श्री मकरंद पिंपुटकर
☆ नियमभंग… ☆ श्री मकरंद पिंपुटकर ☆
गेल्याच महिन्यात मी ड्रायव्हिंग टेस्ट सफलतापूर्वक उत्तीर्ण झालो होतो. नवंकोरं लायसन्स खिशात घालून, कॉलर टाईट करून, बाबांची गाडी घेऊन, मी माझ्या लाडक्या सूर्याकाकाला घेऊन फेरफटका मारायला निघालो होतो.
शहराबाहेर, फारशी वाहतूक नसलेल्या रस्त्यावर पोचलो होतो. एका चौकात हिरवा सिग्नल ओलांडून आम्ही पुढे आलो, आणि सायरन वाजवत पोलिसांची जीप मागून आली, आणि आम्हाला थांबण्याचा इशारा करत आमच्या गाडीला त्यांची जीप आडवी घालून थांबली.
गाडीतून दोन साध्या वेशातले पोलिस उतरले आणि माझ्याकडे यायला लागले.
माझ्या छातीत उगाचच धडधड व्हायला लागली.
“लायसन्स! ” त्यांच्यातल्या एकाने काचेवर टकटक केली, आणि माझ्याकडे लायसन्स मागितलं. मी लायसन्स दिलं, ते पाहिल्यावर, काहीतरी गोष्टीचा उलगडा झाल्यागत त्याने मान डोलावली आणि लायसन्स त्याच्या वरिष्ठाकडे दिलं.
“हं, गेल्याच महिन्यात मिळालेलं दिसतंय, ” लायसन्स बघत तो वरिष्ठ मला म्हणाला, “म्हणूनच एवढी मूलभूत चूक झाली. “
“मूलभूत चूक”? मला तर काहीच समजेना. मी मनातल्या मनात वाहतुकीच्या सगळ्या नियमांची उजळणी करू लागलो, पण माझी काहीच चूक लक्षात येईना.
मी प्रश्नार्थक नजरेने त्या दोघा पोलिसांकडे पाहिले.
“लेकरा, अरे, ट्रॅफिक सिग्नल तोडला तू, लाल सिग्नलमधून तशीच गाडी पुढे दामटलीस तू, ” त्यातला ज्युनियर मला सांगत होता.
“नाही हो, मी चौक ओलांडला तेव्हा हिरवा होता सिग्नल, ” मी आधी ठामपणे आणि नंतर ते ऐकत नाहीत म्हटल्यावर गयावया करत सांगू लागलो. पण ते काही बधेनात.
सूर्याकाका हाताची घडी घालून हा सगळा ड्रामा निवांतपणे बघत होता.
“आम्ही दोघांनीही बघितलं आहे, सिग्नल लाल झाला होता, पण तू तशीच गाडी घुसवलीस, ” त्या पोलिसाचं पालुपद चालूच होतं.
दोन पाच मिनिटं, कॅसेट अडकल्यासारखा, हा संवाद पुन्हा पुन्हा तसाच फिरत राहिला.
“चल, सोड, जाऊ दे. तू लहान आहेस, नवा आहेस, होते अशी एखादेवेळी चूक. पाचशे रुपये दे मला गुपचूप, मी काही तुझं चलन कापत नाही, ” तो वरिष्ठ एकदम निर्वाणीचं बोलला.
मी गोरामोरा झालो, माझी काहीच चुकी नाही, आणि शिवाय या माणसाला लाच द्यायची. मी व्याकुळतेने काकाकडे पाहिलं, तो अजूनही ढिम्मच होता.
“नाही हो, ” मी पुन्हा म्हणालो, “मी चौक ओलांडला तेव्हा हिरवाच होता सिग्नल. “
“ए, गप रे, ” त्या वरिष्ठाने आता एकदम टोन बदलला, “मगापासून प्रेमाने समजावतो आहे, अक्कलच नाही याला. नियमभंग केला म्हणजे शिक्षा व्हायलाच पाहिजे, एवढं साधं कळत नाही तुला? जा, तुला कोणासमोर गाऱ्हाणे घालायचं तिथं घाल. दोन साधे नागरिक – ordinary civilians म्हणत आहेत – सिग्नल हिरवा होता, आणि दोन पोलिस अधिकारी म्हणत आहेत – सिग्नल लाल होता, कोणाचं म्हणणं खरं मानलं जाईल? “
प्रकरण एवढं पुढे गेल्यावर मात्र सूर्याकाकाने सीट बेल्ट काढला, गाडीचं दार उघडलं, गाडीला वळसा घालून त्या दोघांसमोर येऊन उभा ठाकला. काही न बोलता, त्यानं खिशात हात घातला, पाकीट काढलं)- मनसुबा पूर्ण होताना दिसल्यावर त्या दोघांचे डोळे लकाकले), आणि एका हाताने एकाची गचांडी धरत, पाकिटातून आपलं ओळखपत्र (I card) काढलं, आणि त्याच्या डोळ्यासमोर नाचवत म्हणाला, “मी इन्स्पेक्टर सूर्यकांत भोसले, मुंबई पोलिस. मी सांगतो आहे की चौक ओलांडला तेव्हा सिग्नल हिरवा होता. आता मला सांगा, कोणाकडे गाऱ्हाणे घालू? “
त्याचं ओळखपत्र आणि रुद्रावतार पाहून दुसरा माणूस तर त्याच्या गाडीत बसून पळूनच गेला, पण ज्याला काकाने पकडलं होतं, त्याला जागचं हलताही येईना.
त्याच्या हातातून माझं लायसन्स काढून घेत काका मला म्हणाला, “राजू, माने हवालदारांना फोन लाव, पोलिस स्टेशनवरून दोन हवालदार आणि जीप घेऊन यायला सांग. निरपराध कोवळ्या पोरांना गाठून दादागिरी करता होय रे त्यांच्यावर? आज मी पोलिसात नसतो, तर काय हाल केले असतेत याचे?
ते काही नाही, तू कोण आहेस, खरंच वाहतूक खात्यात आहे का तोतया आहेस त्याची शहानिशा करू, आणि नियमभंग केला म्हणजे शिक्षा झालीच पाहिजे हे तुझं वाक्य तुलाच सविस्तरपणे पटवून देऊ. तुझ्या साथीदाराला बऱ्या बोलानं तूच बोलावून घेतोस का त्याला पकडायला मी बँड बाजा वाजंत्री पाठवू? “
मी मानेकाकांना फोन करू लागलो, इतका वेळ मुजोरी करणाऱ्या त्या माणसाच्या डोळ्यात छप्पन्न सशांची व्याकुळता दाटून आली होती.
© श्री मकरंद पिंपुटकर
चिंचवड
मो ८६९८०५३२१५
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
