श्री मनोहर जांबोटकर
वाचताना वेचलेले
☆ ‘मनातला कचरा…’ – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुति – श्री मनोहर जांबोटकर ☆
☆
मनावरील ताण कमी करण्यासाठी उत्तम उपाय!
‘समीर’ (वय २८) हा एक सॉफ्टवेअर इंजिनिअर होता. कामाचा प्रचंड ताण, डोक्यावर ३० लाखाचं गृहकर्ज आणि ऑफिसमधे बॉसचा जाच. समीर नेहमी चिडचिड करायचा. त्याच्या चेहऱ्यावर कधीच हास्य नसायचं. त्याला वाटायचं, “जगात फक्त मलाच दुःख आहे. “
तो रोज संध्याकाळी पार्कमध्ये जाऊन एका बाकड्यावर बसत असे. तिथेच समोरच्या बाकड्यावर एक ७०-७५ वर्षांचे आजोबा, ज्यांना सगळे ‘दामू काका’ म्हणायचे, बसलेले असायचे. दामू काका दिसायला एकदम साधे. पांढरा सदरा, डोक्यावर गांधी टोपी.
त्यांच्या हातात नेहमी एक ‘जाड काळ्या रंगाची डायरी’ आणि एक पेन असायचं.
ते कोणाशीच बोलायचे नाहीत. ते फक्त मान खाली घालून त्या डायरीत काहीतरी भरभर लिहीत असायचे. कधी कधी ते थांबायचे, आकाशाकडे बघून हसायचे आणि पुन्हा लिहायला लागायचे.
समीरला त्यांचा खूप राग यायचा. “काय म्हातारा आहे? घरात बसून देवाचं नाव घ्यायचं सोडून इथे येऊन काय कादंबरी लिहितोय? “
एक दिवस समीरचा बॉसशी खूप मोठा वाद झाला. समीरला रडू येत होतं. तो पार्कमध्ये आला आणि डोक्याला हात लावून बसला.
तेवढ्यात त्याला खांद्यावर कोणाचा तरी हात जाणवला.
दामू काका उभे होते.
काका शांतपणे म्हणाले, “बाळा, खूप ओझं झालंय का डोक्यावर? माझ्याकडे दे, मी हलकं करतो. “
समीर चिडला. “तुम्ही काय करणार? तुम्ही काय जादूगार आहात? जा. तुमचं काम करा. “
दामू काका हसले. त्यांनी आपली ती ‘काळी डायरी’ उघडली आणि पेन समीरच्या हातात दिलं.
“हे बघ, मी जादूगार नाही. मी फक्त एक ‘कचरा वेचणारा’ आहे.
लोक घरातला कचरा डस्टबिनमध्ये टाकतात, पण डोक्यातल्या कचऱ्याचं काय?
त्याचा वास येतो, तो सडतो आणि मग माणूस वेडा होतो.
माझं एकच काम आहे… लोकांच्या डोक्यातल्या कचऱ्याची विल्हेवाट लावणे.
तुला ज्या गोष्टीचा त्रास होतोय, ज्याचा राग येतोय, ते सगळं या पानावर लिही. शिव्या दे, रड, ओरड… सगळं या कागदावर उतरव. “
समीरला काय वाटलं कुणास ठाऊक, त्याने पेन घेतलं आणि लिहायला सुरुवात केली.
बॉसचा राग, कर्जाचं टेन्शन, बायकोशी झालेला वाद, स्वतःचा अपयशीपणा…
समीर लिहीत गेला. १ पान, २ पानं… ४ पानं भरली.
लिहिता लिहिता समीरच्या डोळ्यातून पाणी येत होतं. त्याचा हात थरथरत होता.
पण जसं जसं तो लिहीत होता, तसं तसं त्याच्या छातीवरचं ओझं कमी होत होतं.
त्याला वाटलं, जणू कोणीतरी त्याच्या मनातला ‘विषारी वायू’ काढून घेतलाय.
लिहून झाल्यावर त्याने काकांकडे बघितलं.
