मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ वैरी… — भाग – १ ☆ डॉ. ज्योती गोडबोले ☆

डॉ. ज्योती गोडबोले 

? जीवनरंग ❤️

☆ वैरी… — भाग – १ ☆ डॉ. ज्योती गोडबोले 

कॉलेजमध्ये प्रवेश घेताना केतकी अगदी बेचैन होती. मुद्दाम सगळ्यांचा विरोध पत्करून हौसेने तिने शहरातल्या कॉलेज मध्ये प्रवेश घेतला खरा, पण या सगळ्या मॉडर्न जगात आपला निभाव लागेल का, असं वाटून तिला दडपण आलं फार. खेडजवळ असलेल्या अगदी दहा हजाराची वस्ती असलेल्या खेड्यातून केतकी एकदम शहरात पोचली. आत्तापर्यंत तिचं जग किती सीमित होतं. आजी आजोबा, आई बाबा आणि धाकटा भाऊ कुणाल.

शाळेत अभ्यासात चांगली होती केतकी. अगदी स्कॉलर नाही पण अभ्यासू आणि नाकासमोर बघून चालणारी. केतकीच्या घरची पिढीजात श्रीमंती होती. कित्ती मोठी शेतीवाडी, बागायती गावात आणखी दोन मोठे वाडे. त्यांच्या बांधाला बांध लागून पोतदार काकांचीही शेती घर सगळं होतं. पोतदार सुद्धा कर्वे लोक इतकेच श्रीमंत, जमीनदार आणि प्रतिष्ठित होते. , पण पूर्वी काय घडलं कोणाला माहीत नाही पण या दोन कुटुंबातून विस्तव जात नसे.

— — कर्वे लोकांचं म्हणणं की पोतदारांच्या मागच्या पिढीत खोट्या सह्या करून, लबाड्या करून कर्व्यांच्या जमिनी लुबाडल्या. पैसे चारून सातबारा आपल्या नावावर करून घेतले. कोर्टात कर्वे पोतदारांविरुद्ध केस हरले. मग तर काय, हे वैर कायमचं वाढतच गेलं. कर्व्यांनी आपल्या दोन घरांच्या मध्ये मोठी भिंत बांधून घेतली. , जेणेकरून पोतदारांचे तोंडही बघायला लागू नये.

पोतदारांना दोन मुलगे होते. एक खूप शिकून शहरात स्थायिकच झाला होता. दुसरा असेल केतकी एवढा.

कर्वे कुटुंब आणि पोतदार एकमेकांच्या कोणत्याच भानगडीत पडत नसत की चौकश्या करत नसत. बिचाऱ्या बायकांची मात्र यात फार घुसमट होत असे. , त्यांना एकमेकांशी बोलावेसे वाटे, पण पुरुष लोकांचा दराराच असा होता की कोणी त्यांच्या विरुद्ध जायला धजत नसे.

केतकी शहरात कॉलेजला गेली. नवीन नवीन अगदी बुजरी असलेली केतकी आता या शहरी जीवनाला रुळायला लागली. फार आवडायचं तिला हे मोकळं वातावरण. केतकी आता पक्की शहरी झाली. सुट्टी पडली की केतकी गावाकडे जात असे. नाही म्हटलं तरी तिचं जन्मगाव होतं ते. तिला ओढ होतीच गावाकडची. पण थोड्याच दिवसात तिला तिच्या होस्टेलच्या आठवण यायची. त्या मैत्रिणी, कॉलेज, तिकडचे मोकळे वातावरण अगदी हवंहवंसं वाटे तिला.

केतकी आता शेवटच्या वर्षाला होती. डिग्री नंतर तिने एम ए करायचे ठरवले होते. त्या दिवशी सगळ्या मैत्रिणी केतकीला बोलवायला आल्या.

” केतकी. , आम्ही सगळ्या या शीतल च्या फार्म हाऊस वर दोन दिवस जाणार आहोत. येतेस का? चल ना. मग एकदा हे वर्ष संपलं की कधी कोणाला भेटणार ग आपण? चल की. शीतलच्या बाबांचे फार्महाऊस जवळच आहे दोन तास अंतरावर. चल चल. आपण सात आठ जणी आहोत ”.

