डॉ. धनंजय देशपांडे
मनमंजुषेतून
☆ एक आई “वरती”… एक आई “खालती”… ☆ डॉ. धनंजय देशपांडे ☆
एक आई “वरती”.. एक आई “खालती”
खरेतर प्रत्येकाला तीन आई असतात.
एक जिने जन्म दिला
दुसरी धरणी माता
तिसरी भारतमाता!
तिन्ही श्रेष्ठच, . पण तरी जन्मदात्री आई बद्दल विशेष स्थान आपल्या जीवनात नेहमीच असते. जोवर ती असते तोवर आपण खूप निवांत असतो. आपल्यातील खोडकर मूल जपण्याचे काम आईच तर करते. मात्र ज्याक्षणी ती आपल्याला सोडून वर निघून जाते त्या क्षणी आपण अचानक “मोठे” झाल्याचे जाणवते. “पोरका” या शब्दाचा अर्थ कळायला लागतो.
असाच मला तो कळला जेव्हा आई “सोडून” गेली. खूप दिवस एकाकी होतो.
सामाजिक कामात मन गुंतवून घेत घेत त्या एकाकीपणातून थोडाफार बाहेर आलो, पण तरी तिची सर येणे शक्य नव्हते. मात्र एक दिवस अचानक एका मातेची ओळख झाली तीही सोशल मीडियावरच. “बाबा आमटे विचारधारा” नावाचा एक ग्रुप आहे. जिथं सामाजिक काम करणारे विविध लोक एकत्र आलेत. तिथं भेटल एक दाम्पत्य… श्री व सौ अनुश्री भिडे… वास्तव्य ठाणे. (मुंबई)
श्री भिडे नामांकित बँकेतून निवृत्त झालेले. दोघांशी परिचय वाढला. आणि त्यातूनच एक दिवस थेट ते मला भेटायला ऑफिसवर पुण्याला आलेले. आणि त्यानंतर स्नेहधागा अधिक बळकट झाला. अतिशय प्रेमळ असं हे दाम्पत्य. अक्षरशः लखपती असूनही निगर्वी… आणि अत्यन्त साधी राहणी. “वरणभातवाले आम्ही लोक” असं ते म्हणत. यात सगळं आलं.
मात्र दुर्दव असं की भिडेकाका अचानक “वर” गेले आणि माउली एकटी पडली. पन्नास साठ वर्षाचा सहवास होता त्यामुळे माउली फारच दुःखात… त्याकाळात जमेल तसे त्यांच्या सोबत राहून त्यांना सावरत होतो. त्याही मन मोकळं करायच्या.
हळूहळू सावरल्या. त्यांना सांगितलं की, “काका आहेतच सोबत… फक्त ते आता तुमच्या वाढीव सामाजिक कामातून लोकांना दिसतील. तर अशी काम करायला घ्या आता”
त्यांनीही ते मनावर घेतलं. आणि कळलं तर तुम्हालाही वेड लागेल इतकं मोठं काम त्या करत गेल्या. काही एनजीओ बद्दल मी जेव्हाही पोस्ट करायचो तेव्हा त्याचा निरोप यायचा की “त्या संस्थेचा” नम्बर आणि पत्ता पाठवा. आणि तात्काळ त्या तिथं जाऊन जमेल तशी मदत करायच्या.
एक झलक सांगतो. मराठी इंग्रजी भाषेविषयी सोप्या भाषेत एक पुस्तक प्रज्ञा (माझी एफबी फ्रेंड) हिने लिहिलेले. हल्ली पुस्तक विकत घेऊन वाचणे कमी झालेय हे सर्वाना माहित आहे. मात्र अनुश्रीताईनी काय करावं? ते पुस्तक घराघरात गेले पाहिजे म्हणून चक्क दीड लाख रुपयांची ती पुस्तके खरेदी करून लोकांना वाटून टाकली. नंतर नंतर तर प्रज्ञा फक्त यांच्यासाठी पुस्तक काढतेय अशा आवृत्या निघत गेल्या.
कोण करत कुणासाठी इतकं?
