डॉ. शैलजा करोडे
जीवनरंग
☆ रंग… ☆ डॉ. शैलजा करोडे ☆
“होळी दहनावर भद्राचे सावट. भद्रा काळात होळी पेटविण्यासाठी भद्राचा पुच्छ काळ रात्री 12. 50 ते 1. 55 पर्यंत. या कालावधीत होळी पेटवावी. आमच्या सोसायटीच्या समूहावर हा मेसेज झळकला. तसेच दुसर्या दिवशी चंद्रग्रहण असल्याने होळी आज रात्रीच पेटवली जाईल. तरी सगळ्यांनी हजर राहून या आनंदोत्सवात सहभागी व्हावे. “
मी whats app बंद केला. आपली सगळी आन्हिकं आटोपून, तयारी करुन मी हास्पिटलला जाण्यास निघाले. सणवार असो कि शुभकार्य माझ्या पेशात याला जागाच नव्हती. रूग्णसेवा यालाच प्राथमिकता होती आणि आजाराला सणावाराशी काय घेणं देणं.
” आई, जाऊन येते गं ” ” निघालीस बाळ, सायंकाळी जरा लवकर येशील, आज होळी आहेना. पुरणाची पोळी, खीर, कटाची आमटी करणार आहे मी. तुझी ड्यूटी संपली कि मला फोन कर. म्हणजे मी पुरणपोळ्या करायला घेईन, तुला गरमगरम खायला वाढेल “. ” आई, कशाला एवढी धडपड करतेस. तू दुपारीच करुन ठेव पोळ्या, मी खाईन सायंकाळी “. ” अगं पुरणपोळी गरमच चांगली लागते. त्यावर तूपाची धार गरम असतांनाच बरी वाटते. तू निघण्यापूर्वी मला फोन कर. बस एवढंच कर. ” ” बरं बाई, निघण्यापूर्वी करीन तुला फोन, आता जाऊ मी “. ” अगं परत चूक. जाऊन येते म्हण “. ” होय, जाऊन येते मी “. हसत हसत आईचा निरोप घेऊन मी निघाले. पार्किंग शेडमधून गाडी काढली. तर चाकातील हवा कमी झालेली. बरं घराजवळच गॅरेज होतं, हवा भरली अन मी निघाले.
” नमस्कार डाॅक्टर, हॅलो डाॅक्टर ” अभिवादन स्विकारत मी माझ्या केबिनमध्ये शिरले. ” सिस्टर, काय पोझिशन? किती पेशंट आहेत? ” ” “डाॅक्टर पंधरा पेशंट आहेत ” “O K, पाठवा एक एक आत “.
” नमस्कार डाॅक्टर ” ” नमस्कार बसा ” एक बाई आपली दहा वर्षांची मुलगी घेऊन आली होती. बोला काय त्रास होतोय. डाॅक्टर माझी ही मुलगी दहा वर्षाचीच आहे. पण कालपासून हिची मासिक पाळी सुरु झालीय. खूप लवकर आहे ताई हे सगळं. मुलगी लहान आहे ताई माझी. बावरली आहे. पाळी अजून दोन वर्ष येणार नाही असं काही करता येईल काय? “
” नाही बाई, असं करू नका. तुमच्या मुलीची पाळी अकाली सुरू झाली ती आजकालची बदललेली जीवनपद्धतीमुळे. मुलांच्या हाती मोबाईल आहे. ज्या गोष्टी कुटुंबात बोलल्या जात नाहीत मुले त्या गोष्टी इंटरनेटवर शोधतात. लैंगिक भावना चाळवल्या जातात. आजची बदललेली खानपान व्यवस्था. चीज, पिझ्झा, बर्गर व इतर फास्ट फूड वजनवाढीस कारणीभूत ठरतात. आनुवांशिकता ही असू शकते. मनावरील ताणतणाव, प्लास्टीक आणि पेस्टीसाईडमधील रसायने, थंड व साखरयुक्त पेय असे अनेक घटक असतात यामागे. शरीरातील चरबीचे प्रमाण वाढले कि इंस्ट्रोजन संप्रेरक लवकर सक्रिय होते ज्यामुळे पाळी लवकर येते
तुम्ही आता असं करा. मुलीला पौष्टिक आहार (फळे व भाज्या) द्या. शारीरिक हालचाल, व्यायाम वाढवा. मानसिक ताण टाळण्यासाठी योग्य वातावरण ठेवा
मुलीला मैदानी खेळासाठी. प्रोत्साहन द्या.
