मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ मायग्रेन… – भाग-१ ☆ श्री प्रदीप केळूसकर ☆

श्री प्रदीप केळुस्कर

जीवनरंग 

☆ मायग्रेन… – भाग-१ ☆ श्री प्रदीप केळूसकर ☆

कृष्णाबाई मटकन टेबलावर बसल्या.. कडक ऊन होत डोकयावर.. उकाडा होता.. मुलाचं. अनिलचे तिच्याकडे लक्ष गेले..

“का.. बर वाटेना.. ?

‘मळमळल्या सारखं झाल.. ऊन हाये ना कडक.. पाणी दे.

मुलानं पटकन पाणी तिच्या हातात दिलं 

“घरी जातेस का, , ? रिक्षा बोलवतो..

मुलाने अनिलने रिक्षा बोलावली आणि हाताला धरून आईला रिक्षात बसवली आणि रिक्षावाल्याला घरचा पत्ता सांगितला. अनिल मनात म्हणाला.. आता आईला घरी थांबायला सांगायचं.. आता मी आहे दुकान सांभाळायला.. आईने तीस वर्षे हे दुकान बघितलं.. शून्यातून इथपर्यत आणलं.. आता पुरे.. किती वर्षे काम करायच, ?

..

कृष्णबाई घरी आल्या.. घरी सून राधा जेवण शिजवत होती.. नातू कुणाल शाळेत गेला होता.. हुश्यहुश्य करत बाई घरात आल्या.. सुनेने हाताला धरून खुर्चीवर बसवले आणि पाण्याचा ग्लास हातात दिला.

“फोन आलेला यांचा.. बर वाटतं नाही आईला म्हणाले.. रिक्षेतून घरी पाठवलाय म्हणाले.. केवढे ऊन पडलय बाहेर.. आता जाऊ नका दुकानात.. हे बघतात न्हवे?

‘बघतोय ग.. पन मलाच.. कृष्णबाई तिथेच लवंडल्या.

दुपारी त्त्यांचा मुलगा अनिल दुकानातून जेवायला घरी आला. त्याची आई बाहेरच्या खोलीतच झोपली होती. तिच्याकडे पहात तो बायकोला म्हणाला 

“आई जेवली का, ?

“नाही.. आल्यात त्या झोपल्यात.. तुम्ही जेऊन घ्या.. मी थांबते त्यान्च्यासाठी..

हातपाय धुवून अनिल जेवायला बसला. जेऊन तो परत दुकानात गेला. थोडया वेळाने कृष्णबाई जाग्या झाल्या, त्यानी सुनेला विचारले..

“अनिल जेऊन गेला काय ग? मला थोडी झोपच लागली.

“होय.. उठा.. आपण जेऊन घेऊ..

कृष्णाबाई हात धुवून आल्या आणि जेवणाच्या खुर्चीवर बसल्या.

‘आई.. खुप वर्षे काम केलंत. आता सत्तरी जवळ आली.. आता धंदा बरा हाय.. दोन पैसे हाईत गाठीला.. दुकान हाये स्वतःचं. ह्ये घर हाय.. तुमचा पोरगा दुकान बघतो की.. आता करा आराम..

“त्ये हाय ग.. पन काम केलेला जीव..

‘आता देवळात जावा.. कीर्तन ऐका.

बागेत जाऊन बसा..

‘अग काही न्हवत बघ.. तुजा सासरा गेल्ला तवा.. चार वारसाचा अन्या पदरात.. घरच्यांनी पाठ फिरवली.. भाजीची गाडी घातली.. गल्लीत या बाजूने घुसायचं आनी दुसऱ्या बाजूने बाहेर पडायचं.. पार वसईची भाजी असायची माझ्या गाडीवर… लोक वाट बघत राहायची माजी.

“होय.. ते मला म्हाईत हाय.. मग हा गाळा घेतलात.. होलसेल भाजी द्यायला लागलात.. दोन टेम्पो घेतलेत.. मग दुसरा गाळा पूर्वेला.. मग हे घर घेतल चार खोल्यांचे.. मला सगळं म्हायती हाय.. पर आता वय झालाय.. आता ईश्रांती नको..

 ‘जमतंय तोपर्यत करायच.. मग हायचं राम राम..

‘पर आता चक्कर आली न्हवं..

‘चक्कर नाय ग. उष्म्याने मळमळ झाली.. म्हणून खाली बसलो.. अन्या घाबरला. बाकी काही नाही.

इतक्यात शाळेत गेलेला तिचा नातू कुणाल घरी आला.. आजीला घरात पाहून तो खूष झाला आणि तिला बिलगला..

“आज्ये.. आज लवकर आलीस..

