श्रीमती उज्ज्वला केळकर
वाचताना वेचलेले
☆ “आईचा स्पर्श…” लेखक : डॉ. सुजीत पाटील ☆ प्रस्तुति – सौ. उज्ज्वला केळकर ☆
☆
इंजेक्शन भरलेलं हातात होतं, पण मन धजावत नव्हतं…
– ऑक्सिजन ८२… ८०… 
मॉनिटरचा तो लाल आकडा आणि अलार्मचा कर्कश बीप बीप आवाज!
NICU मध्ये काम करताना आम्हाला या आवाजांची सवय असते, पण कालची रात्र वेगळी होती.
२२ दिवसांचं बाळ. फुफ्फुसात संसर्ग (Sepsis). श्वासासाठी आम्ही त्याला बबल CPAP (कृत्रिम श्वास) मशीन लावलं होतं. आमची टीम पूर्ण ताकदीने लढत होती. अँटीबायोटिक्स, सलाईन, नेब्युलायझर… सगळं सुरू होतं… पण बाळ मशीनला ‘रिस्पॉन्स‘ देत नव्हतं. ते चिडचिड करत होतं, मशीनच्या नळ्यांशी झगडत होतं. ते जेवढं रडायचं, तेवढं ऑक्सिजन लेव्हल खाली पडायचं.
माझ्या सहकारी डॉक्टरांनी माझ्याकडे पाहिलं,
“बाळ खूप ‘रेस्टलेस‘ आहे. सिडेटिव्ह (झोपेचं इंजेक्शन) द्यायचं का? “
… इंजेक्शन देऊन त्याला शांत करणं सोपं होतं, पण ते तितकंच धोक्याचंही होतं. अशा औषधांमुळे बाळाचा स्वतःहून श्वास घेण्याचा प्रयत्न (Respiratory Drive) मंदावण्याची भीती होती. आधीच बाळ श्वासासाठी धडपडत होतं, त्यात जर श्वास आणखी मंदावला असता, तर परिस्थिती हाताबाहेर गेली असती.
ती रिस्क घ्यायला माझं मन धजावत नव्हतं.
मी बाहेर पाहिलं. काचेच्या पलीकडे त्याची आई उभी होती. डोळे सुजलेले, जीव कासावीस.
मी टीमला म्हणालो, “इंजेक्शन नको, आधी आईला आत घ्या. “
… तिला आम्ही पूर्ण गाउन-मास्क घालून आत घेतलं. तिने थरथरत्या हाताने त्या इन्क्युबेटरमध्ये हात घातला. बाळाच्या इवल्याशा, सुया टोचलेल्या हातावर तिने आपलं बोट ठेवलं आणि कानात फक्त एकच शब्द उच्चारला…
“बाळा… “
– – पुढच्या ३० सेकंदात जे झालं, ते बघून आम्ही डॉक्टर्स असूनही अवाक झालो.
जे बाळ औषधांनी शांत होत नव्हतं, ते आईचा स्पर्श होताच एकदम शांत झालं.
त्याच्या हृदयाची धडधड नॉर्मल झाली.
श्वास लयीत आला.
– – आणि मॉनिटर?
जे ऑक्सिजन ८० वर अडकलं होतं, ते बघता बघता ८८… ९२… ९५… ९८% वर गेलं!
हे कुठलंही ‘मॅजिक‘ नव्हतं. हे सायन्स होतं.
.. आईच्या स्पर्शाने बाळाच्या शरीरात ‘ऑक्सिटोसिन‘ (Love Hormone) तयार होतं, जे जगातलं बेस्ट पेन-किलर आणि स्ट्रेस-बस्टर आहे.
– – जेव्हा बाळ रिलॅक्स होतं, तेव्हा आमची औषधं सुद्धा १००% काम करतात.
बाळ आता धोक्याबाहेर आहे.
जाताना ती आई हात जोडत होती. मी तिला थांबवून म्हणालो,
“ताई, आभार आमचे नका मानू. आम्ही फक्त प्रयत्न केले, पण त्याला ‘बरं‘ तुमच्या स्पर्शाने केलंय. “
– – कधीकधी स्टेथस्कोप ला जिंकायला ‘आईच्या स्पर्शाची’ही साथ लागते.
* * * *
लेखक : डॉ. सुजित भरत पाटील
बालरोगतज्ज्ञ, पुणे
प्रस्तुती: सौ. उज्ज्वला केळकर
संपर्क – निलगिरी, सी-५ , बिल्डिंग नं २९, ०-३ सेक्टर – ५, सी. बी. डी. – नवी मुंबई , पिन – ४००६१४ महाराष्ट्र
मो. 836 925 2454, email-id – kelkar1234@gmail.com
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर ≈
