श्री नंदकुमार पंडित वडेर
प्रतिमेच्या पलिकडले
☆ “सुन्या सुन्या मैफिलीत माझ्या…” ☆ श्री नंदकुमार पंडित वडेर ☆
… समुद्र किनाऱ्यावरील अगदी टोकाचा त्याचा बंगला…
माणसांच्या वर्दळीपासून दूर.. त्या बंगल्याचा मालक एकल कोंडा.. माणसांचीच ॲर्लजी असलेला.. अवतीभवती भयाण शांतता चौवीसतास पसरलेली… त्याला याच माहोलाची आवड निर्माण झालेली… बंगल्याच्या व्हरांड्यातून मावळतीच्या सूर्याचे क्षितिजावरून होत असलेले सीमोल्लंघन बघत बसणे… घराकडे परतणाऱ्या पक्षांच्या काळ्या रंगाचा नेकलेस बघणे… आकाशाच्या छताला किरमीजी, लाल, सोनेरी, रंगाच्या उधळपट्टीचा गुलाल सांडलेला बघणे.. भरतीच्या उसळत्या लाटांची गाज ऐकणे… आणि मागेकुठे राहिलेलं एखादं चुकार पाखरू आपल्या जीवाच्या आकांतानं चित्कारत पुढे गेलेल्या आपल्या सोबत्यांचा शोध घेत भिरभिरतं जाताना पाहणं… हा त्याचा नित्याचा कार्यक्रम… संध्याकाळ अंधाराला शरण गेली कि रातकिडेचं संगीत अविरत सुरु होई… दूरवरचे दिवे लुकलुकताना दिसायचे… अंधाराला सुरीने कापून काढल्यासारखे… त्याच्या बंगल्याच्या त्या आवारात व्हरांड्यातला एक पिवळा बल्ब उदासिनपणे प्रकाशायचा… हळूहळू अंधार दाटला जायचा तरीही तो त्या वाळूत ठेवलेल्या खूर्चीतून कधी उठायचा नाही… त्याला तसं उठावसं वाटायचं नाही.. आणि उठून तरी काय करणार होता म्हणा… त्याच्याशिवाय घरात दुसरं असं कोणीच नव्हतं… तो गावात जेव्हा राहात होता तेव्हा तिथे त्याचे सगळे होते… त्याने रिटायर्ड झाल्यावर त्याची आणि त्याच्या बायकोची एकच इच्छा राहीली होती कि रिटायर्ड लाईफ समुद्राच्या काठी बंगला बांधून तिथं राहूनच घालवायचं.. आणि तसं त्यांनी ते साध्य केलं… रिटायर्ड फंडा च्या तला पैसा आपल्याला मिळणार नाही हे पाहतातच त्याच्या मुलाने नि मुलीने त्यांच्यावर बहिष्कार टाकला… घरं सोडायला भाग पाडलं… वृद्धाश्रमाची पायरी न चढता त्याने कुणालाही याची कुणकुण न लागता या बंगल्यात ते दोघं राहायला आले… आणि रोज संध्याकाळी दोन खुर्च्या टाकून निवांतपणे निशब्द बसून सभोवताली बघत बसू लागले… त्यांचा संवाद फारच कमी व्हायचा आणि शांततेचा अनुभव घेण्याची त्यांना सवय लागली… फक्त शांततेचा भंग तो समुद्राच्या लाटांच्या आवाजाने होई… कोणी येणं नाही कोणी जाणं नाही.. फक्त दोघचं दोघं..