एकदा मी त्यांना म्हटलं पण, “अहो, सगळं उधळून टाकताय… तुम्हालाही वृद्धपण आहे. औषधपाणी दवाखाना आहे. त्याची तरतूद ठेवा की “
तर म्हणाल्या… “त्याची का काळजी करू? तुमच्यासारखे आहेत की”
काय बोलणार यावर? महिन्याला लागतात मला किती दहापाच हजार पुरतात असं म्हणत बाकी सगळी पेन्शन त्या समाजासाठी खर्च करून टाकतात. आजवर किती खर्च केले यावर मी विचार केला तर कैक लाख रुपये माझ्याच समोर यांनी देणग्या देऊन समर्पित केलेले आठवले. काय म्हणावं अशा माउलीला?
मधेच कधीतरी त्यांच्याकडून फोटो येतात अन मी कपाळावर हात मारतो. कुठंतरी दूर डोंगर दऱ्यात कुणीतरी शाळा चालवत असत तिथं या जाऊन मुलाला पाटीपुस्तक दप्तर ड्रेस देऊन आलेल्या असतात. तर कधी सेवा सहयोग या संस्थेच्या कामात स्वतःला गाडून घेतात. मलाही त्यात ओढून घेतात. आणि नकळत त्या कार्याला बळकटी आणतात.
नुकताच ठाण्यात माझे सायबर क्राईम वरचे लेक्चर होते. त्यांना हे कळलं आणि तडक मेसेज आला “मी येतेय”
मी म्हटलं, “अहो तो कार्यक्रम त्या सोसायटीच्या लोकांसाठी आहे फक्त”
तर म्हणाल्या, मला तुला भेटायच आहे. मी येणार
आणि खरेच त्या आल्या. त्या सोसायटीत त्यांची एक मैत्रीण राहत होती. तिच्यासोबत या आल्या. ज्याचे लेक्चर आहे त्यांची ही व्यक्ती जवळची आहे असं कळल्यावर संयोजकांनी त्यांना पुढच्या पहिल्या रांगेत बसायला सांगितलं असणार मात्र त्यांनी नकार देऊन शांतपणे मागे कुठेतरी बसून पूर्ण लेक्चर ऐकलं आणि सम्पल्यावर मग येऊन भेटल्या.
त्यावेळी त्याच्या चेहऱ्यावर इतका आनंद होता की मलाही गहिवरून आलं. जणू आपलं लेकरू किती मोठं काम करतंय, लोकांना सायबर जागृत करतंय… हा त्यांना आनंद! मीही जवळ जाऊन घट्ट मिठी मारली. तेव्हा तिथं जमलेले बाकीचे लोक पाहायला लागले माझ्याकडे… मी त्यावेळी म्हणालो… “हि माझी आई आहे”
त्यावर सगळे कौतुकाने यांच्याकडे पाहायला लागले. त्या थोड्याश्या लाजल्या पण! कारण त्यांना कदाचित मी असं काहीतरी म्हणेल असं वाटलं नव्हतं. “काय हे” अशा अर्थने त्यांनी विचारलं पण! मी म्हंटल… “त्यात काय? एक आई वर आहे पण खाली तुम्हीच तर आहात”
यावर मात्र त्या मोकळेपणी हसल्या. आणि आजवर मला अहोजाहो म्हणणाऱ्या त्या ताई त्याक्षणापासून अरेजारे बोलून मलाही सुख देऊ लागल्या.
*
डॉ. डीडी क्लास : ज्यांना आई आहे त्यांना कदाचित कळणार नाही पण ती नसताना आपण जास्त एकाकी होतो. आहे तोवर तिची तितकी किंमत ठेवत नाही. गेल्यावर पोकळी निर्माण होते ती मात्र भरून निघत नाही. मात्र तुम्ही “बालक” म्हणून कार्यरत राहिलात तर नक्की तुम्हालाही जशी मला हि अनुआई मिळाली तशी तुम्हालाही मिळू शकते आणि पोरकेपण कमी होते. पहा जरा अवतीभोवती… नक्की अशी कुणीतरी दिसेल तुम्हाला! त्यासाठी शुभेच्छा!
—
© डॉ. धनंजय देशपांडे (dd)
(सायबर सिक्युरिटी तज्ञ, चित्रकार, लेखक, समुपदेशक, निवेदक)
मो न. ९४२२३०४३४४
1) Global Cyber Crime Helpline National Award winner
2) Digital Hero of the year National Award winner
3) HOD: Cyber Awareness Foundation, Maharashtra State
4) Mentor: Pune University (SPPU), CANADA and UK
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
