श्री नंदकुमार पंडित वडेर
प्रतिमेच्या पलिकडले
☆ # माझं काय चुकलं?… # ☆ श्री नंदकुमार पंडित वडेर ☆
तुम्हाला काही म्हणजे काहीच कसं कळत नाही… ही माझ्या सौ. ची तक्रार आमच्या दहा वर्षां पूर्वी झालेल्या लग्नाच्या अक्षता पडून काही मिनिटं उलटून गेली नाही तेव्हापासून जी सुरू झालीय ती अथक आणि अथक, बिनतोड सुरू आहे राव! … आता तुम्हाला काय सांगायचं! आणि किती किती म्हणून सांगायचं? … सांगायचं झालं तर माझ्या बालपणापासून म्हणजे आमच्या लग्नाच्या आधीही हिच परिस्थिती अशीच होती बरं! .. तेव्हा बायको नव्हती पण ओपनिंग सेरेमनी आई, ताई, मावशी, आत्या आणि आज्जी या समस्त महिला मंडळानी माझं (एकुलता एक असल्यानं) पालन पोषण करताना आपला राईट टू बोलायचा संविधानिक तहहयातीचा हक्क गाजवत होत्याच… त्यांना सगळ्यांना सगळ्यातलं सगळचं काही कळंत होतं (अशी त्यांची त्यांनीच स्वताची करून घेतलेली समज) आणि मला कशातलही ओ का ठो न कळणारा मंदमती… आणि त्यातून जर का मला चुकून माकून काही समजलेच्या आविर्भावात बोलू लागलो, वागू लागलो तर त्यांच्या समजुतीच्या अभेद्य किल्ल्याला भगदाड पडणार नाही याची काळजी घेत.. पुरे पुरे समजली तुझी अक्कल… हे बाकी बरं तुला जमतयं पण हिच हुशारी जरा शाळेच्या अभ्यासात तरी दाखव… झालचं तर कल्याण होईल हो तुझं आणि त्यायोगानं आमचंही… कसा तुझा जन्म निभावणार आहे हे त्या परमेश्वरालाच ठाऊक रे बाबा.. आमच्या पोटी असला माठ जन्माला घालून त्यांनं आमच्या मागे हा काळजीचा भुंगा लावून देऊन तो बसलाय वरती निवांत… हा रोजचा फोडणीचा भात आमच्या घरात कायमच कढईत परतला जात असायचा… माझ्या वाढत्या वयाबरोबर बुध्दीने असमझतो जरी केलेला असला तरी चारचौघांसारखाच शिक्षण पूर्ण करून कारकुनाची का असेना पण पोट भरणारी नोकरीही मिळाली होती.. म्हणजे घरच्या लोकाच्या चिंतेचा भार हलका केला होता कि नाही.. घरची जबाबदारी सांभाळायची माझी तयारी होती पण ते घरातील लोकांनी मला,.. आलाय मोठा घर चालविणारा.. नुसता पैसा मिळवला म्हणजे घर चालवियाची सगळी अक्कल आली असं नसतं. त्यासाठी घरात पुरूष माणसाचं चौफेर व्यवधान असावं लागतं हो.. आणि त्याबाबीत तुझा उजेड आहे हो… असं उपरोधिक बोलून माझा तेजोभंग करत.. मग मी कसल्याच भानगडीत न पडता आपलं खुशाल चेंडू सारखं जगायचं ठरवलं आणि तसाच वागू लागलो… पण या ही माझ्या सुखाला घरच्यांची दृष्ट लागली… अरे हा आता या वयात खुशाल चेंडू बनून राहिला आणी कुठे वाहत गेला तर वाया जाईल.. तेव्हा आताच त्याच्या नाकात संसाराची वेसण घातली तर बरे होईल… निदान बायकोच्या मदतीने त्याची गाडी रुळावर येईल आणि घरादाराकडे नीट लक्ष देईल.. काही अंशी आपल्या डोक्याचा भुंगा तरी कमी होईल… आणि बाकीचा आहे तो भुंग्याचा ताप सहन करायला त्याची बायको बघून घेईल कि सारं… मग काय माझा काही होकार नकार, माझी पसंती ना पसंतीला हेतूपुरस्सर डावलून घराण्याला शोभेल अशा मुलीशी माझा लग्नाचा बार उडवून दिला… आणि आमच्या घरच्या फुटबॉल मैदानात मला वारंवार गोलाकडे लाथा घालत नेण्यासाठी एका नव्या ताज्या दमाच्या खेळाडूची म्हणजे. माझ्या बायकोची नंतर भर पडली आणि या ‘परवलीच्या’ स्लोगनला दुधारी पात्याची धार चढली… म्होरक्या बदलला पण बळी मात्र या माऱ्याने खोल खोल पाताळात जात राहिला… वंशाचा दिवा म्हणून घरातल्या सगळ्यांनी आपापल्या अपेक्षांच्या ज्योती माझ्या कंदीलात प्रकाशित करून