उज्ज्वला केळकर
वाचताना वेचलेले
☆ “आसक्ती आणि प्रेम” – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुति – उज्ज्वला केळकर ☆
☆
आसक्ती (Attachment) आणि प्रेम (Love) हे वरवर पाहता सारखे वाटतात, पण त्यांचे स्वरूप खूप वेगळे असते.
आसक्ती म्हणजे काय?
आसक्तीमध्ये “मला तू हवा/हवी आहेस” हा भाव असतो.
त्यात अपेक्षा, मालकीभाव आणि भीती असते.
समोरची व्यक्ती आपल्या मनाप्रमाणे वागली नाही तर दुःख, राग किंवा असुरक्षितता निर्माण होते.
आसक्ती स्वतःच्या सुखासाठी दुसऱ्याला धरून ठेवते.
उदा.: “तू माझ्याशीच बोलले पाहिजेस, माझ्याशिवाय कुठे जाऊ नकोस” — हा आसक्तीचा भाव आहे.
प्रेम म्हणजे काय?
प्रेमामध्ये “तू आनंदी राहा” हा भाव असतो.
त्यात स्वातंत्र्य, स्वीकार आणि समर्पण असते.
प्रेम देण्यात आनंद असतो; बदल्यात काही मिळावे अशी अपेक्षा नसते.
प्रेम दुसऱ्याच्या कल्याणाचा विचार करते.
उदा.: “तू जिथे असशील तिथे आनंदी राहा, तुझे भले होवो” — हा प्रेमाचा भाव आहे.
योगवासिष्ठाच्या दृष्टीने आसक्ती मनाला बांधून ठेवते, तर प्रेम मनाला विस्तार देते. आसक्तीत संकुचित “मी आणि माझे” असते; प्रेमात सर्वांना सामावून घेणारी विशालता असते.
गुरुदेव श्री श्री रविशंकरजी म्हणतात:
“प्रेम तुमचा स्वभाव आहे, आणि आसक्ती हे प्रेमाचे विकृत रूप आहे.”
जेव्हा प्रेमात भीती, अपेक्षा, मत्सर, मालकीभाव मिसळतो तेव्हा ते आसक्ती बनते. आणि जेव्हा प्रेम शुद्ध, निरपेक्ष आणि व्यापक होते तेव्हा ते मुक्तीचा मार्ग बनते.
थोडक्यात:
आसक्ती म्हणते: “तू माझा/माझी आहेस.”
प्रेम म्हणते: “मी तुझा/तुझी आहे.”
आसक्ती बांधते.प्रेम मुक्त करते.
आसक्तीत आई म्हणते, “मुलाने माझेच ऐकले पाहिजे. माझ्याशिवाय त्याने कोणताही निर्णय घेऊ नये. तो दूर गेला तर मी जगू शकणार नाही.”
येथे मुलाच्या भल्यापेक्षा “माझे” हे जास्त महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे चिंता, भीती आणि दुःख निर्माण होते.
प्रेमात आई म्हणते, “माझ्या मुलाने प्रगती करावी, आनंदी राहावे. त्याला जिथे चांगल्या संधी मिळतील तिथे जावे.”
मुलगा दूर गेला तरी तिच्या मनात त्याच्याविषयी शुभेच्छा आणि प्रेमच असते!
* * * *
लेखक : अज्ञात
प्रस्तुती : उज्ज्वला केळकर
संपर्क – निलगिरी, सी-५ , बिल्डिंग नं २९, ०-३ सेक्टर – ५, सी. बी. डी. – नवी मुंबई , पिन – ४००६१४ महाराष्ट्र
मो. 836 925 2454, email-id – kelkar1234@gmail.com
≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर ≈