केतकीला त्यांचं मन मोडवेना. अगदी उत्साहाने त्या सगळ्या गाड्या करून रमत गमत शीतलच्या फार्म हाऊसवर पोचल्या. खूपच सुंदर होते त्यांचे फार्म हाऊस.

शीतलच्या आईबाबांनी प्रेमाने सगळ्या मुलीचं स्वागत केलं. खाण्या पिण्याची नुसती रेलचेल उडवून दिली त्यांनी. मुली मनसोक्त हिंडल्या, बागेत रमल्या. जवळच तळं होतं तिथे पाण्यात पाय बुडवून बसल्या..

शीतलच्या आई म्हणाल्या, ”बरं झालं ग तुम्ही सगळ्या आलात. आता डिग्री नंतर कोण कुठे जाल सांगता येत नाही. “

त्या दिवशी मुली फिरायला गेल्या आणि येताना अंधार पडल्याचे भान राहिले नाही त्यांना. झपझप चालत येत असताना केतकी एका मोठ्या दगडाला अडखळून जोरात पडली.

आई ग असं तिचं विव्हळणं ऐकून सगळ्या थांबल्या.

“काय झालं केतकी? ”अग बघ ना शीतल. पाय अडखळून पडलेच मी. थांब. मला हात द्या. मी तुम्हाला धरून धरून येते घरापर्यंत. ” केतकीचा पाय भप्प सुजला होता. कळ तिच्या मस्तकात जात होती. त्या वेदना सहन करत ती कशीबशी घरापर्यंत आली.

शीतलच्या आईने बघितलं आणि म्हणाल्या बाई ग! केवढा सुजलाय हा पाय. इथे तर आता डॉक्टर पण नसतात ग. थांब. मी लेप लावून देते. केतकीने तिच्या जवळची पेन किलर गोळी घेतली. दुसऱ्याच दिवशी सगळ्या परत शहरात जाणार होत्याच. रात्रभर केतकीला असह्य वेदना होत होत्या. कधी एकदा शहरात जाऊन डॉक्टरला दाखवते असं झालं तिला. पोचल्यावर तिची मैत्रीण स्नेहा म्हणाली “, केतकी खूप सुजलाय ग पाय. इथून जवळ एक चांगलं ऑर्थोपेडिक हॉस्पिटल आहे. मी रिक्षा आणते. आपण जाऊया तिकडे.”

केतकीने मान डोलावली. स्नेहा रिक्षा घेऊन आली आणि दोघीही त्या हॉस्पिटलमध्ये पोचल्या.

थोड्याच वेळात तिला आत नेलं आणि सगळे सोपस्कार झाले.

बाहेर येऊन डॉ. स्नेहाला म्हणाले, ”तुमच्या मिस केतकीना घोट्याजवळ आणि पावलाजवळ दोन फ्रॅक्चर्स आहेत. त्यांना प्लास्टर घालावे लागेल. तुम्ही त्यांचं हॉस्टेल वर मॅनेज कसं करणार? त्या पेक्षा त्यांना आठ दिवस आमच्या हॉस्पिटल मध्ये ऍडमिट केलं तर चालेल का? मग नंतर तुम्ही काय करायचं ते ठरवा. ”

स्नेहा आणि केतकी बरं म्हणाल्या. अशा स्थितीत ती गावाला तरी कशी जाणार होती?

केतकीला प्लास्टर घातले. तिने गावी फोन करून सगळं सांगितलं. आई बाबा आजोबा घाबरून गेले.

“आई तू मुळीच काळजी करूनकोस. मग आठ दिवसांनी तुम्ही आपली गाडी घेऊन याआणि मला घेऊन जा. तोपर्यंत माझं दुखणंही बरंच बरं होईल. ”

डॉक्टरांशी बाबा बोलले आणि त्यांनाही ते पटलं. त्या असह्य वेदना जरा कमी झाल्यावर केतकीला जगाचे भान आले. प्रथमच आज डॉक्टर सकाळच्या राऊंडला आल्यावर ती त्यांच्याशी छान बोलली. त्यांच्या एप्रन वरची नेमप्लेट बघितली तिनं. डॉ. निखिल असं नाव होतं. किती छान रुबाबदार डॉक्टर होता तो. तरुण आणि अगदी हसरा.