घेण्यासाठी त्यांच्या त्यांच्या डोळ्यांची भ्रुकुटीनां ताणून धरल्या… पण माझ्या कतृत्वाचा उजेड मात्र घरदारं काही उजळू शकला नाही… तेव्हा या साऱ्यांनी छे तुझ्यात काहीच दम नाही… अगदीच फुसकाबार निघालास तू… अशी अपेक्षाभंगाची वात चुरचुरत राहीली… मला झेपतयं, पचनी पडतयं तेच आणि तेव्हढचं करत गेलो. मला माझ्या कुवतीची आणि मर्यादांची चांगलीच जाणीव होती… जीवाची उरस्फोड करायला तितका जीवात जीव सुध्दा दमदार असावा लागतोना… तुम्हीच सांगा यात माझं काय चुकलं बरं… सर्व सामान्य माणसाची जी मुलभूत जन्मजात वैशिष्ट्य असतात त्यांनी मी परीपूर्ण होतो… सामान्य बुद्धीचा वकुब, बेतासबात शिक्षणातला उजेड, कारकुनी नोकरीची रिटायर्ड होईपर्यंत टिकवून ठेवण्याची गरूडझेप… वाढलेल्या महागाई भत्ताच्या चार रुपड्यातली पार्टीची चैन… चाळीतल्या दोन खोल्यात थाटलेला आरस्पानी संसार.. मनात गगनभरारीचे स्वप्नांचे पंख लावूनही घराचा उंबरठा ओलांडताना होणारी पडझड… घरात तसे बाहेरही प्रत्येकाला आपलं अपयशाचं, अपशकुनाचा खापर फोडायला माझ्या शिवाय दुसरा मिळणार तरी होता कोण… त्यांची प्रगती होत जावी याच सदच्छिने माझ्या मनाला घातलेली मुरड… आणि त्यांच्यासाठी माझा मीच झालेला स्टेपिंग स्टोन… मग मग मी रूतून बसलो तर यात सांगा माझं काय चुकलं… कधीतरी मनात धडाडीच्या इंगळ्या डसत माझ्या मेंगळटपणाला.. मी अश्या वेळी पेटून उठतो.. आणि मोठ्याने घोषणा करतो बस्स झालं दुसऱ्यासाठी जगणं आणि आता आजपासून जगायचं ते फक्त स्वतःसाठी.. मनमौजी सारखं… कुणाच्याही बंधनात नसलेलं… ती घोषणा फक्त माझी मला सुध्दा ऐकू येत नाही. असल्या कोलाहलात.. माझ्या अवतीभवती असलेले माझेच पाय मागे मागे खेचत राहतात हि जबाबदारी कुणाची.. कर्तव्याची आडकाठी मलाच आडवी घालतात.. नि माझा उत्साहाचा महामेरू पुन्हा एकदा शेळपटून गपगुमान मानेवर जोखड टाकून चालत राहतो… तरी बरं हो जुनी खोडं एकेक करत काळाच्या पडद्याआड जात गेली… एखादं दुसरं चिवट खोडं अजूनही तग धरून आहे आणि मुलूख तोफेचा आकार दिलेल्या माझ्या बायकोच्या बरोबरीने माझ्या अकर्तृत्वाच्या, अपयशाच्या राई राई एव्हढ्या चिंधड्या उडवत राहिल्या… यात माझं प्रौढपणानं आलेलं शहाणपण कुणीच लक्षात घेतलं नाही.. पण घरच्या सगळ्यांनी माझ्या बायकोला माझ्याबाबतीतल्या सगळ्या गोष्टी, सवयी, धमक, इ. इ गोष्टीवर त्यांनी हयातभर प्रशिक्षण देऊन तरबेज केले… आणि मग काय विचारता आधीच मर्कट त्यात मद्य प्राशन केला.. सारखी स्थिती माझ्या बायकोची झाली आणि जेव्हा तिच्याकडे एक हाती सबंध घराची सत्ता एकवटली तेव्हा तर माझा हरघडी उठसूठ प्रत्येक वेळी तुम्हाला काही म्हणजे काहीच कसं कळत नाही… असा उद्दार करण्याचा परवानाच तिला मिळाला… आणि माझी अवस्था त्या शंकराच्या देवळा समोर बसलेल्या नंदी सारखी निश्चल बैठकी सारखी बनली… आलीया भोगासी या शिवाय दुसरं काय म्हणणारं हो… तर अशी बरीच मोठी माझी कहाणी आहे.. त्यातील हा एका भागाचा अल्प अंश तुम्हाला सांगितला… अजून तसंच सगळं रीतीभाती प्रमाणं चालूच आहे… कुणाचं काही अडलेलं नाही फक्त माझं सोडून… तरीपण खेटरं खाणं माझं अजूनही सुटलेलं नाही.. मग आता तुम्हीच सांगा खरंच माझं यात काय चुकलं.?
© श्री नंदकुमार इंदिरा पंडित वडेर
विश्रामबाग, सांगली
मोबाईल-99209 78470 ईमेल –nandkumarpwader@gmail.com
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