काकांनी ती ४ पानं डायरीतून फाडली.
समीरला वाटलं ते वाचतील.
पण काकांनी खिशातून एक लायटर (Lighter) काढला.
आणि समीरच्या डोळ्यादेखत ती लिहिलेली ४ पानं… जाळून टाकली.
समीर ओरडला, “अहो! हे काय करताय? मी इतकं महत्त्वाचं लिहिलं होतं! “
दामू काका हसले आणि म्हणाले:
“बाळा, ते महत्त्वाचं नव्हतं, तो ‘कचरा’ होता.
एकदा कचरा घराबाहेर काढला की आपण तो जपून ठेवतो का? नाही ना?
मग मनातल्या वेदना कागदावर का जपून ठेवायच्या?
तू लिहिलंस… तुझं मन रिकामं झालं.
आणि मी जाळलं… म्हणजे त्या समस्या आता अस्तित्वातच नाहीत.
आता तू मोकळा आहेस. नवीन सुरुवात कर. “
समीरला त्या दिवशी खूप शांत झोप लागली.
त्यानंतर समीर रोज काकांकडे जायचा. काही ना काही लिहायचा आणि काका ते पान जाळून टाकायचे.
समीरच नाही, तर पार्कमधले अनेक लोक आता काकांकडे आपला ‘मानसिक कचरा’ टाकायला येत होते.
काका कोणाचंही गुपित वाचत नसत. ते फक्त जाळत असत.
सहा महिन्यांनंतर…
एक दिवस समीर पार्कमध्ये आला, पण दामू काकांचा बाकडा रिकामा होता.
दुसऱ्या दिवशीही ते आले नाहीत.
तिसऱ्या दिवशी समीरला समजलं की, रात्री झोपेतच दामू काकांचं निधन झालं.
समीर धावत काकांच्या घरी गेला.
तिथे काकांचा मुलगा सामान आवरत होता.
समीरने विचारलं, “त्यांची ती डायरी कुठे आहे? मला ती बघायची आहे. “
मुलाने कपाटातून ती ‘काळी जाड डायरी’ काढून समीरच्या हातात दिली.
समीरला वाटलं, यात काकांनी जगाचं रहस्य, काहीतरी मोठं ज्ञान लिहून ठेवलं असेल.
त्याने थरथरत्या हाताने डायरी उघडली.
पहिलं पान… कोरे (Blank).
संदुसरं पान… कोरे.
तिसरं… चौथं… शेवटचं पान…
संपूर्ण डायरी ‘कोरी’ होती.
त्या डायरीच्या शेवटच्या कव्हरवर काकांच्या अक्षरात फक्त एक ओळ लिहिलेली होती:
“माणसाने आठवणी ठेवाव्यात, पण जखमा नाही. मी माझं आयुष्य रोज जाळलं, म्हणूनच रोज नव्याने जगलो. “
समीरला समजलं की काका रोज संध्याकाळी डायरीत काय लिहीत होते?
ते काहीच लिहीत नव्हते.
ते फक्त दिवसभराच्या कटू आठवणी कागदावर उतरवून त्या जाळून टाकत होते.
त्यांनी कधीच दुःख ‘साठवून’ ठेवलं नाही, म्हणून ते ७५ व्या वर्षीही मुलासारखे हसत होते.
समीरने त्या दिवशी ती कोरी डायरी आपल्यासोबत घेतली.
लिहण्यासाठी नाही… तर हे आठवण्यासाठी की, “जगण्याचं पहिलं सूत्र म्हणजे विसरणे (Letting go). “
आपण मोबाईलची मेमरी फुल झाली की ‘क्लीन’ करतो, पण मनाची मेमरी कधीच क्लीन करत नाही. जुन्या भांडणांचं आणि अपमानाचं ओझं वाहून नेऊ नका.
रोजच्या रोज मनातला कचरा कागदावर उतरवा आणि जाळून टाका. ‘रिकामं मन हेच आनंदाचं घर असतं. ‘
*
लेखक: अज्ञात
प्रस्तुती :श्री मनोहर जांबोटकर
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
