श्री कौस्तुभ परांजपे
विविधा
☆ “नर्मदा स्नान…” ☆ श्री कौस्तुभ परांजपे ☆
काही गोष्टी आपण वाचतो, किंवा पडद्यावर पाहतो सुध्दा. पण अशा गोष्टींचा प्रसंंग व त्याचा संबंध आपण अपल्याशीच लावायचा प्रयत्न केला तर… पाण्यात डुंबलेली म्हैस, किंवा तिला वा हत्तीला तलावात किंवा नदीवर नेऊन घातलेली आंघोळ… हे आपण वाचल, पाहिलं असेल. आपल्या बाबतीत मात्र…
आंघोळ हा आपला नेहमीचा शब्द. पण हिच आंघोळ पवित्र समजल्या जाणाऱ्या नदीत केली तर त्याच आंघोळीला स्नान म्हणावस वाटतं, किंवा आपण म्हणतो. असच स्नान करायच भाग्य नर्मदा ऊत्तर वाहिनी परिक्रमा करतांना पदरात पाडून घेतलं. खरतर आंघोळ करतांना पोहायला वापरतात तशी अर्धी चड्डी अंगावर असल्याने स्नानाच भाग्य पदरात पडलं म्हणण्यापेक्षा ते पवित्र पाणी अंगावर ऊडवून वाहून घेतलं. आणि अशी आंघोळ करतांना मला वर सांगितलेल्या म्हशीची आणि हत्तीची आठवण झाली.
गरुडेश्वरला आमचा एक दिवस मुक्काम होता. जवळूनच नर्मदा वाहात होती. चला तुम्हाला नर्मदा स्नान करवतो, अस म्हणत मला जे सोबत घेऊन गेले होते त्यांनी जवळपास आग्रहच धरला. मला तो रस्ता, व नर्मदेच्या काठावर असलेल्या त्या गोट्यांवरुन चालतांना त्रास होईल म्हणून मी अगोदर आढेवेढे घेतले. पण नर्मदेच ते वाहतं पाणी मनाला स्वस्थ बसू देत नव्हत. प्रवासाचा आला नसला तरी जाणवणारा शीण घालवायची ईच्छा होती. परत नदीवर आंघोळीचा आनंद कधी मिळेल? हा पण विचार होता. तो जवळचा वाटणारा पण बर्यापैकी लांब असणारा उताराचा, कच्चा, ओबडधोबड आणि गोट्यांनी भरलेला रस्ता त्या दोघांनी माझ्या दोन्ही हाताला धरून पार केला.
एखाद्या गिर्यारोहकाला अवघड चढणीचा चढ चढून शिखर सर केल्यावर जेवढा आनंद होत असेल तेवढाच आनंद मला तो खडकाळ रस्त्याचा ऊतार पार केल्यावर झाला. कदाचित मी पहिलाच असेल ज्याला चढाईचा नाही तर उतरण्याचा आनंद झाला असेल…
आणि मग मला सहज बसता येईल अशा खडकावर हा दगड (मी) त्यांनी बसवला. मी खडकावर बसल्यावर, आलो, आणि बसलो असा नि:श्वास मी सोडण्याच्या ऐवजी सोबतच्या दोघांनीच सोडला असावा. आणि मग ते दोघंजण दोन बाजूला ऊभे राहून त्यांच्या ओंजळींनी माझ्या अंगावर जमेल तसं, जमेल तितकं, जमेल त्या बाजूंनी मनसोक्त पणे पाणी उडवत होते आणि स्वत:ही स्नान करत होते.
आणि म्हशीला किंवा हत्तीला आंघोळ घालतांनाचा वाचलेला, पाहिलेला प्रसंग डोळ्यासमोर तरळला.
स्नान तर झालं. पण प्रसंग येवढ्यावरच थांबला का… नाही. मी बसलो तेव्हा तो खडक पूर्ण कोरडा होता. पण त्यांनी अंगावर पाणी उडवल्यावर थोडावेळ ते गार पाणी अंगावर छान वाटलं. पण नंतर…
नंतर मात्र मला काहितरी बर्याच प्रमाणात चावायला लागलं. त्या खडकाच्या फटिंमधे कोळ्यासारखे बारीक किडे बरेच होते. त्यांच्या घरात पाणी शिरल्याने ते भराभर बाहेर आले, व माझ्या अंगावर चढले आणि चावायला लागले. मी त्या परिस्थितीत जमेल तस पटकन ऊठायचा प्रयत्न केला, पण सगळाच भाग ओला झाल्याने पाय सरकायची भिती वाटत होती. कसातरी दोघांचा आधार घेत पाण्यात ऊभा राहिलो, परत त्यांनी थोडं पाणी अंगावर ऊडवलं आणि त्या त्रासातून मी आणि ते किडे दोघंही बाहेर पडलो.
पण जी ऊतरण ऊतरल्यावर आनंद झाला होता, ती परत त्याच पध्दतीने चढायचा प्रश्न होताच. पण परतण्याशिवाय पर्याय नव्हता. आता मी मनातच म्हटलं, चला गिर्यारोहणाचा आनंद घेऊ…
हे नर्मदा स्नान बराच क्षकाळ स्मरणात राहील ते स्नान केल्यामुळे नाही, तर चावलेल्या किड्यांमुळे. आणि म्हशीला किंवा हत्तीला घालतात तशी आंघोळ आपल्याला कोणीतरी घातल्यामुळे.
© श्री कौस्तुभ परांजपे
मो 9579032601
≈ संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ.उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ.मंजुषा मुळे/सौ.गौरी गाडेकर≈
