डॉ. शोभना आगाशे
इंद्रधनुष्य
☆ श्री रविंद्रनाथ टागोर यांची “गीतांजली”… भाग – १५ ☆ डॉ. शोभना आगाशे ☆
श्री रविंद्रनाथ टागोर
आमचे एक सुहृद शांतिनिकेतनच्या विश्वभारती संग्रहालयाला भेट देण्यासाठी गेले होते. तेंव्हा त्यानी मला हा फोटो पाठवला व सांगितले की हे रविंद्रनाथ टागोर यांचे नोबेल पुरस्कार पदक आहे पण मूळ पदक नाही तर त्याची प्रतिकृती आहे कारण मूळ पदक २५ मार्च २००४ रोजी चोरीला गेलं म्हणून नोबेल फाउंडेशनने ही प्रतिकृती डिसेंबर २००४ मध्ये विश्वभारती संग्रहालयाला भेट दिली आहे.
मला हे ऐकून धक्काच बसला. ज्या पदकाचा अभिमान प्रत्येक भारतीयाला वाटला पाहिजे, ते पदक कुणी चोरू कसं शकतं? जे पदक आजपर्यंत दुसरं कुणीही मिळवू शकलं नाही. एवढी दुर्मिळ, लाख मोलाची वस्तू, जी पुढच्या पिढ्यांना शतकानुशतके प्रेरणा देत राहिली असती ती कांही पैशांसाठी चोरायची? नोबेल फाउंडेशनने त्याची प्रतिकृती दिली म्हणून बरे, नाहीतर पुढील पिढ्यांना हे पदक डोळे भरून बघायला सुद्धा मिळालं नसतं. तरीपण त्या खालच्या ‘Replaced’ या शब्दाने प्रत्येक भारतीयाची मान शरमेने खाली जातच असणार आणि जातच राहणार. हा भारतमातेच्या शुभ्र वसनावरचा कधीही पुसला न जाणारा डाग आहे. ज्या पदकामुळे भारतमाता गौरवान्वित झाली होती, त्याच पदकाच्या चोरी मुळे ती अवमानित झाली आहे. याहून शरमेची गोष्ट म्हणजे आजतागायत या चोरीचा छडा लागलेला नाही. असो. आपण प्रतिकृती मध्येच समाधान मान
☆ गीत : ४३ ☆
THE day was when I did not keep myself in readiness for thee; and entering my heart
unbidden even as one of the common crowd, unknown to me, my king, thou didst press
the signet of eternity upon many a fleeting moment of my life.
And to-day when by chance I light upon them and see thy signature, I find they have lain scattered in the dust mixed with the memory of joys and sorrows of my trivial days forgotten.
Thou didst not turn in contempt from my childish play among dust, and the steps that I heard in my playroom are the same that are echoing from star to star.
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत : ४३ ☆
*
अज्ञानाचा मेरू
लिप्त मी संसारू
मनाचे ते वारू
उधळतसे॥
*
ना सांगावा धाडला
नकळत आला
प्रवेश त्वां केला
माझ्या काळजात॥
*
माझे किती क्षण
तुझे स्पर्श लेवून
अमर होऊन
विस्मरतो मी॥
*
आज पाही जेंव्हा
त्या क्षणांकडे तेंव्हा
तुझिया स्पर्शाची
अनुभूती येते॥
*
जपून ना ठेविले
मोल ना जाणिले
उदारे जे दिले
पडे धुळीमध्ये॥
*
माझे मूढपण
बाल्य समजून
मान अपमान
लेखिशी समान॥
*
अप्रुप त्या दिसाचे
तुझ्या पदरवाचे
दैवी अस्तित्वाचे
कळले नाही॥
*
ब्रम्हांडी ध्वनीत
पदरव होत
ताऱ्यांवर तेथ
ऐकू येती॥
*
आता चमत्कार
फोल बाह्यात्कार
होई साक्षात्कार
अंतिम वेळी॥
*
भावानुवाद © शोभना आगाशे
संपर्क: ९८५०२२८६५८
——
☆ गीत : ४४ ☆
THIS is my delight, thus to wait and watch at the wayside where shadow chases light and the rain comes in the wake of the summer.
Messengers, with tidings from unknown skies, greet me and speed along the road. My heart is glad within, and the breath of the passing breeze is sweet.
From dawn till dusk I sit here before my door, and I know that of a sudden the happy moment will arrive when I shall see.
In the meanwhile I smile and I sing all alone. In the meanwhile the air is filling with the perfume of promise.
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत : ४४ ☆
*
कधीतरी बसतो, रस्त्याच्या कडेला
प्रकाश सावल्यांचा खेळ पाहण्या
आणि अनुभवतो पहिला पाऊस,
जो येतो ग्रीष्माची चाहूल देण्या
*
असेच भेटतात प्रेषित मजला,
नभाशी अनामिक बंध बांधण्या
अशीच वाऱ्याची झुळूक येते,
सुवासांचा गोडवा चाखण्या
*
बसतो दारी, उषेपासून निशेपर्यंत,
क्षण सुखाचा अवचित वेचण्या
झोका हवेचा अलगद येतो,
सुगंध आश्वासक वचनांचा भरण्या
*
एकटाच मग मी मन भरुन हसतो,
बंद मुठीतील सुख वाटण्या
अजूनही दारी मी बसतोच आहे
आलाच तो, तर संधी न दवडण्या
*
भावानुवाद © शोभना आगाशे
संपर्क: ९४५०२२८६५८
—–
☆ गीत : ४५ ☆
HAVE you not heard his silent, steps?
He comes, comes, ever comes.
Every moment and every age, every day and every night he comes, comes, ever comes.
Many a song have I sung in many a mood of mind, but all their notes have always proclaimed, “He comes, comes, ever comes. ”
In the fragrant days of sunny April through the forest path he comes, comes, ever comes.
In the rainy gloom of July nights on the thundering chariot of clouds he comes, comes, ever comes.
In sorrow after sorrow it is his steps that press upon my heart, and it is the golden touch of his feet that makes my joy to shine
—–
☆ मराठी भावानुवाद : गीत ४५ ☆
*
दिवस असो वा रात्र असो,
बाल्य असो वा जरा
त्याचे पदरव पडती कानी,
तो येतो, येतोच खरा॥
*
गीते गातो प्रीतीची,
कधी विरहाची
कितीक त्या तऱ्हा
परि शब्दांचा घोष एकच,
तो येतो, येतोच खरा॥
*
वसंतातला सुगंध प्राशिता
वा धुंद बरसता जलधारा
दौडत दौडत मेघ-रथातून,
तो येतो, येतोच खरा॥
*
चरण कमल ते हृदयी उमटे,
हरवता जीवनी किनारा
हेम-स्पर्श तो कुशीत घेतो,
तो येतो, येतोच खरा॥
*
– क्रमशः भाग १५.
मूळ इंग्लिश काव्य : श्री. रविंद्रनाथ टागोर.
भावानुवाद : कवयित्री : © शोभना आगाशे
सांगली
दूरभाष क्र. ९८५०२२८६५८
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