तेवढ्यात कुणालची आई राधा त्याला म्हणाली ‘आजीला त्रास देऊ नकोस.. तिला बर नाही..

“काय झाल आज्ये?

‘जास्त काही रे बाळा.. ऊन फार आहे ना.. उन्हाळा लागला असेल.. थोडं मळमळलं.. तुजा बाबा घाबरला.. रिक्षा करून घरी धाडला..

आजी घरी असल्याने कुणाल खूष झाला.. त्याचे आणि आजीचे भलतेच गुळपीठ होते. कुणाल मग आजीभोवती फिरू लागला.

रात्री कृष्णाबाईचा मुलगा अनिल घरी आला.. जेवताना आईला म्हणाला 

“आये.. आता दुकानात यायचं न्हाई.. आपली तब्येत संभालायची.. देवळात जा.. ताईकडे जा.. भजनाला जा.. पन उद्यापासून दुकान बंद.

कृष्णाबाई काही तरी सांगायला बघत होत्या, पण मध्येच राधा म्हणाली..

‘होय.. आता घर सांभाळा.. कुठे या वयात पडलाबिडलात तर.. कोन हाय का बघणारे.. आनी तुमी घरी राहिला तर मला कुट तरी जायला मिळल, तुमी घरी असला म्हणजे तुमचा नातू बी खूष असतो.. तवा उद्यापासून दुकान बंद.. तुमचा पोरगा हाय बघणारा..

मग छोटा कुणाल आजीला सांगू लागला.. “आज्ये.. तू आता घरीच रहायचं.. मला गोष्टी सांगायच्या.. बाकी माज्या मित्रांच्या आज्या बघ घरी असतात..

सर्वांनी कृष्णाबाईना घेरलं.. आणि त्याचं दुकानात जायचं बंद केल.

रोजच्या प्रमाणे कृष्णाबाईंना पहाटे चार वाजता जाग आली.. बाकी घरातली सगळी गाढ झोपेत होती.. त्यान्च्या लक्षात आले.. रात्री मुलासुनेने बजावून ठेवलंय.. उद्यापासून दुकानात जायचे नाही.. मग करायचे काय? गेली तीसपस्तीस वर्षे ती सगळं आवरून सकाळी सहाला गाळा उघडत होती.. तोपर्यत भाजीचे टेम्पो दारात हजर होत. ती सगळी भाजी हमालाकडून व्यवस्थित लाऊन घयायची.. मग टेम्पोचे भाडे आणि हमाली देऊन गल्ल्यावर बसायचे… थोडयावेळाने भिक्या आला की त्याला सांगून दुसरा टेम्पो मागवायचा आणि थोडा माल पूर्वेच्या दुकानात पाठवायचा. मग भाजीची गर्दी सुरु होई.. हॉटेल्सची ऑर्डर्स असत. त्यान्च्या ऑर्डर्स प्रमाणे भाजी मोजून रिक्षात भरायची आणि रवाना करायची. दुपारी भाजीचे एजन्ट येत पैसे न्यायला.. हिशेब करून त्याना पेमेंट करायचे.. तोपर्यंत जेवणाची वेळ होई.. सकाळी आणलेल्या डब्यातील चपातीभाजी खायची आणि फळीवरच एक डुलकी काढायची. चार वाजले की एक कप चहा घशाखाली घालायचा तोपर्यत ऑफिस सुटायची वेळ व्हायची आणि बायका पुरुष लगबगिने यायचे आणि पिशवीभर भाजी घेऊन जायचे. रात्री दहा पर्यत गर्दी.. मग हळूहळू आवरायचे आणि घरी यायचे… अनिल लहान होता तेंव्हा शाळेतून परस्पर दुकानात यायचा.. मग दोघे घरी.. भाकऱ्या बडवायच्या आणि भाजी भाकरी खायची.

अनिल मोठा झाला आणि दुकानात बसू लागला. तसे अजून पूर्वेला गाळा घेतला आणि तो पूर्वेच्या दुकानात बसू लागला. मग स्वतःची चार खोल्यांची जागा घेतली आणि अन्या चे लग्न झाले.. राधा घरात आली.. गुणी मुलगी.. सून वाटतच नाही.. लेक.. या बाबतीत आपण नशीबवान. राधाचा भाऊ होता रिकामा.. त्याला धंदा्यात घेतला.. तो पूर्वेचे दुकान बघतो आणि अन्या या दुकानात..

