डाॅ. निशिकांत श्रोत्री
इंद्रधनुष्य
☆ ॥ गंगालहरी॥ ☆ भाग – ४ – कवी : श्री जगन्नाथ पंडित ☆ मराठी भावानुवाद – डाॅ. निशिकांत श्रोत्री ☆
☆ ☆ ☆ ☆
श्लोक ३१ ते ४०
☆
श्ववृत्तिव्यासङ्गो नियतमथ मिथ्याप्रलपनं
कुतर्केश्वभ्यासः सततपरपैशुन्यमननम् ।
अपि श्रावं श्रावं मम तु पुनरेवं गुणगणा-
नृते त्वत्को नाम क्षणमपि निरीक्षेत वदनम् ॥ ३१॥
*
विशालाभ्यामाभ्यां किमिह नयनाभ्यां खलु फलं
न याभ्यामालीढा परमरमणीया तव तनुः ।
अयं हि न्यक्कारो जननि मनुजस्य श्रवणयो-
र्ययोर्नान्तर्यातस्तव लहरिलीलाकलकलः ॥ ३२॥
*
विमानैः स्वच्छन्दं सुरपुरमयन्ते सुकृतिनः
पतन्ति द्राक् पापा जननि नरकान्तः परवशाः ।
विभागोऽयं तस्मिन्नशुभमयमूर्तौ जनपदे
न यत्र त्वं लीलादलितमनुजाशेषकलुषा ॥ ३३॥
*
अपि घ्नन्तो विप्रानविरतमुशन्तो गुरुसतीः
पिबन्तो मैरेयं पुनरपि हरन्तश्च कनकम् ।
विहाय त्वय्यन्ते तनुमतनुदानाध्वरजुषा-
मुपर्यम्ब क्रीडन्त्यखिलसुरसम्भावितपदाः ॥ ३४॥
*
अलभ्यं सौरभ्यं हरति सततं यः सुमनसां
क्षणादेव प्राणानपि विरहशस्त्रक्षतहृदाम् ।
त्वदीयानां लीलाचलितलहरीणां व्यतिकरात्
पुनीते सोऽपि द्रागहह पवमानस्त्रिभुवनम् ॥ ३५॥
*
कियन्तः सन्त्येके नियतमिहलोकार्थघटकाः
परे पूतात्मानः कति च परलोकप्रणयिनः ।
सुखं शेते मातस्तव खलु कृपातः पुनरयं
जगन्नाथः शश्वत्त्वयि निहितलोकद्वयभरः ॥ ३६॥
*
भवत्या हि व्रात्याधमपतितपाखण्डपरिषत्
परित्राणस्नेहः श्लथयितुमशक्यः खलु यथा ।
ममाप्येवं प्रेमा दुरितनिवहेष्वम्ब जगति
स्वभावोऽयं सर्वैरपि खलु यतो दुष्परिहरः ॥ ३७॥
*
प्रदोषान्तर्नृत्यत्पुरमथनलीलोद्धृतजटा-
तटाभोगप्रेङ्खल्लहरिभुजसन्तानविधुतिः ।
बिलक्रोडक्रीडज्जलडमरुटङ्कारसुभग-
स्तिरोधत्तां तापं त्रिदशतटिनीताण्डवविधिः ॥ ३८॥
*
सदैव त्वय्येवार्पितकुशलचिन्ताभरमिमं
यदि त्वं मामम्ब त्यजसि समयेऽस्मिन्सुविषमे ।
तदा विश्वासोऽयं त्रिभुवनतलादस्तमयते
निराधारा चेयं भवति खलु निर्व्याजकरुणा ॥ ३९॥
*
कपर्दादुल्लस्य प्रणयमिलदर्धाङ्गयुवतेः
पुरारेः प्रेङ्खन्त्यो मृदुलतरसीमन्तसरणौ ।
भवान्या सापत्न्यस्फुरितनयनं कोमलरुचा
करेणाक्षिप्तास्ते जननि विजयन्तां लहरयः ॥ ४०॥
☆
मराठी भावानुवाद – –
सारमेय वृत्ती ठेवुन मी सैरभैर सर्वदा
असत्य भाषण कुतर्कामध्ये गर्क राहतो सदा
सज्जन दुर्जन चाड न ठेवुन करितो परनिंदा
नाम तुझे मी सदैव घेतो पाही मज एकदा ॥३१॥
*
सुंदर नेत्र आकर्ण जरी नाही तुला देखिले
लाभ न काही विशाल नयनी तन्वांग न पाहिले
तव लहरींचे सुरेल संगीत निनादूनी आले
कर्णांची अवहेलना तयांनी ना ऐकले ॥३२॥
*
द्युलोकी जाती पुण्यात्मे बसुन विमानात
पापि जनास स्थान असते केवळ नरकात
कृपेने तुझ्या गङ्गामाते पाप नष्ट होत
तुझा वास नाही तेथे जीवन अशूभ होत ॥३३॥
*
ब्रह्महत्या मद्यपी तथा सुवर्ण शर्विलक
गुरुपत्नीची अभिलाषा मनि असे घोर पातक
अंत्यकाळी परि विलीन होती तव प्रवाही माते
सुरांसि वाञ्छित मोक्षाचे पद प्राप्त होई त्यांते ॥३४॥
*
वियोगशस्त्राने घायळ त्याचा घेई प्राण
अलभ्य सुगंध पुष्पांमधला सदैव ने चोरून
वायूदेवे चंचल लहरी करी त्यांही पावन
पवित्र होती तव लाटांनी विश्वलोक तीन ॥३५॥
*
परोपकारासाठी जगती कितीक या जगतात
पावन आत्मे परलोकाची आंस मनी धरतात
इह-परलोक भार तुजवरी निःशंके सोपवी
जगन्नाथ सुखनिद्रा शांत निवांतशी घेई ॥३६॥
*
नीच पतित पाखंड्यांचे तू करी परित्राण
त्याग तयांचा करणे तुजला होते महाकठीण
पापाचरणी अतीव जडला मोह माझिया मनी
त्याग करणे अशक्य असतो स्वभाव सकल जनी ॥३७॥
*
नर्तन करता त्रिपुरारीच्या जटा जशा विखुरल्या
जटांवरी लहरींच्या तुझिया भुजा रुंद पसरल्या
गुंफेतुनी जलडमरू करतो ध्वनी मधुर सुरेल
शिवतांडव हे दुःख जगाचे खचीत हटवील ॥३८॥
*
विसंबुनीया आर्द्र दयेवर उभा तुझ्या पायाशी
त्यागशील जर मजशी माते घात विश्वासासी
त्रैलोक्यासी तव करुणेचा असे महाऽधार
निष्कपटी करुणेचा होइल उध्वस्त आधार ॥३९॥
*
अर्धांगिनी प्रेमाची वसते वामांगी शिवाच्या
सवति मत्सरे क्रोधित किरणे नयनातून उमेच्या
प्रकट जाहल्या जटेजटेतुन लहरी गङ्गेच्या
विजयी होवो लोभस लहरी देवी भागिरथीच्या ॥४०॥
– क्रमशः भाग चौथा
☆ ☆ ☆ ☆
कवी : श्री जगन्नाथ पंडित
मराठी भावानुवाद © डॉ. निशिकान्त श्रोत्री
एम.डी., डी.जी.ओ.
मो ९८९०११७७५४ ईमेल nishikants@gmail. com
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
