डॉ अभिजीत सोनवणे
© doctorforbeggars
☆ डॉक्टर फॉर बेगर्स ☆ “पासवर्ड” ☆ डॉ अभिजीत सोनवणे ☆
आर्थिक नियोजन कसे असावे, यावर काही दिवसांपूर्वी एका सद्गृहस्थांचे विचार कानी आले. त्यांनी “वा” अशी चतु:सूत्री सांगितली.
— आयुष्याच्या सुरुवातीला पैसे प्रथम वाचवा – त्यानंतर ते वाढवा – काही भाग स्वतःच्या आनंदासाठी वापरा – आणि त्यानंतर आयुष्याच्या उत्तरार्धात ते वाटा.
…… अशी ही चतु:सूत्री…!
नात्यांचंही असंच…
नातं मग ते कोणतंही असो, एखादं नातं तयार झाल्यानंतर ते नातं “वाचवण्यासाठी” जे काही करता येईल ते करायचं…
नात्यातला गोडवा “वाढवण्यासाठी” दोन पावलं मागे यायची तयारी ठेवायची…
निर्माण झालेला गोडवा एकमेकांच्या सुखदुःखात “वापरायचा”…
नात्यांमधली ही संपत्ती, पुढच्या पिढीने वाचवावी म्हणून, जाताना त्यांना “वाटून” टाकायची…!
मी माझ्या परीने मांडलेली आयुष्याची ही चतु:सूत्री…!!!
संपूर्ण आयुष्य असंच जगणाऱ्या श्रीमती मंगल ताई कुलकर्णी, उर्फ आई, वय अवघे 95 वर्षे…! त्यांच्या सूनबाई सौ. गौरीताई कुलकर्णी आणि चिरंजीव श्री. निलेश कुलकर्णी यांनी आईंचा 95 वा वाढदिवस साजरा करायचे ठरवले, आईंच्या जिव्हाळ्याच्या शे-पाचशे मंडळींना निमंत्रणं गेली.
आम्हालाही होतं, गौरीताई म्हणाल्या, ‘तुमच्या रोजगार केंद्रावर नुकतेच काम सुरू केलेल्या दिव्यांग मंडळींना सुद्धा कार्यक्रमाला घेऊन या…’
अत्यंत देखणे पणे सजलेल्या या कार्यक्रमात आम्ही दिव्यांग अंध मंडळी आलो, दारातच यजमान निलेश सर यांनी “आम्हा” सर्वांचे हात जोडून स्वागत केले, आल्याबद्दल मनापासून आनंद व्यक्त केला.
अशा एखाद्या समारंभाच्या गेटवर नुसते “आम्ही” उभे जरी राहिलो; तरी आम्हाला हुसकावून लावले जाते… आज “आम्हाला” अगत्याने, सन्मानाने आत बोलावले गेले… आयुष्यातली ही पहिलीच वेळ ! न दिसणारं, परंतु एक काटेरी कुंपण आखलं गेलंय… कुंपणाच्या आत जे आहेत ते “गावकरी” आहेत, कुंपणाच्या बाहेर आहेत, ते आम्ही “भिक्षेकरी”…!
आम्हालाही कुंपणाच्या आत यायचं आहे… गावकरी व्हायचं आहे, परंतु हे काटेरी कुंपण आम्हाला आत येऊ देत नाही, गावकरी होऊ देत नाही. अभेद्य अशा या तारेच्या कुंपणाचं कुलूप कोणत्या चावीनं खोलायचं ???
हे काटेरी कुंपण तोडण्यासाठी आम्ही मग इथे धडका घेतो, परंतु आम्हीच पुन्हा रक्तबंबाळ होतो… मग जगण्या आणि जगवण्याच्या खेळामध्ये भीक मागण्याशिवाय आमच्याकडे दुसरा पर्याय उरत नाही ! भिक्षेकरी म्हणून जगत असलो, तरी गावकरी म्हणून मरायचं आहे, पण हे कुंपण भेदायचं कसं…?
इतक्या वर्षात एक गोष्ट मात्र लक्षात आली, छोटं का असेना, परंतु काम करणाऱ्या – कष्ट करणाऱ्या माणसाला सन्मान मिळतो…! इतकी वर्षे भीक मागितली, आता थोडं काम करून बघूया का ? कष्ट करून बघूया का ?आपलं “कष्टकरी” होणं हीच त्या काटेरी कुंपणाच्या गेटची चावी तर नसेल ?? “खुल जा सिम सिम” हा Password जर अलीबाबाला आठवला असता, तर तो गुहेत अडकला नसता.
काटेरी तारांचे कुंपण उघडणाऱ्या कुलुपासाठी “कष्टकरी” हा एकच Password आहे, हा पासवर्ड आजपर्यंत आपल्याला आठवला नाही, यामुळेच तर आजपर्यंत आपण या गुहेत अडकलो आहे… हे इतक्या वर्षात आपल्या कसं लक्षात आलं नाही ?
बस्स, त्याच क्षणी भिक्षेकरी म्हणून अंगावर असलेली लक्तरं फेकून दिली, हात नसतील तर पायाने काम सुरु केले, पाय नसतील तर हाताने सुरू केले… आता आम्ही “कष्टकरी” झालो…!
