डॉ अभिजीत सोनवणे
© doctorforbeggars
मनमंजुषेतून
☆ डॉक्टर फॉर बेगर्स ☆ “देणगी…!!!” – भाग ३ ☆ डॉ अभिजीत सोनवणे ☆
कॅम्पमध्ये एका चर्च बाहेर अर्धनग्न (हा शब्द लिहिण्यासाठी योग्य आहे म्हणून वापरला, अन्यथा अवस्था याहून वाईट होती)अवस्थेत बेशुद्ध पडलेला हाच तो…
गलीच्छ वागतो, काम करत नाही, प्रसंगी आई-वडिलांना शिवीगाळ आणि मारहाण करणारा हाच तो…
शेवटी आई बापालाच नालायक ठरवून, घराबाहेर पडून, भीक मागून – दारू पिऊन कुठेही पडणारा हाच तो…
… दोनेक वर्षे अंघोळ नाही – स्किन इन्फेक्शन – रस्त्यावर उघडे झोपणे – शुद्ध नाही – अंगावर किमान दोन इंचाचा मळ – घोंगावणाऱ्या माशांचे, हक्काचे पार्टीचे ठिकाण… हाच तो…
– – यापुढचे त्याचे वर्णन आता मुद्दाम करत नाही, वाचतानाही घृणा येईल…
दोन वर्षांपूर्वी मी याला जेव्हा पाहिले तेव्हा मला याचा राग आला नाही, वाईट वाटलं…!
बेफाट वाहणाऱ्या पाण्याला बांध घातला की ते संथ होतं…
बेफाट वाहणाऱ्या मनाला बांध घातला कि ते संत होतं…
याच्याशी बोलताना माझ्या लक्षात आलं, याला कुणी बांध घातलाच नाही… तू नालायक आहेस, निकम्मा आहेस, दारुड्या आहेस, जगण्याच्या लायकीचाच नाहीस, मरत का नाहीस, माझ्या पोटी हि असली अवलाद नको होती… अशा वाक्यांनी त्याचे खच्चीकरण केले गेले…!
सगळीकडून धिक्कारला गेलेला तो, हाच तो…
तू तो है अलबेला… हजारो मे अकेला… असं एकदा तरी, भले खोटं खोटं तरी, कोणीतरी त्याला म्हणायला हवं होतं… नेमकं तेच घडलं नाही आणि हा बिघडत गेला…!
लागल्यावर प्रत्येक वेळी औषधच लागतं असं काही नाही, प्रेमाची एक फुंकर सुद्धा पुरेशी ठरते…!
– – Diagnosis झाल्यावरच उपचाराची दिशा कळते. त्याची दुखरी नस मला समजली होती, उपचाराची दिशा नकळत ठरून गेली…
“ बाळा… माझ्या सोन्या… “ म्हणत मी जेव्हा त्याला धुंदीतून प्रथम उठवले होते, तेव्हा त्याने माझा हात पकडून डोळ्यातून अश्रू काढले होते… त्याला वाटलं पोलीस असतील आणि आता काठी मारतील…
झालं उलटंच…! मी त्याच्या डोक्यावर मायेनं हात ठेवला होता.
जागा झाल्यावर पहिल्यांदा त्याच्या ओठी शब्द आले, “ पप्पा तुम्ही इथे कसे…? “
– – डोळे उघडल्याबरोबर, समोर नसूनही जी व्यक्ती आपल्या डोळ्यासमोर येते तीच आपली…!
वडिलांच्या तो अगदी जवळ आहे हे मला जाणवलं, माझ्यासाठी एवढासा धागा पुरेसा होता आणि तेव्हापासून मी त्याचा “पप्पा” बनण्याचा प्रयत्न करत गेलो.
मध्ये अनंत गोष्टी घडल्या, ज्या अत्यंत भावुक होत्या, त्या काही आता लिहीत नाही, लेख खूप मोठा होईल.
सर्वप्रथम त्याला हाताने अंघोळ घातली, ऍडमिट केले, पूर्णतः त्याला माणसात आणले.
पूर्ण बरा झाल्यानंतर, तो मला म्हणाला, ‘ सर तुमी मला पप्पा सारकेच आहात, मी तुमाला कोनच्या स्वरूपात परतफेड करू? ”
– – मी चातकासारखी त्याच्या याच शब्दांची वाट पाहत होतो.
म्हटलं ‘नक्की करशील परतफेड…?’
.. क्षणाचाही विचार न करता म्हणाला… ‘हां सर… ‘
“मग आता कामाला लाग, नोकरी मी शोधतो… “ त्याच्या डोळ्यात डोळे घालून पहात मी म्हणालो.
काही क्षणांचा अवधी घेऊन, पण निर्धाराने म्हणाला “ हो सर, करतो… “
… निम्मी लढाई मी येथे जिंकली होती…!