यामुळे मुलीची समस्या बर्याच अंशी कमी होईल. मी काही औषधे देते. सगळं ठीक होईल. या तुम्ही आता.
Next मी बेल दाबत म्हटले. एक सत्तर वर्षाच्या आजीबाई आत आल्या. ” काय त्रास होतो आजी तुम्हांला ” ” पांढरी धुपणी अचानकच सुरु झालीय ” मी चेकअप केले. “आजी सोनोग्राफी करायला लागेल “.
एक पहिलटकरीण लेबरमध्ये होती. मधून मधून तिकडेही जावे लागत होते.
सगळं काम संपेपर्यंत रात्रीचे आठ वाजलेच होते. चला निघूया घरी, तत्पूर्वी आईला फोन करावा लागेल, नाहीतर नाराज होईल बिचारी.
घरात पाऊल ठेवलं तशी पुरणपोळीचा घमघमाट सर्वत्र भरलेला. ” वन्स, तुम्ही फ्रेश व्हा तोपर्यंत मी पानं घेतं सगळ्यांसाठी. ” काय गं सुनेत्रा हाॅस्पिटलचा सगळा पेशंटचा ताण तुझ्यावरच का? काही कामे तुझ्या सबआँर्डीनेटवरही सोपवत जा. अतिरिक्त स्टाफचीही मागणी कर “. ” होय दादा, मी सांगितलंय हाॅस्पिटला प्रशासनाला. शिवाय पेशंटचा माझ्यावरच विश्वास असल्याने मलाही नाही म्हणता येत नाही. ” माझा दादा सुशांत बोलत होता.
खेळीमेळीत जेवणे आटोपली. थोडी शतपावली करावी म्हणून मी खाली उतरले. सोसायटीच्या प्रांगणात दहनासाठी होळीची सगळी तयारी झाली होती. रांगोळी, पताका, विविध रंग आणि प्रसादाचीही सिद्धता होती.
” सुनेत्राताई, आज होलीका दहन तुमच्याच शुभहस्ते करायचंय बरं का. बरोबर रात्री 12. 50 ला पेटवूया होळी.
होळी दहनात कसे सर्व चिंता, द्वेष, मत्सर दूर सारून विविध रंगाच्या रंगात रंगणे आणि मनातील कटुता विसरुन पुन्हा नवऊर्जेने, गोडव्याने, बधुभाव जपत जीवनक्रमणा करणे किती गहन संदेश आहे यामागे. मी होलीका दहनाला चूड लावली. मनोभावे नमस्कार केला.
आज धुळवडची सगळीकडे सुट्टी. मी पण जरा निवांत होते कि हाॅस्पिटलच्या इमर्जन्सी मधून फोन आला. ” डाॅक्टर तुम्ही लवकर या ” नर्स शर्वरी बोलत होती. ” काय झालंय शर्वरी “. “डाँक्टर एक सतरा / अठरा वर्षाची पहिलटकरीण मुलगी आहे. तिचं बी पी शूट झालंय. ग्लानीतच आहे. बहुतेक सिझरच करावं लागेल ” ” ठीक आहे, येते मी, तुम्ही आँपरेशन थिएटर सुसज्ज ठेवा. “
” पेशंटसोबत कोण आहे. एक पन्नाशीच्या असपासची बाई समोर आली. तिच्यासोबत दोन/तीन माणसंही होती तुम्ही पेशंटची आई काय? ” नाही, मी आई नाही. ” बरं पेशंटच्या नवर्याला बोलवा, या फाॅर्मवर सही लागेल. ” ” नवरा नाही, आमच्या धंद्यात लेकराला फक्त माय असते. ” ” अरे बापरे, म्हणजे ही मुलगी रेड लाईट एरियातील होती. इतक्या लहान वयात अत्याचाराने ग्रस्त होती आणि त्यात हे लादलेलं मातृत्व. Horrible आहे सगळं ” ” मी करते सही म्हणत त्या बाईने आपला अंगठा फार्मवर उठवला.