अरे… अरे… काय जादू झाली…? “कष्टकरी” या Password मुळे वर्षानुवर्षे बंद असलेले तारेच्या कुंपणाचे गेट आपोआप उघडले…! पहा ना.. श्री निलेश कुलकर्णी यांच्यासारखा मोठा माणूस, आज अगत्याने आणि सन्मानाने आम्हाला कुंपणाच्या आत बोलवत आहे…!
“आता आमी बी गावकरी झालो…!!! या.. याना, या.. मंडळी…” निलेश सरांच्या आवाजाने विचारांच्या तंद्रीतून बाहेर आलो. कुंपणाच्या आत येण्याची ही पहिलीच वेळ, त्यात हा भरजरी समारंभ… आम्ही बावरून गेलो, कोपऱ्यावरच्या खुर्च्यांवर गुपचूप जाऊन बसलो.
श्रीमती मंगलताईंनी, म्हणजेच आईंनी हे दुरून पाहिले असावे, निलेश सरांना त्यांनी डोळ्यांनी खूण केली असावी… कारण यानंतर निलेश सरांनी स्वतः आम्हा सर्वांना घेऊन पाहुण्यांसाठी ठेवलेल्या खुर्च्यांवर बसवले…! हि जादू “कष्टकरी” नावाच्या Password ची…!
आईंना भेटण्यासाठी, शुभेच्छा देण्यासाठी अलोट गर्दी उसळली होती. आम्ही त्यांची प्रसन्न आणि कृतार्थ मुद्रा मनात साठवून घेण्याचा प्रयत्न करत होतो. अनेकांनी आईंना आवडतील अशा अनेक बाबी भेट स्वरूपात आणल्या होत्या, एकेक गोष्टीला नमस्कार करून त्यांनी त्या नम्रपणे नाकारल्या…! कधीकाळी आम्ही आधाशीपणाने कसं घेत होतो… याचीही आठवण क्षणभर झाली.
आलेल्या लोकांनी आईंकडे प्रेमाने तक्रार केली, ‘आई आम्ही एवढ्या प्रेमाने आणलंय तर घ्या की…’ आई प्रसन्न चेहऱ्याने हसून म्हणाल्या, ‘बाळांनो हे प्रेम असंच राहू द्या, माझं संपूर्ण आयुष्य नाती जपण्यात वाचवण्यात – वाढवण्यात – मी वापरलं. आयुष्यातले तीन ‘वा’ वापरून झाले… आता वेळ आली आहे चौथा ‘वा’ वापरायची… आता जे आहे ते दुसऱ्याला “वाटायचं” आणि स्वतःकडेच त्रयस्थाप्रमाणे पाहून “व्वा” म्हणायचं आणि नामानिराळं व्हायचं…!
तुम्ही जे प्रेम आणलंय ते मी पदरात घेतलंय… याव्यतिरिक्त आणखी काही द्यायचं असेल ; तर त्यांना द्या, मला काही नको….’ त्या आमच्याकडे बोट दाखवत म्हणाल्या. “….तर त्यांना द्या मला काही नको…..”
त्यांच्या या वाक्यांनी गहिवरून आले… आई, आमच्या कपाळी चंदन लावून आज तुम्ही सुगंधित झालात…. सुख शोधण्याच्या नादामध्ये आम्ही मिळेल ते ओरबाडत गेलो, आणि सर्व काही वाटून तुम्ही आनंदाचा सोहळा केलात… आमच्या पोटासाठी आम्ही झुरत राहिलो, दुसऱ्याला घास भरवून तुम्ही तृप्त झालात…. सर्व काही मलाच मिळावे म्हणत आम्ही वांझोटेच राहिलो,
आमच्या अंगावर मायेचा पदर टाकून, तुम्ही मात्र आई झालात…!!!
आता उपस्थित सर्वांच्या डोळ्यात पाणी आलं… आमच्याही… हो… डोळे नसले म्हणून काय झालं ? दगडावर सुद्धा एखादा अंकुर फुलतोच की…!
या समारंभात सर्व काही मिळालं… मान सन्मान, कौतुक, आशीर्वाद, मदत, सर्व सर्व… Thank You गौरीताई आणि निलेश सर, आम्हाला, आम्ही सुद्धा माणसं आहोत याची जाणीव करून दिल्याबद्दल… माणूस म्हणून केलेल्या आदर सत्काराबद्दल…. ऋणी आहे…. ऋणी आहे…!!! बस्स, एकच हुरहुर आहे, आईचे “वाटणारे” हात घ्यायचे राहूनच गेलं की…!!!
आपले स्नेहांकित,
डॉ अभिजीत आणि डॉ मनीषा सोनवणे,
© डॉ अभिजित सोनवणे
डाॕक्टर फाॕर बेगर्स, सोहम ट्रस्ट, पुणे
मो : 9822267357 ईमेल : abhisoham17@gmail.com,
वेबसाइट : www.sohamtrust.com
Facebook : SOHAM TRUST
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
