मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ शुक्रवारची सवाष्ण… ☆ सुश्री नीला महाबळ गोडबोले ☆

सुश्री नीला महाबळ गोडबोले

 जीवनरंग 

☆ शुक्रवारची सवाष्ण… ☆ सुश्री नीला महाबळ गोडबोले ☆

जाग आली तरी सकाळ झाल्यासारखं वाटतच नव्हतं. काळ्याभोर ढगांनी आज सूर्यकिरणांना वसुंधरेपर्यंत पोहोचूच द्यायचं नाही, असा बहुधा पण केला होता..

रात्रभर एका लयीत बरसणारी संततधार अजूनही तशीच होती..

अशा सर्दकुंद वातावरणात आजिबात उठावसं वाटत नव्हतं..

रजईत स्वत:ला लपेटून दिवसभर तिच्या उबेत पडून रहाता आलं असतं तर मी स्वत:ला सा-या दुनियेतली भाग्यवान समजलं असतं!

पण रोजची कामं थोडीच टाळता येतात..?

मनाविरुद्धच उठले नि कामाला लागले. सकाळची आन्हिकं, चहापाणी, लेकीची शाळेची तयारी, तिचा डबा या धावपळीत वेळ कसा पळून गेला, ते कळलच नाही..

यजमान त्यांच्या कामाला नि लेक शाळेला गेली तशी पायाची चाकं आपोआप विसावली..

घड्याळाकडे नजर गेली. अकरा वाजून गेले होते.. दहाच्या काट्याला हजर होणारी शिल्पा आज अजूनही आली नव्हती.. अर्धा तास उशीर होणार असला तरी फोन करून कळवणा-या शिल्पाकडून तास उलटून गेला तरी काही निरोप नव्हता..

” काय झालं असेल? पावसामुळं उशीर झाला असेल का? की आज बुट्टी मारणार असेल?

नाही, पण न सांगता बुट्टी मारणा-यातली ती नाही.. तिच्यासारखं वर्ककल्चर आजपर्यंत कुणाचं पाहिलं नाही.. “

डोक्यात विचारांचं मोहोळ उठलं..

शिल्पा….

माझ्याकडं गेली चार वर्षे केर-फरशी करणारी.. तीस-बत्तीशीची.. फार तर चार फुट दहा-अकरा इंच उंची.. शेलाटा बांधा.. थोडक्यात लहान चण.. काळ्याच्या जवळ जाणारा वर्ण.. तारुण्यातल्या पिटिकांनी आपल्या अस्तित्वाच्या खुणा अजुनही चेह-यावर ठेवलेल्या..

काळेभोर दाट केस.. गुंडाळून मोठ्या पिनेत बांधलेले.. सुळसुळीत साडी.. लाल, निळ्या, पिवळ्या.. अशा कुठल्यातरी डार्क नि फ्रेश रंगातली.. स्वस्तातली, पण स्वच्छ.. चापून चोपून पिना लावून नेसलेली..

खोटच पण छान दिसणारं मंगळसूत्र.. खोटं खड्याचं कानातलं.. हातात दोन प्लास्टिकच्या नि दोन काचेच्या बांगड्या.. चेह-याला ” खारा शेंगदाणा ” करून सोडणारी.. घरचा कारखाना आहे की काय असं वाटायला लावणारी भरघोस पावडर…. ती घरात आली की सा-या घराला सुगंधित करून टाकणारी… नि कपाळावर टिकली..

– – तिची कथा सा-या कामवाल्यांसारखीच..

वडील व्यसनी.. आईनं हॉस्पिटलात धरलेलं काम.. हिला शाळेत घातलेलं.. पण शिक्षणाशी हिचं न जमलेलं.. गाडी कशीबशी सहावीपर्यंत पोहोचून बंद पडली.. आईनं चार घरची काम लावून दिली.. त्यात ही खूश..

…. अठराव्या वर्षी लग्न.. पाठोपाठ झालेले दोन मुलगे.. हिच्या नि त्याच्या वडिलांची परंपरा चालवणारा दारूडा नवरा.. कधीतरी लहर आली तर कामावर जाणारा.. इतरवेळी हिच्यावर पुरुषी हक्क गाजवणारा..

जेमतेम तीन माणसं झोपू शकतील एवढी भाड्याची पत्र्याची खोली… घर नावाची.. ते घर चालवायची जबाबदारी हिचीच.. कारण नव-याच्या मते हिनं पोरांना जन्म दिलेला..

