श्री मंगेश मधुकर
मनमंजुषेतून
☆ “मदत…” ☆ श्री मंगेश मधुकर ☆
रविवार सकाळ, निवांत पेपर वाचत असताना समरचा फोन “काय करतोयेस”
“काही नाही. ”
“आमच्या क्लबचा फराळ वाटप इव्हेंट आहे. चल. ”
“नको. बोर होईल. ”
“आमचं सोशल वर्क तर बघ. ”
“तुम्ही लोकं सोशल नाही सोसल तेवढं वर्क करता. पैशेवाल्यांचा टाइमपास क्लब. ”
“असं काही नाही. खूप चांगली कामं केलीत. ”
“तुमची कामं म्हणजे सोयीस्कर समाजसेवा. ”
“आता तर तू चलच. टोमणे नंतर मार. खाली ये”समरनं फोन कट केला. दहा मिनिटांतच आम्ही निघालो. सरकारी हॉस्पिटलच्या आवारातल्या जुन्या अनाथ आश्रमात कार्यक्रम होता. व्यवस्थापकांनी स्वागत केल्यानंतर आम्ही बाकीच्या मेंबरची वाट बघत दारात थांबलो. काही वेळानं दहा-बारा उच्चभ्रू मेंबर जमले. आल्या आल्या सर्वांनी आधी आश्रमाच्या बोर्डसोबत सेल्फी घेऊन पोस्ट केला. मग हाय, हॅलो, गुडमॉर्निंग वगैरे करून मेंबर्सच्या इंग्लिशमध्ये गप्पा सुरु झाल्या. एकमेकांचे खोटं खोटं कौतुक, औपचारीक बोलणं. सगळंच नाटकी. एकूणच हा सगळा प्रकार असह्य झाल्यानं तिथून सटकलो. आश्रमात फिरताना कुतुहलानं पाहणारी मुलं दिसली. मी हसल्यावर मुलांनी सुद्धा मनमोकळ हसत प्रतिसाद दिला. त्यांच्याशी बोलणार तितक्यात मुलांना हॉलमध्ये बोलावल्याची सूचना आली.
हॉलमधल्या छोट्या स्टेजवर दोन खुर्च्या आणि टेबलावर पाण्याचं तांब्या-भांडं. बाजूला फराळाची पाकीट ठेवलेली होती. समोर मुलं खाली सतरंजीवर बसलेली. तिथल्या मळकट प्लॅस्टिक खुर्च्यांवर बसताना क्लबच्या सभासदांचे चेहरे पाहण्यासारखे झाले. त्यातही काहीजण कपडे खराब होऊ नये म्हणून उभे राहिले. क्लबचे प्रेसिडेंट आल्यावर सगळ्यांनी उभं राहत टाळ्या वाजवल्या. प्रेसिडेंट प्रचंड खुष. कार्यक्रमाला सुरवात झाली. व्यवस्थापकांच्या प्रास्ताविकानंतर प्रेसिडेंटनी भाषणाला सुरवात स्वकर्तुत्व, मिळवलेलं यश, मान-सन्मान आणि सामाजिक बांधिलकी नंतर क्लबची माहिती, गरीबांना केलेली आर्थिक मदत आणि आपल्या लीडरशिपखाली सुरू असलेलं जोरदार काम वगैरे वगैरे विषयावर प्रेसिडेंट स्व-कौतुकाचा ढोल जोरजोरात वाजवत होते. मराठीत बोलताना अडखळत होते म्हणून बऱ्याचदा ते इंग्लिशमध्ये बोलत होते. आपण कुठं आहोत. काय बोलतोय, समोरचा प्रेक्षक कोण आहे याचं भान सुटलेलं. माईकवर बोलताना अनेकांना तारतम्य राहत नाही. माईकचा नाद सुटता सुटत नाही. पुन्हा एकदा अनुभवायला हे आलं. एकदम रटाळ कार्यक्रम चाललेला. मुलं तर जाम कंटाळलेली, खाली माना खालून आपसात कुजबुजत होती. हसत, खिदळत होती. बोर झालेले क्लब मेंबर मोबाइलवर गेम खेळत होते. एक मेंबर वेगवेगळ्या बाजूने फोटो काढत होता. बहुतेक प्रेसिडेंटचा चमचा असावा. सर्वात जास्त गोची स्टेजवर बसलेल्या व्यवस्थापकांची. सहन होईना अन सांगता येईना अशी अवस्था. चेहऱ्यावरचं केविलवाणं हसू आणि हलणारा उजवा पाय हलवण्यावरून अस्वस्थपणा सहज लक्षात येत होती. मी रोखून पाहिल्यावर समरनं नजर फिरवली. सगळेच कंटाळलेले. मुलांची चुळबुळ वाढली. शेवटी न राहवून मी जोरजोरात टाळ्या वाजवायला लागलो तेव्हा मुलांनी आरडाओरड करत साथ दिली त्यामुळे भाषण थांबलं.