“काय मग? बरं वाटतंय का? जेवण आवडतंय का इथलं? ” त्यांनी हसून विचारलं.

“काय लाजवताय सर. माझी घरच्यासारखी काळजी घेतात अहो तुमच्या आया आणि सगळे तुम्ही. ” केतकीच्या डोळ्यात पाणी आलं.

चारच दिवसात केतकीला खूप बरं वाटायला लागलं.

तिचं प्लास्टर आता तीन आठवडे रहाणार होतं.

 ” डॉक्टर, मी घरी जाऊ का? माझे आईबाबा कार घेऊन मला न्यायला येतील, तुम्ही परवानगी दिलीत तर. मग आम्ही तुम्ही सांगाल तेव्हा प्लास्टर काढायला येऊ” केतकी म्हणाली.

डॉक्टर म्हणाले, ” हो पण नीट औषधे आणि काळजीही घ्या ”

केतकीचे आईवडील दुसऱ्याच दिवशी आले. तिचे आईवडील डॉक्टर निखिल ना भेटले. त्यांचे शतशः आभार मानत हॉस्पिटलचे बिल भरून केतकीला घरी घेऊन गेले. केतकीने जाताना बरोबर खूप पुस्तकं घेतली. आता निदान तीन आठवडे तिला फक्त काठी घेऊन घरातल्या घरात चालायचं होतं. केतकी दुपारी पुस्तक वाचायला लागली की तिचं मन लागत नसे वाचनात.

– क्रमशः भाग पहिला 

© डॉ. ज्योती गोडबोले

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ तिचे वांझपण… – भाग-२ ☆ श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर ☆

श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर

🌸 जीवनरंग 🌸

 ☆ तिचे वांझपण… – भाग-१ ☆ श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर ☆

(बघा हं खुट्ट आवाज जरी झाला तरी आई जागी होते. रात्रीची कितीदा तरी उठून बाळाला बघते शांत झोपलंय का… तशी ही माझी आई. रात्रीची चारदा मला बघून जाते. अंगावरच पांघरून नीट करते……. आईला नाही शिकवावं लागत बाळाला कस सांभाळायचं!) – इथून पुढे — 

एका स्त्रीत ते सारं उपजतच असत, नाही का? माझ्या आईने आठ वर्ष झाली कसलीच हेळसांड नाही केली ह्या जीवाची. डोळ्यात किती वात्सल्य, माया, ममता, प्रेम. माझ्या वेदना देणाऱ्या मनावर मायेची हळूवार फुंकर घातली. प्रेमाचं अत्तर शिंपडल. त्याच्या शिडकाव्याने आयुष्य परत सुगंधीत झालं.

किती नाजुकतेने सांभाळलं हे नातं. आईच मन असतंच निर्मळ. ना कसला स्वार्थ ना परतफेडीची अपेक्षा. फक्त आनंद द्यायचा. दुःख सारं खोल अंतरंगात लपवून ठेवायचं.

फक्त स्वतःच्या पोटात नऊ महिने जीव वाढवून जन्म दिला एका जीवाला की आई होता येतं? इतकं सोपं का आई होणं? तिने साडे सात महिने वाट बघितली माझी कोमातून बाहेर येण्याची नवीन दिवस नवीन त्रास तरी ही आशेवर जगत आली. तिला ओढ होती मला कधी एकदा डोळे भरून पाहते याची. मी शुद्धीवर आले तो दिवस तिच्यासाठी प्रसववेदना सहन केल्यानंतर बाळाला बघितल्यावर होणाऱ्या आनंदाइतकाच श्रेष्ठ, उच्चतम होता…… ती वांझ नाही… नक्कीच नाही..!!!

अत्रे काकू…. “आपण विचारांनी वांझ आहोत. “नवीन विचारांना, नविन बघण्याच्या दृष्टीला आपण जन्मच नाही देत. मला सांगा समाजात जे म्हाताऱ्या आई-वडिलांना सांभाळत नाहीत, त्यांच्याकडे आजारपणात, त्यांच्या दुःखाच्या काळात ढुंकूनही बघत नाहीत ती वांझ नाहीत का?? वर्षानुवर्षे आई- वडील, भाऊ – बहीण एकमेकांशी बोलत नाहीत ती नात्यांनी वांझ नाहीत??

