मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ ‘ममत्व …’ – भाग- १ – (अनुवादित) मूळ हिन्दी कथाकार : सुश्री मीता प्रेम शर्मा ☆ मराठी अनुवाद – श्री मेघःशाम सोनवणे ☆

श्री मेघःशाम सोनवणे

जीवनरंग 

☆ ‘ममत्व …’ – भाग- १ – (अनुवादित) मूळ हिन्दी कथाकार : सुश्री मीता प्रेम शर्मा ☆ मराठी अनुवाद – श्री मेघःशाम सोनवणे ☆

आशीष जाताच डिंपल दरवाजा बंद करून स्वयंपाक घराकडे पळाली. घाईत डबा बॅगेत ठेवत ड्रेसिंग टेबल समोर उभी राहून तयार होत स्वतःशीच बडबडत होती, ‘आज पुन्हा मला ऑफिसला जायला उशीर होईल. आधी घरकाम, मग नोकरी आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे तोच वादविवादाचा विषय… ‘५ वर्षांच्या वैवाहिक आयुष्यात पहिल्यांदाच नवरा-बायकोमध्ये एवढा गंभीर वाद निर्माण झाला होता. प्रत्येक वेळी एक बाजू हार मानायची, पण यावेळी प्रकरण असे होते की ते असे सोडून देणे शक्य नव्हते.

‘अरे, आशिष, तू पुन्हा त्याच गोष्टीबद्दल बोलत आहेस. तुला माझा निर्णय आधीच माहित आहे, मी हे करू शकणार नाही, ‘ डिंपल म्हणाली, तिचा ताबा सुटला होता आणि टेबलावर तिचा हात आपटला. ‘ठीक आहे, ठीक आहे, मी ते असेच म्हणत होते, ‘

आशिषने अखेर शरणागती पत्करली. मग तो खांदे उंचावून म्हणाला, ‘प्रिया माझी बहीण होती आणि मुलेही तिचीच आहेत, म्हणून त्यांनीही… ‘

डिंपल त्याला मध्येच थांबवत म्हणाली, ‘मी हे समजू शकते, पण आपल्याला सध्या मुलं नको आहेत. मला या त्रासाला तोंड द्यायचे नाही. आपल्या दैनंदिन व्यस्त दिनचर्येत मुलांसाठी वेळ आहे कुठे? माझ्या करिअरसाठी तू नेहमीच मला साथ देशील हे वचन तू विसरलात का, सध्या मुले आवश्यक नाहीत?’ शेवटच्या शब्दांवर खरंतर तिचा आवाज नरमला होता. डिंपलला माहित होते की आशिषला मुलं खूप आवडतात. जेव्हा हे समजले की ती मुलांना जन्म देऊ शकत नाही तेव्हा दोघांनीही एखादं मूल दत्तक घेण्याचा निर्णय घेतला होता, पण…

‘ठीक आहे डिंपी’ आशिषने तिच्या विचारांचा प्रवाह मध्येच खंडीत करत, वर्तमानपत्र आपल्या ब्रीफकेसमध्ये ठेवले आणि म्हणाला, ‘आई आणि मी मिळून काहीतरी करू. तू काळजी करू नकोस. सध्या मुलं शेजाऱ्यांकडे आहेत, काहीतरी व्यवस्था करावी लागेलच. ‘

‘आई मुलांना सोबत ठेवू शकत नाहीत का?’ डिंपलने चहाचे रिकामे कप उचलत विचारले.

‘तुला तर माहित आहे की ती किती अशक्त झाली आहे. खरं तर तिचीच काळजी घेण्याची गरज आहे. तिला इथे आपल्याकडे करमत नाही, तिला तिचे गावच जास्त आवडतं. मग त्या दोन लहान जीवांचे संगोपन… असो, मी जातो. मी तुला ऑफिसमधून फोन करून काय ठरलं ते सांगेन. ‘

तयार होताना, डिंपलचे डोळे भरुन आले, ‘अरेरे प्रिया आणि रवी, हे काय होऊन बसलं… बिचारी मुलं… पण मी तरी काय करू, ती सारखी डोळ्यापुढे फिरतात’, तिचे वाहणारे अश्रू पुसत, मेकअप करत ती साडी नेसू लागली.

दोन दिवसांपूर्वीच एका कार अपघातात प्रियाचा जागीच मृत्यू झाला होता व रवी गंभीर अवस्थेत दवाखान्यात दाखल होता‌. त्यांची दोन्ही लहान मुलं आपल्या आई वडिलांची वाट पाहत असताना इकडे डिंपल विचारात पडली होती. तसं बऱ्याच काळापासून डिंपलने त्यांना बघितलंही नव्हतं. तीन वर्षांपूर्वी जेव्हा ती त्यांना भेटली होती तेव्हा तर ते खूपच लहान होते.