.. थोरला मुलगा पायानं थोडासा अधू नि धाकट्या मुलाच्या हृदयात छिद्र..

तिच्याकडे पाहून वाटायचं….

देव एखाद्याच्या मागे असा का लागतो..?

या जगाच्या रणभुमीवर पाठवताना रित्या हातांनी का पाठवतो..?

रूप, पैसा, बुद्धिमत्ता, चांगलं नशीब.. कुठलेच शस्त्र हाती नसताना हिनं ही आयुष्याची लढाई लढायची कशी..?

मला असं वाटत असलं तरी तिला तसं वाटत नसावं..

तिच्यासाठी तिचे दोन हात नि पाय हीच शस्त्रे होती..

तिने आणखी चार घरची कामे धरली..

खरंतर ती महानगरपालिकेच्या शाळेत मुलांना घालू शकली असती.. पण तिने त्यांना चांगल्या शाळेत घातलं.. पोरं बिघडू नयेत म्हणून तिनं चांगल्या वस्तीत घर घेतलं.. जास्त भाड्याचं नि अजूनच लहान..

…. घरात व्यसनी नवरा असतानाही पोरं बिघडू नयेत म्हणून घर बदलणा-या हिचं मला कौतुक वाटायचं..!!

पोरांना तिनं ट्यूशन लावलेली.. त्यांना सगळ्या स्पर्धा परीक्षांना बसवण्याचा हिचा हट्ट.. पोरंही आईच्या कष्टाचं चीज करणारी..

” वहिनी, अमोल मंथन परीक्षेत दुसरा आला बघा.. ” म्हणत ती माझ्या हातावर पेढा ठेवायची तेंव्हा तिचे नि माझे डोळे भरलेले असायचे..!!

मी तिच्या हातात पोराला बक्षीस म्हणून पाकीट ठेवायचे..

” वहिनी, हे कशाला.. फक्त आशीर्वाद द्या माझ्या पोरांना.. त्यांनी खूप शिकून मोठं व्हावं एवढीच देवाकडं मागणी आहे.. ” म्हणत ती डोळे पुसायची!!

” आता काही शिल्पा येत नाहीत ” म्हणत मी केरसुणी घेतली नि घर झाडायला सुरुवात करणार एवढ्यात दार वाजलं..

” शिल्पा असेल का? “.. नाही.. ती तर दारातूनच जोरानं हाक मारते..

” मग कोण असेल? “..

दार उघडलं..

दारात तीच उभी … ओळखूही न येणारी.. केस विस्कटलेले.. साडी आदलेदिवशीचीच.. चुरगळलेली..

तिने अंघोळ केली नाहीये हे सहज दिसत होतं.. डोळे सुजलेले.. चेहरा सुजलेला.. चेह-यावर जखमा, हातावर लाल वण.. डोळ्याखाली काळं-निळं….

” अगं शिल्पा.. काय झालं, अशी का दिसतेयस? “.. मी दारातच न राहवून विचारलं..

ती उत्तर न देताच आत आली. फरशीवरच बसली नि तिच्या डोळ्यातून पाणी वाहू लागलं.. मी काही न बोलता शेजारच्या खुर्चीवर बसले.

” वहिनी, बाईच्या जन्माला येणं, हे पाप असतं काय हो? माझा नवरा काही करत नाही, पैसे कमवत नाही.. मी सगळं मान्य केलंय. दिवसभर राबून पैसे मिळवते, घर चालवते, मुलांचं करते. माजा पेदाड नवरा रोज दारू पितो, घरी येऊन भांडण करतो.. मारतो.. तरी मी सहन करते. पण काल हद्द झाली. नवरा घरी येताना एका बाईला घेऊन आला. तिचं नि याचं लफडं आहे म्हणे.. तिला घरात ठेवायचं म्हणत होता..

…. मग मात्रं मी भांडले.. मला असं अंगभर मारलं त्यानं.. तेंव्हा मात्रं मला सहन झालं नाही..

सरळ कोप-यातली काठी उचलली नि त्याच्या पाठीत घातली.. ती बाई मधे आली.. तिलाही चार दणके दिले..

नि दोघांना घराबाहेर काढलं.. घराला कुलूप घातलं नि पोरांना घेऊन आईकडं आले..