प्रसंग दोन
शनिपार परिसरात असलेले एक मोठे दुकानदार, नेहमी मला फोन करतात आणि म्हणतात,
‘डॉक्टर तुमाला मला डोनेशन द्यायचं हाय, पण साला या कामांमंदी मी अडकून जाते, आनी राहूनच जाते, तुमाला कंदी टायम गावला तर तुमी या ना दुकानी ‘
(आजवर अकरा वर्षाच्या कामाच्या आयुष्यामध्ये कोणालाही मी देणगी मागितली नाही, पुढे सुद्धा कधी मागणार नाही, पण समाज म्हणून आपण इतके मोठ्या मनाचे आहात, की न मागताच माझ्या झोळीमध्ये आपण इतकं काही टाकता, की मला कुठे जाऊन पदर पसरायची गरजच पडत नाही, यानिमित्ताने माझा प्रणाम आपणा सर्वांना)
– – यावेळी आवर्जून मी शेठजींकडे गेलो, मला पाहून त्यांना आनंद झाला, मी त्यांना म्हणालो, ‘सर बरेच दिवस डोनेशन द्यायचे म्हणत होतात, ते घ्यायला आज आलो आहे… ‘
‘क्या बात है, आवो ने पधारो… पधारो म्हणत त्यांनी माझं स्वागत केलं, ड्रॉवर मधील चेक काढला, जिभेला बोट लावून, मला न विचारताच त्यांनी एक चेक फाडला.
मी हात जोडून म्हणालो, ‘सर पैसे नको आहेत… ‘
‘मंग…? ’ ते गोंधळून म्हणाले…
‘दुकान मदली तुमाला पसंत येईल ती कोणचीबी गोष्ट घिवून जावा, कायी वांदा नाय सायेब… ‘
माझ्याही-वडिलांच्या वयाचे असणाऱ्या त्या शेठजींचे हात मी हाती घेतले, कपाळी लावले आणि म्हणालो, ‘माऊली इतके कामगार तुमच्याकडे काम करतात, माझ्या एका मुलाला काम द्या… तेच माझ्यासाठी डोनेशन…! ‘
सुरुवातीला त्यांना काही कळलं नाही… यानंतर सविस्तर सर्व गोष्टी त्यांना सांगितल्या…
यानंतर ते हसत म्हणाले, ‘काय तुमी बी वार्ता करते… पोराला उद्यापासून पाठवून द्या आणि हा चेक बी घेऊन जा… ‘
– – तो चेक पुन्हा कपाळाला लावत मी त्यांना म्हणालो, “या चेकवर जी आपण रक्कम लिहिणार होतात, ती रक्कम माझ्या मुलाला दर महिन्याला पगार म्हणून द्या… हेच माझं डोनेशन…! “
वडिलांच्या वयाचे… व्यवसाय करून अनुभव सिद्ध झालेले… सहजासहजी न बधणारे शेठजी…
यावेळी चष्म्याआड त्यांच्या डोळ्यात अश्रू जमा झाले होते…! त्यांचे भरलेले डोळे पाहून, आता माझ्या डोळ्यात पाणी येईल, त्याच्या आत मला दुकानातून बाहेर पडणे आवश्यक होते…!
‘निघतो‘ म्हणत, मी त्यांच्या पाया पडलो आणि निघालो…
जाताना ते म्हणाले “ पोराला द्या पाठवून, कामाला लावतो…! आणि हो… पुढल्या वर्षी डोनेशन आणखी वाढवून देईन… ” डोळ्यात पाणी घेऊन मी फक्त त्यांना नमस्कार करून निघालो.
यानंतर या मुलाला तिथे कामाला लावला, त्याने माझे नाव राखले, मनापासून काम केले, , घरी पैसे देऊ लागला, आई-वडिलांचा सन्मान करू लागला, आई-वडिलांनी मनापासून याला स्वीकारलं…
सुरुवातीला त्याच्या भेटी होत होत्या परंतु पुढे पुढे तो त्याच्या कामात व्यग्र झाला आणि मी माझ्या…
याला एक वर्ष लोटलं…!
प्रसंग तीन
शनिवार दिनांक 13 जून… परत शनिपार, सर्व कामं आटपली… निघालो…
मोटरसायकल वर बसलो आणि एका हँडसम दिसणाऱ्या मुलाने माझ्या मोटरसायकलला त्याची सायकल आडवी लावली…
.. पुढच्या स्पॉटवर जायचे असल्याकारणाने, गडबडीत मी त्या मुलाकडे नीट पाहिलेच नाही, नेहमीची मवाळ भूमिका घेत मी त्या मुलाला म्हणालो, ‘बाळा माझं काही चुकलं का? थांब मी गाडी मागे घेतो… ‘
‘हो सर लय चुकलं तुमचं…? ‘ तो गुरगुरला
मी चमकून पाहिलं… हा तोच शेठजींकडे कडे काम करणारा…!
‘अरे तु…? किती बदल झाला आहे… मी ओळखलंच नाही तुला बाळा…!
‘एका जाग्यावर बसत जावा ना वो सर, शोधून पाय आन सायकल थकली… ‘ तो हसत बोलला.