चंद्रासारखा सुंदर मुलगा आणि फुलासारखी सुंदर मुलगी झाल्यानंतर रवीला जीवनात आणखी काहीही नको असं‌ झालं होतं. प्रिया तर नेहमीच त्यांना आपल्या हृदयाशी कवटाळत त्या स्वर्गीय आनंदात न्हाऊन निघायची. पण घरातील बिघडलेल्या वातावरणाने दोघांनाही हादरवून टाकले होते. म्हणूनच मूल दत्तक घेण्याच्या केवळ विचाराने डिंपल घाबरली आणि तिने हा निर्णय घेतला होता.

‘तुझं बरोबर आहे डिंपी, ही घाई आणि गोंधळ माझ्यासाठीही असह्यच असेल आणि तुझं करियर…. ‘ आशिष ने तिचा हात हातात घेत म्हटले.

दोघेही त्यांच्या निर्णयावर खूश होते, परंतु तिला माहित होते की मुलांचे संगोपन केल्याने कुटुंबाचे विघटन होतेच असे नाही. ही एक वैयक्तिक प्रक्रिया आहे. पण ती तिचे भविष्य पणाला लावण्याच्या बाजूने अजिबात नव्हती. तिला हे चांगलेच माहीत होते की आशिषने हा निर्णय फक्त तिला आनंदी ठेवण्यासाठी घेतला होता. पण उलट, डिंपल मुलांचे नाव घेण्यासही धजावत नव्हती.

डिंपल घाईतच निघाली आणि तिने एक रिक्षा केली व ऑफिसला पोहोचली. अर्ध्या तासाने तिचा फोन वाजला, “मी आता मुरादाबादला जात आहे. वाटेत मी आईला माझ्यासोबत घेऊन जाईन, ” पलीकडून आशिषचा आवाज आला.

“मला तुमच्यासोबत येण्याची खरोखरच गरज आहे का?”

“नाही, तसं नाहीये, आई आली तरी चालेल. आणि काही दिवसांपूर्वीच मुले त्यांच्या आजीला भेटली होती. ते तिला ओळखतात. तुला तर ते ओळखतही नाहीत. असो, मीही त्यांना कधीचं भेटलेलो नाही. काळजी करू नकोस. ठीक आहे, मी फोन ठेवतो… “

दोन दिवसांनी, प्रवास व दगदगीने थकलेला आशिष तिथून परतला आणि म्हणाला, “रवी अजूनही बेशुद्ध आहे, दोन्ही मुले त्यांच्या शेजारच्या घरी आहेत. शेजारी खूपच चांगले लोक आहेत व ते दोन्ही मुलांवर खूप प्रेम करतात. पण त्यांना तिथे जास्त वेळ ठेवणे योग्य दिसत नाही. मुले त्यांच्या आई वडिलांबद्दल विचारत राहतात, ” आशिष चेहरा ओंजळीत झाकून घेत म्हणाला. त्याचा स्वर भरून आला होता. “आई मुलांची काळजी घेण्यासाठी तेथे आली होती, पण दवाखान्यात रवीची अवस्था पाहून तीच अस्वस्थ झाली, ” आशिषने एक दीर्घ श्वास सोडला.

“मी आज किशोर साहेबांशी बोलले. ते एका आठवड्यात डबल बेड पाठवतील. “

“आणखी एक डबल बेड ? कशासाठी?” आशिषच्या डोळ्यात आश्चर्याचे भाव उमटले.

“त्या दोघांसाठी एक डबल बेड तर लागेलच ना. आपण त्यांना असे वाऱ्यावर सोडू शकत नाही, त्यांची खूप काळजी घ्यावी लागेल. ती काही झाडावरून गळून पडालेली पाने नाहीत, जी काळाच्या भोवऱ्यात उडून जातील. ” डिंपलच्या डोळ्यांत पहिल्यांदाच ममत्वाचे भाव बघून आशिषचे मन रोमांचित झाले आणि तो उत्साहाने उडी मारुन तिच्याजवळ आला व म्हणाला, “खरंच डिम्पी, तू त्यांना सांभाळायला तयार आहेस? अगं, डिंपी, कसं सांगू, तू मला द्विधा मनःस्थितीतून बाहेर काढलंस, तुला कदाचित समजणार नाही. मी तुझा कायमचा ऋणी राहीन. ” त्याने आपल्या पत्नीच्या खांद्यावर हात ठेवून कृतज्ञता व्यक्त केली.