संवेदनाहीन, दुसऱ्याच्या दुःखात आनंद मानणारी ती खरी वांझ………. वांझपण मुलाला जन्म दिला का यावर ठरवावं?? वांझपणाचा शिक्का मारून आपण तिच्यातल्या स्त्रीत्वाचा अपमान करतो.

आपण तिचं अस्तित्व नाही नाकारत. आपल्यातल्या माणूसपणा वर प्रश्न निर्माण करतो. एखादी स्त्री वांझ आहे हे ठरवणारे आपण कोण??

मुलगी झाली तर मुलगा हवा, दोन मुलगे असतील तर एक तरी मुलगी पाहिजेच बाई, आणि काहीच नसण्यापेक्षा मुलगी तर मुलगी.

असले विवेकशून्य तकलादू, मतलबी, विचार आणि स्वतःच्या सोयीनुसार वाटा शोधणारे आपण तिचं मोजमाप नाही करू शकत!! तिला वांझ आपण ठरवणार? समाज तिचं मातृत्व शोधतो ना तेव्हा स्वत:चं पोकळपण उघडं करतो. स्वतःच्या मुलाची आई होणं आनंददायी अनुभव आहेच पण माझ्या सारख्याची आई होणं त्यासाठी आत्म्याची किती अथांगता, सहनशीलता, गहनता, मनाची शुद्धता हवी विचार करा. माझी रुही सोडून कोण आलं माझ्या मदतीला? ह्या अपंग लेकराला झिडकारलं नाही तिने हे सामर्थ्य ताकद फक्त एका आईची…. माझ्याही पोटच्या मुली आल्या तर तासभर भेटून गप्पा मारतात, आपुलकीने चौकशी करून निघून जातात. त्यांचा संसार, मुलंबाळं सोडून माझ्यासाठी दिवसाची रात्र आणि रात्रीचा दिवस करायला कोण आहे? मग मी मुलांना जन्म देवून ही वांझच ठरले का हा प्रश्न माझा मलाच पडतो तो पडायला हवा.

अत्रे काकू, काकू तुमची स्वतःची मुलगी गेली सात वर्षे तुमच्याशी बोलत नाही. मानपानावरून भांडण झाले म्हणून. तुम्ही म्हणता पोटच्याचा जीव कळकळतो त्यालाच शेवटी आपली माया येते असे असतं तर मागच्या वर्षी तुमचा पाय मोडला, दोन महिने जागेवर होता. लेक आईला बघायला ही नाही ना आली. अशावेळी आपण वांझ का हा प्रश्न पडू द्यावा मनाला. दुसऱ्यांच्या लेकरावर शिक्का मारताना आपल्यातल्या उणीवा, दोष, पडक्या बाजू सोयीने लपवायच्या हा तिच्यावर अन्याय नाही का…!

एक बाळ आणि आई ह्या पलीकडे जावून माझी रुही घराची आई झाली. माझ्या लेकाची आई झाली. माझ्या मुलींना मायेने जपते. साऱ्यांचे हेवेदावे हेवेदावे, रागलोभ सारं पोटात घालते. देते ते फक्त प्रेम…. आईसारख… अमर्याद, निर्व्याज, निस्सिम, निर्मळ, निखळ. नात्यांची आई होण सोपं नाही! प्रत्येकाचं पोट भरल्याशिवाय ह्या अन्नपूर्णाच्या घशाखाली घास नाही उतरत, ती ह्या घराची लक्ष्मी आणि जिच्या बांगड्यांच्या किणकिणाटाने आणि पैंजनाच्या आवाजाने साऱ्या घरात चैतन्याचा, उत्साहाचा जन्म होतो. जिच्या घरातील अस्तित्वाने देवघरातील देवही आनंदी दिसतात आणि मनापासून आशिर्वाद देतात, जिच्या असण्याने बागेतली फुलं आनंदाने डुलतात, जी बागेतील प्रत्येक झाडाची मुलासारखी काळजी घेते, जिच्या सुंदर हातातून तुळशीपुढे रोज नविन रांगोळी जन्म घेते. ह्या घराला जिने घरपण दिलं, ह्या म्हाताऱ्या लेकीला जिने नविन आयुष्य दिलं, जग दाखवलं, भरभरून जगणं शिकवलं ती वांझ कशी असेल………

अत्रे काकूंच्या डोळ्यांतून वाहणारं पाणीच त्यांच्या मनाची अवस्था सांगत होतं…….

