ररी आहे.. भरपूर पुस्तके आहेत.. हवे ते पुस्तक घे आणि वाच. धार्मिक वाचायला आवडत असेल तरी पण ग्रंथ.. पुस्तके आहेत. या तुमच्या बेडरूमला लागून ग्यालरी आहे.. तिथे दोघी बसलात तर रस्त्यावरील रहदारी दिसते आणि आमची छोटी बाग पण दिसते.. तेंव्हा कसलीच काळजी करायची नाही.. एन्जॉय आणि मस्त रहा. ’

वासंतीताई तोंड उघडे ठेऊन ऐकत राहिल्या.. आपली मुले एव्हडी आपली काळजी घेऊ शकतात? त्यांना त्यांचा मुलगा कपिल आणि सून सुजाता आठवली.. आणि त्यांचे तोंड कडू झाले.

वासंतीबाईंना मुलाचा किंवा सुनेचा फोन आला नाही पण सांगलीच्या भाचीचा एक दिवस आड फोन येत राहिला. मावशी एका मैत्रिणीकडे आनंदात आहे, हे ऐकून तिला समाधान वाटले.. मध्येच घाईघाईत ती मुंबईला आली आणि मावशीला पाहून गेली.. तिची ओळख सुधाबाईशी आणि प्रज्ञा बरोबर झाली.

रोजची फिजिओ आणि व्यायाम यामुळे वासंतीताई स्वतः पाऊल टाकायला लागल्या.. हळूहळू चालू लागल्या. चांगले जेवण आणि विश्रांती यामुळे त्यान्च्या अंगात शक्ती आली. सुधा आणि त्त्यांची मैत्री घट्ट झाली होती. सुधा त्याना कथा, कविता वाचून दाखवी आणि दोघी चर्चा करत.. हळूहळू दोघी रिक्षा करून नाटकें पहायला जाऊ लागल्या.. संगीताचे कार्यक्रम ऐकू लागल्या.. हे सर्व सुख असले तरी वासंतीताईना आपला मुलगा आणि सून.. आपली साधी चौकशी पण करत नसल्याने वाईट वाटतं होत.. आणि त्यांना त्यांचा राग पण येत होता. खरे तर त्त्यांचा मुलगा सून रहात असलेली जागा त्यान्च्या नावावर होती आणि ही दोघे त्यात राहत होती. यांना चांगली अद्दल घडवायला हवी असे त्याना वाटतं होते.

एक दिवस त्या सुधाचा जावई आणि प्रज्ञाच्या नवऱ्यासमोर आल्या.

‘प्रवीण.. जर कुणी माझ्या जागेत मला भाडे न देता रहात असेल.. तर मी काय करू शकते?

‘त्याला नोटीस द्यायची.. घर खाली कर म्हणून…’

‘आणि तरी तो खाली करत नसेल तर?

‘कोर्टात जायचे.. तुम्हा जेष्ठ मंडळीसाठी वेगळे नियम आहेत.. तुमचा निर्णय शीघ्र गतीने लागणार.’

‘मग मला नोटीस काढायची आहे.. माझ्या जागेत माझ्या परवानगी शिवाय एक माणूस रहात आहे.. ’

‘कोण ग? कुणाला नोटीस काढणार तू? ’ तिथे बसलेल्या सुधाने विचारले..

‘माझ्या मुलाला नोटीस देणार मी? ’

‘काय? मुलाला नोटीस? ’

‘होय.. माझा मुलगा असला तरी काय झाले.. जो मुलगा आईच्या म्हातारपणी तिची साधी चौकशी करत नाही.. त्याने आई वडिलांच्या प्रॉपर्टी वर तरी हक्क का सांगावा? ’

‘खरे आहे वासंती.. आता आपण वृद्ध लोकांनी सजग व्हायला हवे.. अशा मुलांना धडा शिकवायलाच हवा.. पण काय होते.. आपण इमोशनल होतो… आपण मुलांना जन्म दिलेला असतो.. त्यानी काही केले तरी त्यान्च्या करणीवर आपण पांघरूण घालतो. ’

‘पण मी नाही घालणार पांघरुण.. मी माझ्या मुलाला सुनेला धडा शिकवणार.. ’

‘एव्हडी घट्ट कशी झालीस वासंती.. ’

‘तू पाठी आहेस म्हणून.. सुधा.. तुझ्यासारखी मैत्रीण मिळाली म्हणून.. ’

‘काय तो निर्णय घे. पण त्याच्याबद्दल फर्म रहा.. मुलाचा पुळका येऊ शकतो.. ’

‘नाही.. माझा निर्णय पक्का.. ’

वासंतीताईनी आपल्या मुलाला नोटीस पाठवली. ‘एक महिन्यात जागा खाली करावी’ म्हणून.

नोटीस मिळताच मुलाचा फोन आला..

वासंतीबाईंनी ‘माझी जागा खाली करा.. ती माझ्या माहेरहुन मला मिळालेली आहे.. तुझ्या बाबाकडून नाही.. ’ असे ठणकवले..

 मग मुलगा आणि सून भेटायला आले.. दोघे रडू लागली, ‘आम्ही दुसरी जागा घेऊ शकत नाही.. आमची परिस्थिती नाही म्हणून.. ’. वासंतीबाई स्थिर होत्या.. त्यानी मुलाला.. सुनेला ठणकवले..

‘जर तुम्हाला आजारी आईची देखभाल करता येत नसेल तर तिच्या प्रॉपर्टीवर हक्क का सांगता? तुम्ही जागा खाली करा.. नाहीतर ज्येष्ठाच्या कोर्टात जाऊन मी तुम्हाला बाहेर काढेन.. ’

चार दिवसात कपिलने जागा खाली केली.

जागेची किल्ली वासंतीताईच्या हातात आली.

‘वासंती… काय करणार या जागेत आता? ’

‘काहीही करेन.. मी राहीन काही काळ किंवा माझ्यासारख्या ज्येष्ठ लोकांना देईन किंवा माझी सांगलीची भाची वसु… तिला देईन.. तिचा मुलगा दोन वर्षात दहावी पास होईल.. त्याला मेडिकलला जायचे आहे… तो शिकेल येथे राहून.. ’

‘खरच वासंती.. मला पार्कमध्ये टॉयलेटला जाण्यासाठी आशाची वाट पहात हवालदिल झालेली वासंती आठवते आणि आज स्वतःच्या मुलाला घराबाहेर काढणारी खंबीर वासंती.. माझ्या समोर बसली आहे.. ’

‘हे तुझ्यामुळे सुधा.. तुझ्यासारखी लाख मोलाची मैत्रीण मिळाली ना.. तिने माझ्यात आत्मविश्वास भरला.. श्रेय त्या मैत्रिणीला… आणि त्या मैत्रीला…‘ 

– समाप्त –