डिंपल शांतपणे आशिषकडे पाहत होती. भावनिक अवस्थेत घेतलेला हा निर्णय किती काळ टिकेल हे तिला स्वतःलाच माहित नव्हते.

सर्व तयारी करून डिंपल मुलांच्या येण्याची वाट पाहत होती. रात्री १० वाजता बेल वाजली. आशिष दारात उभा होता आणि त्याने सामान जमिनीवर ठेवले होते. त्याचे एक बोट एका मुलाने धरले होती आणि दुसरे दुसऱ्या मुलाने. त्यांना समोर पाहून डिंपल स्तब्ध झाली. तिला मुलांविषयी काहीच ज्ञान किंवा अनुभव नव्हता. एकीकडे तिचे करिअर आणि दुसरीकडे मुले, ती थोडी गोंधळलेली होती. आशिष आणि मुले तिच्या बोलण्याची वाटच पाहत होते. वरवरचे हास्य आणि कोरड्या स्वराने, डिंपलने शांतता भंग केली आणि म्हणाली, “या या, कसा झाला प्रवास ?”

“खूप छान, मुलांनी प्रवासात काही त्रास दिला नाही. ही प्रार्थना आहे आणि हा प्रांजल. मुलांनो, ही तुमची मामी, ” आशिष हसत म्हणाला. पण चारही डोळे निर्विकारपणे या नवीन वातावरणाकडे पाहत राहिले, कोणीही काहीही बोललं नाही.

डिंपलने मुलांची खोली तिच्या आवडीनुसार सजवली होती. तिने कपाटात गोंडस कार्टून प्रिंट पेपर पसरवले होते आणि बिस्किटे व टॉफीचे बॉक्स रचून ठेवले होते. पलंगावर नवीन खेळण्या ठेवल्या होत्या.

प्रांजल खेळण्यांशी खेळण्यात मग्न झाला आणि त्याने या नवीन वातावरणाशी जुळवून घेतलं, पण प्रार्थना पलंगावर मांडीवर उशी घेऊन आणि अंगठा तोंडात घेऊन शांतपणे बसली होती. ती निष्पाप मुलगी तिच्या डोळ्यांत हरवलेले भाव तरळून या नवीन वातावरणाशी जुळवून घेऊ शकली नाही.

आशिषने ऑफिसमधून सुट्टी घेतल्यामुळे पहिले ४-५ दिवस इतके कठीण गेले नव्हते. दोन्ही मुलं एकत्र खेळायची आणि जेवल्यानंतर शांत झोपायची. तरीही डिंपलला भीती होती की ती नाराज तर होणार नाहीत. संध्याकाळी आशिष त्यांना बागेत फिरायला घेऊन जायचा. तिथे दोघेही झोक्यांवर झुलायचे, आईस्क्रीम खायचे आणि कधीकधी त्यांच्या मामांकडून गोष्टी ऐकत असत. आशिष मुलांमध्ये स्वाभाविकपणे मिसळला होता आणि मुलांनीही सर्व संकोच आणि लाजाळूपणा सोडून दिला होता. पण डिंपलशी ती मोकळ्यापणे मिसळू शकली नव्हती, कदाचित हे डिंपलला तसे भासत असेल.

एका आठवड्यानंतर, डिंपलने मुलांसोबत मिसळता यावे म्हणून ऑफिसमधून सुट्टी घेतली. ही एक अशी परीक्षा होती जी आशिषने उत्तीर्ण केली होती. आता डिंपलला तिची क्षमता दाखवायची होती. नेहमीप्रमाणे आशिष तयार झाला आणि ९ वाजता ऑफिसला निघून गेला. दोन्ही मुलांनी नाश्ता केला. डिंपलने त्यांच्या आवडीचा नाश्ता बनवला होता.

“ठीक आहे मुलांनो, आता तुम्ही जा आणि खेळा, मी थोडी साफसफाई करते, ” नाश्त्यानंतर मुलांना हे सांगत असताना, तिच्या आवाजात उपजत प्रेमभाव नव्हता, उलट मुलांना तिच्या आवाजात कडकपणा आणि आज्ञा जाणवली होती.

भांडे धुण्यासाठी ठेवत असताना, डिंपलने तिथे उभ्या असलेल्या निष्पाप चेहऱ्यांकडे दुर्लक्ष केले. “जा, तुमच्या खेळण्यांशी खेळा. मला खूप काम आहे, ” असं म्हणत दोघांनाही तिथेच सोडून ती तिच्या खोलीकडे निघाली.

— क्रमशः भाग पहिला 

मूळ हिंदी कथाकार – सुश्री मीता प्रेम शर्मा.

मराठी अनुवाद – मेघःशाम सोनवणे

नाशिक, मो 9325927222

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