‘एका जागेवर बसलो असतो, तर तू भेटला असतास का रे नालायका…? ’ जुन्या गोष्टींची आठवण करून देत, बाप असल्याचा गैरफायदा घेऊन बोललो.
तो सुद्धा हसला…
‘सायकल कोणाची रे…? ‘
‘सर पगारातून नव्वी कोरी सायकल हत्या हप्त्यानं घेतली’ त्याच्या चेहऱ्यावर कौतुक आणि समाधानाचे भाव होते.
… मुळचा गोरापान, अंगावर छान कपडे आणि नवीन सायकल… माझी नजर या पोरावरून हटेना, वाटलं याला माझीच दृष्ट लागेल.
… या नंतर तो माझ्या जवळ आला, खांद्यावर डोकं ठेवून अचानक रडू लागला… त्याला सर्व जुन्या गोष्टी आठवत होत्या… ‘ सर तुम्ही नसते तर… ’ वगैरे वगैरे बोलू लागला, मी फक्त हसत त्याची पाठ थोपटत होतो…!
बोलता बोलता त्याने माझ्या खिशात काहीतरी टाकले…
मी सहज काढून पाहिले, ते पाचशे एक रुपये होते…
माझ्या सर्व गोष्टी माझ्या कमरेला अडकवलेल्या बॅगेत असतात, खिशात काहीही नसते, मग हे 500 रुपये आले कुठून?
मी त्याला म्हणालो, ‘अरे बाळा हे पाचशे रुपये माझ्या खिशात तू ठेवलेस का? हे माझे नाहीत… ‘
तो म्हणाला, ‘सर तुमचेच आहेत… ‘
‘म्हणजे…??? ‘
“ मागच्या महिन्यामध्ये, कामावर एक वर्ष पूर्ण झालं, माजी बडती झाली, पगार वाडला, मी तुम्हाला कदीपासून शोधतोय तुम्ही सापडले नाहीत, आज शेवटी हितं घावले… मला तुमाला डोनेशन का काय ते द्यायचे होते ना, बडतीच्या पैशातून…!!! ”
– – त्याचं वाक्य संपायच्या आधी माझ्या डोळ्यातून अश्रू सुरू झाले. गाडीवरून उतरून मी त्याला घट्ट मिठी मारली.
‘बाळा किती मोठा झालास रे…? ‘ मला खूप काही बोलायचं होतं पण, हुंदक्यांच्या घाटाघाटा मधून शब्दांची गाडी पुढे सरकेना…!
– – घासातला घास काढून देऊन, “परतफेड” या शब्दाचा अर्थ, आज मला नव्याने समजला.
त्यातला एक रुपया माझ्या बॅगेत ठेवून, उरलेले पाचशे मी त्याला परत केले, आणि म्हणालो, ‘जेव्हा मला लागतील तेव्हा मी परत मागून घेईन तुझ्याकडून. ‘
पुण्यात राहणाऱ्यांना माहित आहे, शनिपार हा चौक किती गजबजलेला असतो, इतक्या गर्दीच्या ठिकाणी तो माझ्या आणि मी त्याच्या गळ्यात पडून रडत होतो, लोक थांबून कुतूहलाने पहात होते… काय चाललंय हे त्यांना कळत नसावं…! माझ्या डोळ्यातून सतत अश्रू ओघळत होते, आणि माझे डोळे पुसत तो निरागसपणे म्हणत होता, ‘सर तुमी नगा ना रडू, तुमाला रडताना पायलं की मलाबी लय रडू येतं मंग… ‘
– – एवढ्या गर्दीतही मला फक्त तो आणि तोच दिसत होता… आणि डोक्यात गाणं सुरू होतं, ये तो है अलबेला… हजारो मे अकेला…!!!
त्याचा निरोप घेऊन मी पुढल्या मुक्कामी निघालो, गाडीवर जाताना सतत त्याचेच विचार…
… सहज डोक्यात आलं, इतर कर्मचारी सोडून शेठजींनी याच मुलाला एका वर्षात बढती कशी बरं दिली असावी? आणि पगार सुद्धा वाढवला…? आणि झटकन मला शेठजींनी त्यावेळी बोललेलं वाक्य आठवलं,
‘आणि हो… पुढल्या वर्षी डोनेशन आणखी वाढवून देईन… ‘
– – सहज बोललेल्या त्या वाक्यात किती गहन अर्थ होता, त्याचा उलगडा मला आज एका वर्षानंतर झाला.
डोळ्यात पुन्हा पाणी आलं… मनातल्या मनात मी शेठजींच्या पायांना स्पर्श केला…!
… शेठजींनी या मार्गाने दिलेलं हे “डोनेशन” आणि माझ्या पोरानं दिलेली “देणगी” मनातल्या तळ कप्प्यात साठवून, मी निघालो श्रीमंत बाप होऊन…!
© डॉ अभिजित सोनवणे
डाॕक्टर फाॕर बेगर्स, सोहम ट्रस्ट, पुणे
मो : 9822267357 ईमेल : abhisoham17@gmail.com,
वेबसाइट : www.sohamtrust.com
Facebook : SOHAM TRUST
≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