कृष्णाबाई चुळबुळ करत होत्या.. या कुशीवरून त्या कुशीवर.. आता करायच काय? आपल्याला इतर बायकासारखे देवळात जावेसे वाटतं नाही की भजनकीर्तनात रुची नाही. गावात एक मोठी बहीण आहे.. ताई, जिवाभावाची. ती सोडून फारसे नातेवाईक जोडले नाहीत.. दुकानात जायचे नाही तर करायचे काय? एक नोकरी करणारी बाई होती.. रोज संध्याकाळी नोकरीवरून जाताना भाजी न्यायला येई.. मग ती निवृत्त झाली आणि वेड्यासारखे करू लागली. सवाईनुसार ऑफिसात जायची तयारी करी आणि आता ऑफिसत जायचे नाही म्हंटले की कावरीबावरी होई.. तिचा मुलगा सून परदेशी आणि ही एकटी. आपल्याशी बोलायला यायची.. बँकेत जाऊन बसुन राहायची.. बस मधून विनाकारण फिरायची..

मग तिच्या मुलाने तिला वृद्धाश्रमात ठेवले.

कृष्णाबाई उठून ग्यालरीत आल्या.. मुंबई जागी होत होती.. त्याना वाटू लागले पटकन आंघोळ करावी आणि किल्ली घेऊन गाळा उघडावा. सून राधा जागी झाली आणि ग्यालरीत उभ्या असलेल्या सासूला म्हणाली 

‘झोप नाही आली का? रोजची सवय ना. चला चहा करते.. या. सकाळी रेडिओवर गाणी चांगली लागतात.. ती सुनेबरोबर किचनमध्ये आली.. सुनेने रेडिओ लावला.. कुमार गांधर्व गात होते..

‘ पूर्व दिशेला गुलाल उधळत.. न्यान दीप लावीला….

गोरस अरपून.. अवघे गोधन. गेले यमुनेला

उठी उठी गोपाला… उठी उठी गोपाला..

राधाला वाटले कुमार गंधर्वची भूपाळी ऐकून सासूला बरे वाटेल. पण छे.. सासूचे कशात लक्ष नव्हते.. ती सतत घड्याळात पहात होती..

“अन्या उठला न्हाई.. ? गाळा उघडायला नको? टेम्पो दारात हुबे रहाणार. त्याचं भाड.. हमाली..

राधाच्या लक्षात आले.. आपला नवरा अजून दुकानात गेला नाही म्हणून सासू बेचैन झाली आहे..

‘आता दुकानाची चिंता सोडा.. आपलं वय झाल.. आता पुढची पिढी काय बी करेना..

‘अग अस कस.. शिस्त हवी का नको? सातला मी दुकान उघडत होते.. म्हणजे अजून उघडीन पण तुमी जायला देत न्हाई म्हणून.. एवढ्यात अनिल बाहेर आला..

‘आये.. तू चिंता सोड.. मी बराबर धंदा बघणार.. हा मी चाललो पन आता तू आराम करायचा.. चांगल खायच प्यायचं.. सून हाये न्हवं करून घालणारी.. नोकरीवाली कशी पेन्शन घेत्यात.. तशी मी तुला पेन्शन देणार.. कुठ तरी फिरायला जा.. अष्ठविनायक.. शिर्डी. कुठ जाणार बोल?

एवढ्यात तिचा नातू कुणाल बाहेर आला आणि आजीला बिलगला..

त्याला जवळ घेत ती म्हणाली’मी कुट्ट जात न्हाई बघ.. नातवाला जवळ घेत म्हणाली.. ‘हेच माझं पंढरपूर. आनी शिर्डी.

मग राधा जेवणाला लागली.. अनिल दुकानात जायची तयारी करू लागला आणि कुणाल शाळेच्या.

कृष्णाबाई या खोलीतून त्या खोलीत करत होत्या.. मुलगा दुकानात.. नातू शाळेत आणि नवऱ्याला मदत करायला म्हणून राधा पण दुकानात जायला लागली. जाताना राधेने इडली चटणी करून खायला दिली. दुपारचे जेवण करून ती गेली. दुपारी गॅसवर जेवण गरम करून घ्या.. असे सांगायला ती विसरली नाही.

आपल्याला सून चांगली मिळाली याचे त्याना समाधान होते.. पण आता सूनपण दुकानात जाते.. मग आपल्याशी बोलायला कोण? सकाळी सुनेने टीव्ही चालू करून दिला.. पाच मिनिटे त्यानी एक मालिका पाहिली.. पण त्याच्यात सासू दुष्ट दाखवली.. ती सुनेला ठार मारायचा कट करत होती.. शी.. शी. शी.. असल्या मालिका टीव्ही वर दाखवतात.. आपली सून मुलीसारखी.. त्यानी टीव्ही बंद केला आणि त्या नातवाची वाट पाहू लागल्या.

– क्रमशः भाग पहिला 

© श्री प्रदीप केळुसकर

मोबा. ९४२२३८१२९९ / ९३०७५२११५२

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर ≈