सकाळी पोलीसस्टेशनला तक्रार नोंदवून आलेय..

घरभाडं मी भरतीय.. नव-याला आता फिरकू द्यायची नाही.. त्याला काडीमोड देऊन टाकते..!!

त्वेषानं ती उठली नि केरसुणी घेऊन कामाला लागली..

दुर्गेच्या रूपातील तिला मी प्रथमच पहात होते..

काम झाल्यावर मी दिलेली चहा-बिस्कीटं खाऊन ती तरातरा निघून गेली…

दुसरा दिवस उजाडला..

श्रावणी शुक्रवार..

पुरण घातलं.. देवीला-लेकीला पुरणानं औक्षण केलं..

पुरणा-वरणाचा स्वयंपाक झाला..

…. “नवरा असणं” या पात्रतेवर एखाद्या महिलेला जेवायला बोलवायचं… नि “नवरा वारला” किंवा ” नव-यापासून दूर राहते “… म्हणून एखादीला टाळायचं.. हे माझ्या पटण्यापलीकडचं… म्हणून 

” सवाष्णजेवण “… माझ्याकडे न होणारं…!!

आज लवकरच लेक नि नवरा घराबाहेर पडले..

” वहिनी “…

रोजच्यासारखी शिल्पाची हाक..

तिला पाहून मी थबकलेच…

जरीची लालबुंद साडी.. केसात शेवंती-अबोलीचा मोठा गजरा.. गळ्यात खोटचं पण मोठं गळ्यातलं..

कानात मोठे झुबे.. हातभर बांगड्या नि दोन्ही हातांना लालचुटुक रंगलेली मेंदी… चेह-यावर भरपूर पावडर नि त्यातून डोकावणारं नेहमीसारखं मोठं हास्य.. कपाळावर मोठी लालबुंद टिकली..

…. कालचं ते नि आजचं हे रूप..

माझं डोकच बधीर झालेलं..

” वहिनी, आज लग्नाचा वाढदिवस माझ्या.. “

” अगं पण काल तुझ्या नव-यानं तुला मारलं, दुसरी बाई घेऊन आला.. तू त्याला काडीमोड देणार म्हणालीस.. आणि आज लग्नाचा वाढदिवस म्हणून एवढी सजून आलीस? नवरा परत आला वाटतं? “

” नाही हो वहिनी… नव-यापाशी मी काय आता नांदत नाही. पण म्हणून मी आजचा दिवस दु:खात का घालवू.. याच दिवशी माझं लग्न झालं.. नवरा बेकार निघाला म्हणून काय झालं.. या दिवसामुळं मला माझी दोन पोरं.. माझे काळजाचे तुकडे मिळाले.. मला जगण्याचं कारण मिळालं.. नाहीतर माझ्या जगण्याला काय अर्थ होता? म्हणून हा दिवस मी दरवर्षी साजरा करते.. आणि पुढेही करणार.. चांगलं धरायचं नि वाईट सोडून द्यायचं.. एवढच कळतं बघा मला.. “

हे ऐकून मी थक्क झाले..

” सकारात्मक कसं जगावं “.. असली कुठलीही पुस्तकं काय ” सकारात्मकता ” हा शब्दही न ऐकलेल्या हिला हे एवढं मोठं तत्त्वज्ञान कुणी शिकवलं?

– – आणि डोक्यातली ट्यूबलाईट पेटली..

देवानं हिला रित्या हातांनी नि रित्या नशीबाने पाठवलं असा माझा देवावर आरोप होता..

 तिला परमेश्वराकडून मिळालेला हा ” सकारात्मक” तेचा खजिना मला आज दिसला.. जो इतर कोणत्याही गोष्टीपेक्षा मोलाचा होता..

” आज माझ्याकडे शुक्रवारची.. जिवतीची सवाष्ण म्हणून जेवशील? “…

नवरा नसतानाही पोटच्या अंकुरांना सर्वस्व मानून त्यांच्यासाठी आपलं आयुष्य आनंदाने झिजवणा-या या ” सवाष्णीला ” माझ्या मुखातून त्या ” जिवती ” नंच जेवणाचं आमंत्रण दिलं असावं…!!

© सुश्री नीला महाबळ गोडबोले 

सोलापूर 

फोन नं. 9820206306,  ई-मेल- gauri_gadekar@hotmail. com; gaurigadekar589@gmail. com

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