आणि लगेच फराळ पाकिटं वाटप सुरू झालं. क्लबच्या बॅनरसमोर चार मुलांना पाकिटे हातात देऊन प्रेसिडेंटसोबत फोटो काढले गेले. नंतर फराळ वाटताना जोरदार फोटोसेशन सुरू झालं. प्रत्येक मेंबर फराळ वाटतानाचा फोटो काढून समाजसेवेची हौस भागवत होता. मुलांना मात्र यासगळ्याची गंमत वाटत असल्यानं ती हौसेनं फोटो साठी पोझ देत होती तर काहींनी पाकिट फोडून फरळावर ताव मारायला सुरुवात केलेली. औपचारीक आभार प्रदर्शन झाल्यावर मुलं रूममध्ये गेली. कार्यक्रम संपला. स्वतःवरच खुष झालेले मेंबर्स फोटो शेयर करण्यात, पोस्ट करण्यात बिझी झाले. एकानं प्रेस नोट लिहायला घेतली. व्यवस्थापकांनी चहा-नाश्ता साठी आमंत्रण दिल्यावर मेंबर्स विचित्र चेहरा करून एकमेकांकडे पहायला लागले. “त्यासाठी नंतर नक्की येऊ. आता दुसऱ्या कार्यक्रमाला जायचंय ”असं सांगून प्रेसिडेंटनं सगळ्यांची सुटका केली. अजून एक चकचकीत समाजसेवा केल्याच्या आनंदात मेंबर्स आश्रमातून बाहेर पडले. समर अजूनही माझ्याकडे बघणं टाळत होता.
“तुला तरी पटलं का? ”
“सॉरी यार!! ”समर
“एवढं करून काय मिळवलं”
“असे कार्यक्रम करावे लागतात. ”
“मदत करताय ही चांगली गोष्टयं पण इतका गाजावाजा, भाषणबाजी कशासाठी? ? कुणासाठी? ? ’
“नुसतं काम करून चालत नाही तर ते दाखवावं लागतं. सगळे हेच करतात”
“मला सांग. या कार्यक्रमातून तुला खरंच समाधान मिळालं? ? ? ”
“प्रामाणिकपणे बोलायचं तर अजिबात नाही पण मुलांना फराळ मिळाला हे महत्वाचं. ”
आमचं बोलणं सुरु असताना समोर आमचा मित्र मुरली भल्या मोठ्या पिशव्या घेऊन रिक्षातून उतरला. खूप आश्चर्य वाटलं. ज्या बिल्डिंगमध्ये मुरली गेला आम्ही तिथं पोचलो. जनरल वॉर्डमधे मुरली पेशंटला फराळ वाटत होता. आम्हांला पाहून त्याला आश्चर्य वाटलं “तुम्ही आणि इथं!!! ”
“आश्रमात कार्यक्रमासाठी आलो होतो”
“तुझं हे काय चाललयं”
“वार्षिक दिवाळी आनंद”
“म्हणजे”
“दरवर्षी दिवाळीच्या आनंदात इथल्या पेशंटला सहभागी करून घेतो. वॉर्डमधील पेशंटला फराळ देतो. दहा वर्ष झाली”
“का? म्हणजे चांगलं काम आहे पण कधी बोलला नाहीस” समर.
“फार छोटी गोष्टयं. काही विशेष नाही. ”
“याचा खर्च”
“मीच करतो”
“वा वा!!. एक मिनिट फोटो काढतो. ”मी खिशातून मोबाइल काढला.
“फोटो नको. “
” का?
“गरज नाही. हे काम मी स्वतःसाठी करतोय. कुणाला दाखवायला नाही. आजपर्यंत एकही फोटो काढलेला नाही. दुनिया दिवाळीच्या आनंदात असताना याठिकाणी गरीबी, दु:ख, वेदना यांच्या सोबत जगणाऱ्या पेशंटसाठी कोणी येत नाही. म्हूणन यायला लागलो आणि ही काही ग्रेट मदत वगैरे नाही. त्यांच्या दिवाळी आनंदात माझा मुंगीचा वाटा म्हणा. पेशंटच्या चेहऱ्यावरचा आनंद आणि तोंड भरून दिलेला आशीर्वाद यामुळे माझी दिवाळी सार्थकी लागते. ”मुरलीचं ऐकून समर आणि मी नि:शब्द झालो.
“मुरली, यार काय बोलू. शब्दच नाहीत. आजच्या काळातही प्रसिद्धी पासून दूर राहून दुसऱ्यांना मदत करणारी माणसं आहेत असं कोणी सांगितलं तर विश्वास बसला नसता पण… मित्रा जिंकलस. ” समरनं मुरलीला कडकडून मिठी मारली.
“आम्हीही तुझ्या सोबत असणार, चालेल ना” मी विचारलं तेव्हा प्रसन्न हसत मुरली म्हणाला
“आतापासूनच सुरुवात करा. ”
“नक्कीच!! पण फोटो नको”समरच्या बोलण्यावर सगळेच खळखळून हसले.
© श्री मंगेश मधुकर
मो. 98228 50034
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
