मीनल केळकर
इंद्रधनुष्य
☆ ‘पेन्शनचा चेक आणि पोळपाट’ – लेखक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – सुश्री मीनल केळकर ☆
पुण्यात जोशी कुटुंब राहायचं.
बाबा – सुरेशराव. बँकेत मॅनेजर. वयाच्या ६० व्या वर्षी निवृत्त झाले.
पेन्शन ४५ हजार. सकाळी पेपर, संध्याकाळी क्लब, रविवारी टीव्ही.
आयुष्य “सेट” झालं.
आई – सुमित्रा. वय ५८.
नोकरी नाही. पगार नाही. रजा नाही. सुट्टी नाही. पेन्शन तर नाहीच नाही.
सकाळी ५ ला उठायची… रात्री ११ ला झोपायची.
नाव होतं “हाऊसवाईफ” – पण काम होतं “हाऊस-CEO”.
मुलगा अमेरिकेत. मुलगी लग्न होऊन मुंबईला.
घरात दोघंच. पण आईचं काम तेवढंच.
—
निवृत्तीनंतर २ वर्षांनी बाबांना हार्ट ॲटॅक आला.
३ दिवस हॉस्पिटल. आईने रात्र-रात्र जागून सेवा केली.
बाबा घरी आले. डॉक्टर म्हणाले – “आता पूर्ण आराम. काम नको. “
बाबा आराम करू लागले. पण आई?
सकाळी ६ ला उठून बाबांसाठी गव्हाचा चीक, पथ्याचं जेवण, गोळ्या, तपासण्या…
दुपारी भाजी-चपाती, संध्याकाळी फळं, रात्री खिचडी.
बाबा म्हणायचे – “अगं, तू पण आराम कर. आता आपण दोघे निवृत्त. “
आई हसायची – “अहो, तुम्ही बँकेतून निवृत्त झालात… मी ‘आईपणातून’ कधी निवृत्त होऊ?
पोरगं अमेरिकेत आहे… पण त्याची आवडती पुरणपोळी मी आजही करते… फ्रिजमध्ये ठेवते… वाटतं कधीतरी येईल.
पोरगी म्हणते ‘आई, नको करू त्रास’… पण तिच्या बाळंतपणात मीच ३ महिने खिचडी शिजवली.
तुम्ही आजारी आहात… तुमची औषधं कोण देणार?
आईची ड्युटी ‘मरेपर्यंत’ असते हो… तिला VRS नाही मिळत. “
—
२० वर्षांनंतर… ८० वा वाढदिवस…
बाबा ८० वर्षांचे झाले. पेन्शन चालू. तब्येत ठणठणीत.
आई ७८ वर्षांची. कंबर वाकली. गुडघे दुखतात. डोळ्याला कमी दिसतं.
पण सकाळी ५ ला उठतेच.
बाबांच्या वाढदिवसाला मुलगा अमेरिकेहून आला, मुलगी मुंबईहून.
मोठी पार्टी. केक. फुगे. फोटो.
सगळे म्हणाले – “बाबा, ८० ला पण कसे तरुण दिसता! “
बाबा हसले – “सगळं श्रेय तुमच्या आईचं. तिने जपलं. “
जेवणाची वेळ झाली. टेबलावर १२ पदार्थ.
पुरणपोळी, कटाची आमटी, भात, भाज्या, पापड, लोणचं…
मुलगा म्हणाला – “आई, तू केटरर लावला का? एवढं कसं केलंस? “
आई हळूच म्हणाली – “नाही रे. रात्री २ वाजता उठून केलं. तुम्ही ५ वर्षांनी आलात ना… वाटलं आवडीचं खायला घालावं. “
तेवढ्यात आई चक्कर येऊन पडली.
हॉस्पिटल. ICU. डॉक्टर म्हणाले – “अतिश्रम. शरीर थकलंय. हार्ट वीक आहे. “
बाबा ICU बाहेर रडत बसले. म्हणाले – “डॉक्टर, मला घ्या… तिला सोडा. मी निवृत्त आहे… तिची ड्युटी अजून संपली नाही. “
मुलगा बाबांचा हात धरून म्हणाला – “बाबा, तुम्ही ६० ला पेन्शन घेतली…
आईने ७८ वर्षं ‘नोकरी’ केली… पगार ०… ओव्हरटाइम २४ तास…
आणि आजही ती ‘रिजाइन’ करत नाही… कारण ‘आई’ या पोस्टला रिजाइन नसतंच. “
—
३ दिवसांनी आई गेली, शेवटचा शब्द…
जाताना आई बाबांचा हात हातात घेऊन म्हणाली –
“अहो, मी जाते… पण काळजी करू नका.
फ्रीजमध्ये ८ दिवसांची भाजी करून ठेवलीय. चपात्या डब्यात आहेत.
