सुश्री अपर्णा परांजपे
इंद्रधनुष्य
☆ ✍️ जेव्हा ‘मी’ विरघळतो… ☆ अपर्णा परांजपे ☆
एका शांत आश्रमात एक साधक राहत होता. त्याने अनेक वर्षे तप, जप, ध्यान केलं होतं. आता सर्वजण त्याला “योगीजी” म्हणून ओळखू लागले होते.
एके दिवशी तो आपल्या गुरूकडे गेला—
“गुरुदेव, मला योग प्राप्त झाला आहे. आता मला पुढे काय करायचं? ”
गुरु हसले, पण काही बोलले नाहीत.
काही दिवसांनी तो पुन्हा आला—
“गुरुदेव, मला आता ज्ञानही झालं आहे. शास्त्रांचा अर्थ कळतो, आत्मा कळतो. ”
गुरु पुन्हा शांतच राहिले.
काळ गेला…
एक दिवस तो अत्यंत भावुक अवस्थेत आला— “गुरुदेव, आता माझ्या हृदयात अपार प्रेम आहे. मला वाटतं, मी प्रेमात पूर्ण झालो आहे. ”
यावेळी गुरु त्याच्याकडे प्रेमाने पाहून म्हणाल, “तू अजूनही ‘मी’ मध्येच आहेस. ”
साधक थोडा चकित झाला—
“गुरुदेव, मी इतकी साधना केली, तरी ‘मी’ कसा राहिला? ”
गुरु शांतपणे म्हणाले— “तू म्हणतोस— मी योगी आहे, मी ज्ञानी आहे, मी प्रेमी आहे.
जोपर्यंत ‘मी’ बोलतो आहे, तोपर्यंत तू त्या अवस्थांचा भोग घेतो आहेस, त्यात अडकलेला आहेस. ”
हे ऐकून साधकाच्या मनात काहीतरी हललं…पहिल्यांदाच त्याने स्वतःकडे खोल पाहिलं. त्या रात्री तो एकटाच बसला.
ना जप, ना ध्यान… फक्त शांत साक्षीभाव.
हळूहळू त्याला जाणवलं—
योग, ज्ञान, प्रेम… हे सगळं येतं आणि जातं पण “मी” जो म्हणतो आहे, तोच खरा अडथळा आहे.
अचानक त्याच्या आत काहीतरी विरघळलं…
जणू “मी” हा शब्दच नाहीसा झाला.
फक्त शांतता उरली…
निर्विचार, निरहंकार, नितळ अस्तित्व.
दुसऱ्या दिवशी तो गुरूकडे गेला…
पण यावेळी तो काही बोललाच नाही.
गुरु त्याच्याकडे पाहून हसले—
“आता तुला कळलं…
जिथे ‘मी’ नाही, तिथेच खरा योग, ज्ञान आणि प्रेम आहे. ”
योग प्राप्त झाल्यानंतर जोपर्यंत ‘आपण योगी आहोत’ असा भाव राहतो, तोपर्यंत आपण योगाचे भोगीच आहोत.
आणि ज्ञान प्राप्त झाल्यानंतर जोपर्यंत ‘आपण ज्ञानी आहोत’ असा भाव राहतो, तोपर्यंत आपण ज्ञानाचे भोगीच आहोत.
तसेच प्रेम प्राप्त झाल्यानंतर जोपर्यंत ‘आपण प्रेमी आहोत’ असा भाव राहतो, तोपर्यंत आपण प्रेमाचे भोगीच आहोत.
आणि बंधूंनो, जो प्रेमाचा भोगी आहे, तो कधी-कधी ‘कामाचा’ भोगी होऊ शकतो.
जो ज्ञानाचा भोगी आहे, तो कधी-कधी ‘अज्ञानाचा’ भोगी होऊ शकतो.
आणि जो योगाचा भोगी आहे, तो कधी-कधी ‘भोगाचा’ भोगी होऊ शकतो.
आपली बुध्दी ही खऱ्या ज्ञानापर्यत पोहोचण्यातील खरा अडथळा आहे! हे जाणवणं म्हणजे खरी स्वयंजागृती! ज्याला मी समजतो तो मी मर्यादित आहे व आज बुध्दीचा विलय झाल्यावर उरला तोखरा मी आहे जो अनंत आहे अमर्याद आहे असीम आहे, अमर्याद आहे.
कुठे होता तो? आतच होता पण झाकोळला होता मर्यादित मी ने च! इतर कशाचाही अडथळा नव्हता असे समजल्यावर दोषारोप थांबतात व कृतज्ञताच प्रगट होते जी आतून, हृदयातून, सहजतेने प्रकट होते.
“मीपण विरघळे”(वृत्त: आर्या)
मीपण धरुनी अंतरी, म्हणे “मी योगी ज्ञानी” ।
भावांच्या या लहरींमध्ये, अडकला जीव अभिमानी ॥
ज्ञानदीप उजळता, उरला तरी सूक्ष्म अहंभाव ।
प्रेमाच्या त्या सागरात, उठती “मीपणाचे” ठाव ॥
शांत बसुनी पाहता, विरती सारे भाव हळूच ।
उरे न काही म्हणण्यास, साक्षी निखळ तोच ॥
जिथे नाही “मी”पणा, तिथेच सत्य फुले सहज ।
योग-ज्ञान-प्रेम एक, तेथेच परम तेज ॥
“‘मी’ हा सूक्ष्म धागा सुटेपर्यंत, साधना पूर्ण होत नाही;
तो विरघळला की सर्व एकरूप होतं.”
“जोपर्यंत ‘मी’ आहे, तोपर्यंत साधना आहे;
जिथे ‘मी’ विरघळतो, तिथेच सत्य प्रकट होतं.”
भगवंत हृदयस्थ आहे 🙏
© अपर्णा परांजपे
कात्रज, पुणे
मो. 9503045495
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