… बरेच दिवस असं एकांतात निशब्द बसून कंटाळा येऊ लागला.. तसा दोघांनी काही खेळं खेळायचं ठरवलं.. बालपणातले खेळचं खेळायचे या अटीवर… आधी गाण्याच्या भेंड्या झाल्या, मग पत्ते खेळून व्हायचे, व्हाॅलीबाॅल खेळून व्हायचा आणि मग पकडापकडी खेळात थोडी पळापळीचा खेळ व्हायचा… इतकं सगळं खेळून होईपर्यंत खूप दमायला व्हायचं मग थोडावेळ दम खाऊन रात्री उशिरापर्यंत बंगल्यात परतत असत… ते पुन्हा दुसऱ्या दिवशी संध्याकाळीच इथं येणं होई…
त्या दिवशी पण हे सगळे खेळ खेळून झाले होते… शेवटचा पळापळीत करताना दोघांना भान राहिलं नाही आणि ते समुद्राच्या खूप खूप आत गेले होते… ओहोटी संपून भरतीला सुरवात झाली आणि एकेक लाट येऊन त्या दोघांना आणखी आणखी आत ओढू लागली… सुरुवातीला त्या दोघांना याची खूपच मजा वाटू लागली… तसे ते दोघेही एकमेकांपासून जरा दूर अंतरावर होते… तिच्यावर राज्य आलं होतं आणि तो तिला सारखा म्हणत होता ये कि आता मला पकडून दाखवं.. ती त्याच्या दिशेने जाऊ लागली तोच ऊंच लाटेचा मोठा तडाखा बसला आणि त्यात ती दिसेनाशी झाली… त्याला वाटलं आपल्याला पकडण्यासाठी तिनं लाटेखाली स्व:ताला लपवून घेतलयं आणि ती आता आपल्याला लवकरच पकडणार… तिला चुकविण्यासाठी तो समुद्राच्या बाहेर पडू लागला… पण त्याला ही ते शक्य होत नव्हतं.. त्यात त्याला तिचा कुठे मागमूस दिसत नव्हता.. ती कुठे आणि किती जवळ आलीय याचा अंदाजही कळत नव्हता… ती दिसत नाही म्हटल्यावर त्याने तिला बऱ्याच हाका मारल्या पण प्रतिसाद काहीच आला नाही… तो सारखा तिला हाकारत होता.. त्याचा आवाज तिथल्या सुसाट वाऱ्यात मिसळून जात होता… शेवटी त्याने आजचा आपला हा खेळ पूरे झाला… आता आपण समुद्राच्या बाहेर पडूया असं म्हटलं.. सारखा तिच्या नावाचा जप करत होता पण तिचा काहीही प्रतिसाद येईना… त्याला परिस्थितीचं गांभीर्य लक्षात आलं… तसं त्याने त्या समुद्रात तिचा शोध घेण्याचा प्रयत्न करू लागला… त्याच्या पायाखालची वाळू भुरुभुरू घसरत चालली… उभे राहणं मुश्किल झालं.. एकेक लाट त्याला आता थोडं बाहेर आणि बरंच आत ओढत नेऊ लागली… किनाऱ्यावर अंधार, सुनसान एरिया जवळपास कोणी माणूस नाही… वाचवायला कुणाला बोलवायला तिथं कुणीच नाही… तो तिच्या नावाने सतत हाकारा करत राहिला आणि हळूहळू तो देखील समुद्राच्या पाण्यात लुप्तप्राय झाला…
दोन कलेवर दोनतीन दिवसांनी लांब लांबच्या किनाऱ्यावर आली… ओळख पटण्यासारखे त्यांच्या शरीरावर तसं काही शिल्लकच उरले नव्हते… बेपत्ता झाल्याची तक्रार तरी फुकटची कोण कशाला करणारं होतं त्यांची… विकतचं मढं घ्यायला ती पाषाण हृदयाची त्याची मुलं फिरकलीच नाहीत…
तो बंगला आजही तसाच उभा आहे आपल्या धन्याची वाट पाहत… आणि त्या वाळूत ठेवलेल्या त्या खुर्च्या ही.. त्यांना कोण हलवणार होतं… रोजच्या सारखीच संध्याकाळ तशीच येत असते… आणि.. अंधार पडल्यावर तो येतो आपल्या खुर्चीत बसतो… ती आता येईल मग येईल याची वाट पाहत… तिकडे दूरवर दिवे लुकलुकताना दिसतात… खूप वेळ तसाच बसून तो असतो… अंधार दाटत गडद होत जातो… तो निराश होतो… अजूनही त्याला तिनं पकडून आऊट केलेलं नसल्याने तिच्यावरचं राज्य तसचं असतं.. डाव अर्धा टाकून कुठे गेली ती… आता उद्यातरी तिनं आपल्याला धरावं असं मनाशी म्हणत त्या रिकाम्या खूर्चीकडे पाहत तो पुन्हा शांत झालेल्या समुद्राकडे तिचा शोध घेण्यासाठी आत आत निघून जातो…
© श्री नंदकुमार इंदिरा पंडित वडेर
विश्रामबाग, सांगली
मोबाईल-99209 78470 ईमेल –nandkumarpwader@gmail.com
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