तुमच्या गोळ्या कपाटात क्रमाने लावल्यात… चिठ्ठी लिहून ठेवलीय.
पोराला आवडते शंकरपाळी केलीय… त्याला द्या.
आणि हो… तुळशीला रोज पाणी घाला. मी नाही टाकू शकणार आता. “
बाबा हमसून हमसून रडले – “अगं, तू गेल्यावर मी काय करू? मी तर काहीच करू शकत नाही. “
आई डोळे मिटत म्हणाली –
“तुम्ही काही करू नका… फक्त ‘आठवण’ ठेवा.
की तुमच्या बायकोला ‘निवृत्ती’ मिळाली नाही…
कारण तिने ‘संसार’ नावाची सरकारी नोकरी केली होती…
जिथे ‘डेथ’ हाच रिटायरमेंटचा दिवस असतो. “
आई गेली. पण फ्रीज ८ दिवस भरलेला होता.
बाबांनी पहिल्यांदा पोळपाट हातात घेतला…
आणि पहिली पोळी जळली… जळताना डोळ्यात पाणी आलं –
“अरे, ७८ वर्षं ही बाई जळत होती… पण आम्हाला ‘गरम पोळी’ देत होती. “
—
या कथेचे काळजाला भिडणारे ५ बोध…
१. बाबा निवृत्त होतात, आई ‘विसर्जित’ होते…
बाबांना पेन्शन, गौरव समारंभ, शाल-श्रीफळ मिळतं. आईला काय मिळतं? “तू दिवसभर करते काय घरी? ” हा प्रश्न. निवृत्तीनंतर बाबांचं “काम” संपतं… आईचं “काम” दुप्पट होतं – नवऱ्याची सेवा + घर.
२. आईचा ‘पगार’ नसतो… म्हणून ‘किंमत’ नसते का?
जर आईच्या २४ तास कामाचा पगार मोजला… तर महिना 1 लाख होईल. कुक १५ हजार, मोलकरीण ८ हजार, नर्स २५ हजार, टीचर २० हजार, मॅनेजर ३० हजार = आई. पण आपण तिला “फुकट” समजतो.
३. माझी आई काही करत नाही – सगळ्यात मोठं खोटं…
ती सकाळी उठून तुमचा डबा करते… म्हणून तुम्ही ऑफिसला जाता. ती गोळ्या देते… म्हणून बाबा ८० वर्ष जगतात. ती ‘दिसत’ नाही… पण तिच्यामुळे घर ‘चालतं’. वीज दिसत नाही… पण वीज गेली की कळतं.
४. आईला ‘रजा’ हवी असते… ‘पेन्शन’ नाही…
आईला महिन्यातून १ दिवस सुट्टी द्या. तिला म्हणा – “आज तू झोप. जेवण मी करतो. ” ती ४० वर्षं तुमच्यासाठी राबली… तुम्ही १ दिवस तिच्यासाठी राबा. तिची ‘निवृत्ती’ तुम्हीच देऊ शकता.
५. मृत्यूनंतर फोटोला हार घालू नका… जिवंतपणी हाताला फोड येऊ देऊ नका…
आई गेल्यावर “मिस यू आई” स्टेटस टाकू नका. ती जिवंत आहे तोवर तिच्या हातातला पोळपाट घ्या. कारण मेल्यावर स्वर्गात पोळपाट मिळत नाही… आणि तुम्हाला पोळी करता येत नाही.
—
|| शेवटचा मंत्र ||
प्रत्येक मुलाने वाचावा..
“बाबा रिटायर होतात…
तेव्हा बँक पेन्शन देते.
आई रिटायर होत नाही…
कारण तिला ‘मरण’ पेन्शन देतं.
बाबा थकले की आराम करतात…
आई थकली तरी स्वयंपाक करते…
कारण पोटाला ‘सुट्टी’ नसते.
जगात एकच नोकरी आहे,
जिथे ‘डेडलाइन’ म्हणजे ‘डेथ’ –
ती नोकरी म्हणजे ‘आईपण’. “
आजच घरी जा…
आईच्या हातातला कपबशी घ्या.
तिला म्हणा – “आई, आजपासून तू निवृत्त.
कारण तू ४० वर्षं काम केलंस…
आता आमची ड्युटी.
ही कथा वाचून डोळ्यात पाणी आलं असेल,
तर ते पाणी वाया घालवू नका.
आज आईला फोन करा…
आणि फक्त ३ शब्द बोला…
“आई, दमलीस का? ” बस्स.
तिचा ४० वर्षांची थकवा, तुमच्या ३ शब्दात जाईल.
(सत्य घटनेवर आधारित एक बोधकथा.)
लेखक : अज्ञात
प्रस्तुती – मीनल केळकर
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
