श्री मोहन निमोणकर
वाचताना वेचलेले
☆ “जेव्हा स्वयंपाकघर शांत झालं…” – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री मोहन निमोणकर ☆
★★★
– अमेरिकेची खरी कहाणी.
कधी विचार केला आहे का…
की एका शांत झालेल्या स्वयंपाकघराने संपूर्ण देशाचं भविष्य बदलू शकतं?
अमेरिकेत तसं घडलं.
1970 च्या दशकात बहुतेक घरांत आई-वडील, मुलं, आजी-आजोबा एकत्र राहायचे. संध्याकाळी सगळे डायनिंग टेबलावर बसायचे. घरातली पोळी, ब्रेड, सूप, पाय (pie) फक्त पोट भरत नव्हते, तर त्यांच्यातील नातीही घट्ट करत होते.
पण 1980 नंतर हळूहळू दृश्य बदललं.
फास्ट-फूड, टेक_अवे, रेस्टॉरंट यांनी त्यांच्या स्वयंपाकघरावर ताबा मिळवला. आई-वडील कामात व्यस्त झाले, मुलं पिझ्झा-बर्गरमध्ये रमली, आणि आजोबांचा आवाज कमी झाला.
त्याच वेळी काही तज्ज्ञांनी चेतावणी दिली होती –
“जर तुमच्या घरातील जेवणाचं नियंत्रण कंपन्यांकडे गेलं, आणि मुलं-वृद्धांची जबाबदारी सरकारवर टाकली, तर कुटुंबे उद्ध्वस्त होतील. ”
लोकांनी त्याकडे दुर्लक्ष केलं आणि
खरंच तसंच झालं.
1971 मध्ये अमेरिकेत 71% कुटुंबं “पारंपरिक” होती – आई, वडील आणि मुलं एकत्र. आज ती संख्या फक्त 20% आहे.
उरलेलं काय? – वृद्धाश्रमात गेलेले आजोबा-आजी, भाड्याच्या अपार्टमेंटमध्ये एकटं जगणारे तरुण, तुटलेली लग्नं, एकाकी पडलेली मुलं. घटस्फोटाचं प्रमाण पहिल्या लग्नात 50%, दुसऱ्यात 67% आणि तिसऱ्यात तब्बल 74%!
अमेरिकेतील हा अपघात नाही. ही किंमत आहे – शांत झालेल्या स्वयंपाकघराची आणि त्याकडे दुर्लक्ष करणाऱ्या समाजाची!!
कारण घरचं जेवण हे फक्त अन्न नाही.
ते ऊब आहे.
ते आईच्या हाताचा स्पर्श आहे.
ते दादांच्या गप्पा आहेत.
ते आजीच्या गोष्टी आहेत.
ते घराला “कुटुंब” बनवणारी जादू आहे.
पण आज जेवण स्विगी, झोमॅटो वरून येतं, आणि घर हळूहळू “गेस्टहाऊस” बनतं.
याचं दुसरं भयंकर रूप म्हणजे बिघडणारे आरोग्य!
फास्ट-फूडच्या व्यसनामुळे अमेरिकेत स्थूलता, मधुमेह, हृदयरोग एवढ्या वेगाने वाढले की आज संपूर्ण आरोग्य उद्योग “आजारी पिढ्या”वर नफा कमावतो.
पण अजून वेळ गेलेली नाही.
स्वयंपाकघर पुन्हा पेटवायला हवं.
जगातल्या अनेक संस्कृतींनी हे सिद्ध केलंय.
जपानी अजूनही एकत्र स्वयंपाक करतात, जेवतात, म्हणून ते दीर्घायुषी आहेत.
भूमध्य समुद्रातील लोक जेवणाला पवित्र मानतात, म्हणून त्यांची नाती मजबूत आहेत.
*अमेरिकेची ही कहाणी आपल्याला सावध करण्यासाठी आहे!! *
आज भारतातही बाहेरचं खाणं, फूड-डिलिव्हरी, व्यस्त जीवन — सगळं तसंच सुरू आहे.
उद्या आपल्या घरातही स्वयंपाकघर शांत होऊ नये, म्हणून…
चूल पुन्हा पेटवा. जेवण बनवा. कुटुंबाला टेबलावर आणा; कारण शयनकक्ष घर देतो, पण स्वयंपाकघर कुटुंब घडवतं.
*आपल्या घराला कुटुंब बनवायचे आहे की, गेस्ट हाऊस हे ठरवा!! *
*अमेरिकेस ठेच लागली आहे, भारतीय कधी शहाणे होतील?? *
★★★
लेखक : अज्ञात
प्रस्तुती : श्री मोहन निमोणकर
संपर्क – सिंहगडरोड, पुणे-५१ मो. ८४४६३९५७१३.
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
