श्री मकरंद पिंपुटकर
जीवनरंग 
☆ आधुनिक कर्ण आणि जपलेला आत्मसन्मान… ☆ श्री मकरंद पिंपुटकर ☆
मी डी मार्टमध्ये नोकरीला आहे, बहुतेक वेळा मी कॅश काऊंटरवर असते. इतर किराणा दुकानांपेक्षा आणि अन्य मॉलपेक्षा आमच्याकडे वस्तूंच्या किंमती खूपच कमी असल्याने आमच्याकडे नेहमीच खूप गर्दी असते.
आज दुपारी चारच्या सुमारासही तशीच परिस्थिती होती. माझ्यासमोर आमच्याच चाळीतील कुसुम तिनं घेतलेलं सामान माझ्या काऊंटरवर ठेवत होती.
कुसुम घरकाम करायची, नवरा दारूडा होता, लिव्हर खराब होऊन मेला गेल्या वर्षी. घरी सासू, एक बालवाडीत जाणारं मूल आणि एक दोन वर्षांचं बाळ – आणि या सगळ्यांचा गाडा एकटी कुसुम ओढत होती.
आजसुद्धा तिच्या खरेदीत निरमा साबण पावडर, आंघोळीचे साबण, तिखट – मीठ, तांदळाच्या कण्या आणि अशाच अगदी आवश्यक वस्तू होत्या, नाही म्हणायला दोन रुपयांचे एक लॉलीपॉप घेतलं होतं तिनं – तिच्या त्या बास्केटमध्ये बिनजरुरी असा एकच काय तो आयटम होता.
मी सराईतपणे पटापट वस्तूंची नोंद केली, अशा वस्तू होत्याच किती म्हणा! आणि बिल झालं ५३९ रुपये.
“अरं माझ्या कर्मा! पाचशेच्या वर बिल झालं! आता काय कमी करू मी? माज्यापाशीतर पाचशेचीच येक नोट हाय.”
ती मला फारशी ओळखत नसली, तरी मी तिला चांगले ओळखत होती. बहुतेक वेळी बसचे दहा रुपये वाचावेत म्हणून मैलोनमैल पायपीट करत जायची ती, शेअर रिक्षाचासुद्धा कधी तिनं विचार केला नाही.
या जास्तीच्या ३९ रुपयांचं उत्तर तिच्याकडे नसणार, ठाऊक होतं मला. मी केली असती मदत, पण आमचीही महिनाअखेर होती, एकादशीच्या घरी महाशिवरात्र.
मी माझ्या सुपरवायझरकडे शब्द टाकणार, एवढ्यात रांगेत कुसुमच्या मागे उभी असलेली बाई खाली वाकली. कुसुमचं बोलणं रांगेतल्या सगळ्यांनीच ऐकलं होतं, या बाईनं ऐकलं असणारच.
जमिनीवर पडलेली दोनशे रुपयांची एक नोट उचलून कुसुमला देत ती म्हणाली, “ताई, तुम्ही मगाशी तुमची पर्स उघडलीत, तेव्हा तुमच्या पर्समधून ही नोट पडली, घ्या. “
काय चाललं होतं माझ्या लक्षात आलं. त्या बाईला कुसुमला मदत करायची होती, पण तिला ओशाळं वाटू द्यायचं नव्हतं.
“न्हायी वो, माज्यापाशी न्हवती दोनशेची नोट, ” कुसुम प्रामाणिकपणे सांगत होती.
त्या बाईने मदतीच्या अपेक्षेने माझ्याकडे पाहिलं, मी मान डोलावली, कुसुमला म्हटलं, “बाई, तुमच्याच पर्समधून पडली ती दोनशेची नोट. “
गोंधळलेल्या कुसुमने तिची पाचशेची आणि ही दोनशेची अशा दोन नोटा मला दिल्या, मी तिचं सामान आणि उरलेले पैसे तिला परत केले.
तिच्या मागे रांगेत उभ्या असलेल्या त्या बाईला कुसुमला पैसे देऊ करणं शक्य होतं, पण या आधुनिक कर्णानं कुसुमला दानही दिलं, आणि तिच्या आत्मसन्मानाला ठेचही लागू दिली नाही.
देव त्या माऊलीचं भलं करो!
श्री मकरंद पिंपुटकर
चिंचवड, पुणे. मो 8698053215
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