पेशंटला अँनेस्थेशिया दिला, सलाईन, आँक्सिजन सुरू होतं. दीड तासाच्या अथक प्रयत्नातून सिझर व्यवस्थित होऊन बाळ व बाळंतीण दोघांनाही मी सुखरूप ठेवू शकले. शर्वरीने टाके घातले. पेशंट हळूहळू शुद्धीत येत होती. ” अं, पाणी, पाणी द्या मला. कुठे आहे मी, माझं बाळ कोठे आहे. ” ” हे बघ, शर्वरीने मऊसूत कपड्यात गुंडाळलेलं लालसर, बदामी रंगाचं ते नवजात बाळ तिच्यासमोर धरलं तशी ती मोठ्याने रडू लागली. ” अगं, मुलगा झाला आहे तुला. आनंद नाही झाला? का रडतेस? ” ” रडू नाहीतर काय करू डाॅक्टर. मी काय घडवू शकणार काय त्याला. या धद्यात पुढे तो दलालीच करेल. मुलगी असती तर पुन्हा ते नरकातलं जिणं ” ” नाही होणार आता असं. ” ” काय! खरंच तसं नाही होणार. डाॅक्टर माझ्या बाळाला चांगलं जीवन मिळेल? ” होय, मिळू शकतं? पण तुलाही हिंमत दाखवावी लागेल. पण मला सांग तू या धद्यात आली कशी? आली नाही मॅडम आणली गेली. तेही माझ्या बापानेच. एक नंबरचा दारूड्या. आई होती तोपर्यंत ती कष्ट करुन त्याच्या दारुला पुरे पडत होती. ती गेली, आणि याने दारूसाठी मला विकलं. ” इथे तुला खायला मिळेल. चांगले कपडे मिळतील, सांगत सोडून गेला मला इथे. पुन्हा आलाच नाही “
” बरं, मी उद्या पोलीस सबइन्सपेक्टरना इथे बोलावून घेईन. तुझ्या मनाविरूद्ध आता कोणीही तुला त्या नरकात ढकलणार नाही. शिवाय पोलीस संरक्षण राहिल. त्यांच्या मार्फतच तुला शासकिय वसतिगृहात प्रवेश मिळेल. तुझी व तुझ्या बाळाची योग्य काळजी घेतली जाईल. तुझी तब्येत बरी झाली कि तुला शिक्षण घ्यायचं असलं तर शिकू शकतेस. नंतर नोकरीसाठीही प्रयत्न केले जातील. ” ” मॅडम, खरंच असं होईल. तसं झालं तर जीवाचं रान करीन मी माझ्या बाळासाठी, त्याला शिकवीन, खूप मोठा करीन आणि एक जवाबदार नागरिक बनवीन “. ” होय, हे सगळं होईल. त्यामुळे आता रडायचं नाही. हस बघू. ” तशी जुई प्रसन्नपणे हसली, फुललेल्या जुईसारखी. ” आता पोटभर जेवयाच. बाळाला दूध हवं ना ” जुईने होकारार्थी मान हलविली.
आज धुळवडच्या दिवशी जुईच्या जीवनातील काळा रंग मिटवून सप्तरंग मी तिच्या आयुष्यात आणले होते.
© डॉ. शैलजा करोडे
नेरुळ नवी मुंबई मो. 9764808391
ईमेल – karodeshailaja@gmail.com
