डाॅ. निशिकांत श्रोत्री
इंद्रधनुष्य
☆ ॥ गंगालहरी॥ ☆ भाग – ३ – कवी : श्री जगन्नाथ पंडित ☆ मराठी भावानुवाद – डाॅ. निशिकांत श्रोत्री ☆
☆ ☆ ☆ ☆
श्लोक २१ ते ३०
☆
श्लोक
समुत्पत्तिः पद्मारमणपदपद्मामलनखा-
न्निवासः कन्दर्पप्रतिभटजटाजूटभवने ।
अथाऽयं व्यासङ्गो हतपतितनिस्तारणविधौ
न कस्मादुत्कर्षस्तव जननि जागर्तु जगति ॥ २१॥
*
नगेभ्यो यान्तीनां कथय तटिनीनां कतमया
पुराणां संहर्तुः सुरधुनि कपर्दोऽधिरुरुहे ।
कया वा श्रीभर्तुः पदकमलमक्षालि सलिलै-
स्तुलालेशो यस्यां तव जननि दीयेत कविभिः ॥ २२॥
*
विधत्तां निःशङ्कं निरवधि समाधिं विधिरहो
सुखं शेषे शेतां हरिरविरतं नृत्यतु हरः ।
कृतं प्रायश्चित्तैरलमथ तपोदानयजनैः
सवित्री कामानां यदि जगति जागर्ति जननी ॥ २३॥
*
अनाथः स्नेहार्द्रां विगलितगतिः पुण्यगतिदां
पतन् विश्वोद्धर्त्रीं गदविगलितः सिद्धभिषजम् ।
सुधासिन्धुं तृष्णाकुलितहृदयो मातरमयं
शिशुः सम्प्राप्तस्त्वामहमिह विदध्याः समुचितम् ॥ २४॥
*
विलीनो वै वैवस्वतनगरकोलाहलभरो
गता दूता दूरं क्वचिदपि परेतान् मृगयितुम् ।
विमानानां व्रातो विदलयति वीथिर्दिविषदां
कथा ते कल्याणी यदवधि महीमण्डलमगात् ॥ २५॥
*
स्फुरत्कामक्रोधप्रबलतरसञ्जातजटिल-
ज्वरज्वालाजालज्वलितवपुषां नः प्रतिदिनम् ।
हरन्तां सन्तापं कमपि मरुदुल्लासलहरि-
च्छटाचञ्चत्पाथःकणसरणयो दिव्यसरितः ॥ २६॥
*
इदं हि ब्रह्माण्डं सकलभुवनाभोगभवनं
तरङ्गैर्यस्यान्तर्लुठति परितस्तिन्दुकमिव ।
स एष श्रीकण्ठप्रविततजटाजूटजटिलो
जलानां सङ्घातस्तव जननि तापं हरतु नः ॥ २७॥
*
त्रपन्ते तीर्थानि त्वरितमिह यस्योद्धृतिविधौ
करं कर्णे कुर्वन्त्यपि किल कपालिप्रभृतयः ।
इमं त्वं मामम्ब त्वमियमनुकम्पार्द्रहृदये
पुनाना सर्वेषामघमथनदर्पं दलयसि ॥ २८॥
*
श्वपाकानां व्रातैरमितविचिकित्साविचलितै-
र्विमुक्तानामेकं किल सदनमेनःपरिषदाम् ।
अहो मामुद्धर्तुं जननि घटयन्त्याः परिकरं
तव श्लाघां कर्तुं कथमिव समर्थो नरपशुः ॥ २९॥
*
न कोऽप्येतावन्तं खलु समयमारभ्य मिलितो
यदुद्धारादाराद्भवति जगतो विस्मयभरः ।
इतीमामीहां ते मनसि चिरकालं स्थितवती-
मयं सम्प्राप्तोऽहं सफलयितुमम्ब प्रणय नः ॥ ३०॥
☆ ☆ ☆ ☆
मराठी भावानुवाद – –
☆
पद्मासम सुंदर विष्णूपद नखापासुनी जन्म
अनंगारिच्या जटाजुटात तुझे निवास स्थान
उद्धारास्तव पतितांच्या त्या जीवनात तू मग्न
उत्कर्ष श्रेष्ठतम आहे तव या समस्त विश्वातून ॥२१॥
*
दुजी नगनदी नाही केली शिवशंभू धारण
कोण्या नदीने नाही केले केशवपद क्षालन
अशी न सरिता ठायि जिच्या तव उपमेचा लेश
सर्वश्रेष्ठ हे भागीरथी तू दिव्यत्वाचा अंश ॥२२॥
*
विरंचि लावो समाधि त्याची निरंतर वा अनंत
शेषशयन हरि करो वा हर तांडव ते नृत्य
यज्ञ दान तप कशास प्रायश्चित्ताचे कांड ते
जगात जोवर तुझी जननी गे जागृती जागते ॥२३॥
*
अनाथ गतिहिन व्याधीग्रस्त मी पातकी जरी
तृषार्त स्नेहासी होउनिया आर्त मनी मी उरी
सुधासिंधु वैद्यसिद्ध ते समस्त जग उद्धरी
शिशू पातला शरण तयासी भले तेच तू करी ॥२४॥
*
अवतरली अवनीवरती तव गाथा मंगलदायी
यमनगरीतिल पापिजनांचा आक्रोशहि कमी होई
अस्तित्व तुझे नाही तेथे दूत यमाचे जाती
पतीत पापी कुठे मिळति का याचा शोध घेती ॥२५॥
*
क्रोधे उद्भवलेल्या जटिल तेज ज्वरांच्या ज्वाला
संतापाने जाळित अमुच्या जर्जर देहाला
पवन प्रवाहे चंचल तुझिया जलकण लहरींनी
ताप हरो हा सदैव अमुचा माते तू प्रतिदिनी ॥२६॥
*
ब्रह्माण्डाचा आश्रय सकल भुवनासी सर्वत्र
ज्याच्या लहरींनी आहे स्थित जणू तेंदूपत्र
शिवजटेतुनी जटिल जाहला जलप्रवाह जेथे
नाश करो तापांचा अमुच्या शांती असो येथे ॥२७॥
*
उद्धारास्तव समस्त तीर्थे माझ्या संकोचती
भस्मविभूषित शिवशंकरही कानी कर ठेविती
अंतर्यामी अनुकंपा तव पावन मज करिशी
तीर्थांचा अन् महादेवाचा गर्व सर्व हरिशी ॥२८॥
*
पापाचरण करू ना करु संदेही पापी मी
ऐसा सागर घोर नीच कृत्यांचा आहे मी
उद्धरण्यास्तव मम पतिताला कसे आळवू मी
स्तवन तुझे गे कसे करावे नरपशू आहे मी ॥२९॥
*
आजवरी ना कधी गवसला पतीत येथ जगात
उद्धाराने ज्याच्या होईल आश्चर्यावर मात
माझ्यारूपे आज पातला ऐसा पापी प्राप्त
कृपा करुनी मजसि उद्धरी पुरवी मनोरथ ॥३०॥
☆
– क्रमशः भाग तिसरा
☆ ☆ ☆ ☆
कवी : श्री जगन्नाथ पंडित
मराठी भावानुवाद © डॉ. निशिकान्त श्रोत्री
एम.डी., डी.जी.ओ.
मो ९८९०११७७५४ ईमेल nishikants@gmail. com
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