हे सारं ऐकून रुहीच्या चेहऱ्यावर तृप्ती, समाधान, भारावलेपण…. काय नव्हतं. आईपणाची नविन जवाबदारी सांभाळण्यासाठी आनंद, आत्मविश्वास, उर्जा घेऊन परत एकदा नव्याने सज्ज झाली. मनावरचं ओझं, मळभ, जळमटं सारं काही दूर झालं…… वेगळ्याच आनंदाने चहाचं पातेलं गॅसवर ठेवलं….

– समाप्त –  

लेखिका :  सौ. तिलोत्तमा ललित गुगळे

प्रस्तुती –  श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर

सह्याद्री अपार्टमेंट, खाडीलकर गल्ली, बालगंधर्व नाट्यमंदिर समोर, ब्राह्मणपुरी, मिरज,जि. सांगली

मो 9689896341

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ तिचे वांझपण… – भाग-१ ☆ श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर ☆

श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर

🌸 जीवनरंग 🌸

 ☆ तिचे वांझपण… – भाग-१ ☆ श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर ☆

आज रुही खूप आनंदात होती. छानपैकी आवरुन कॉलनीतल्या कर्वे काकूंकडे हळदीकुंकवाच्या कार्यक्रमाला गेली.

पण तिथेही तिला बायकांच्या नजरा, टामणेटुमणे यांचा सामना करावा लागला. खूप राग आला तिला बायकांचा. एकांतात जाऊन खूप रडली ती एकटी. व नशिबाला दोष देत राहिली.

आज ती खूपच अपसेट झाली होती. तशीच जरा रागातच घरी आली.

रुहीने रागात दरवाजा उघडला. रडून लाल झालेले डोळे. दरवाजा जोरात आपटला, हातातील पर्स सोफ्यावर फेकली… बेडरूममध्ये जावून बेडवर पडून परत रडू लागली. माझीच चूक. सगळ खापर माझ्यावरच फोडतात. मागच्या जन्मी काय पाप केलेलं? मीच का? मीच का? स्वत:शीच बडबडत तिथेच रडत रडत झोपून गेली.

बऱ्याच वेळाने खडबडून जागी झाली. सगळीकडे अंधार पडला होता. गडबडीत उठून लाईट लावले. संध्याकाळचे सात वाजले होते….. इतका वेळ कसे झोपलो, किती बेजबाबदार वागलो!!!!!

सासुबाई!!!!!

त्यांनी हाक नाही मारली…. ती पळत त्यांच्या रुमकडे गेली. लाईट लावली. Sorry आई!!! खरचं sorry.. थोडं पडले बेडवर आणि तिथेच डोळा लागला. तुम्हाला खूप वेळ अंधारात बसावं लागलं. सहाचा चहा…. मी चहा घेऊन येते. ती पटकन किचनमध्ये आली. चहा बनवून घेऊन आली.

आई!!! चहा…. एक मिनिट हं… मी उठवून बसवते. तिने सासूबाईंच्या मानेखाली एक हात घालून दुसऱ्या हाताने पाठीमागे उशी लावून त्यांना बेडला टेकून बसवलं. त्यांच्या अंगातला गाऊन सरळ केला. बशीत चहा ओतून फुंकर घालून थंड झाल्यावर त्यांच्या ओठाला बशी लावली.

आई रागावलात का हो??

सासूबाई – गोड हसून.. रुही!!! नाही गं, होतं असं कधी कधी. मुद्दाम नाहीस करणार माहीत आहे मला!!! रुहीने चहा झाल्यावर पाण्याचा हात तोंडावरून फिरवून रुमालाने त्यांचे तोंड पुसले.

तितक्यात दारावरची बेल वाजली. आई मी बघते हं! आलेच..

रुही – आई, अत्रे काकू आहेत.

काकू, बसा मी पाणी घेऊन आले.

अत्रे काकू – सासूबाईंना… वहिनी तुम्हालाच भेटायला आले!!!

कशा आहात?

सासूबाई – मी मस्त मजेत. तुम्ही बोला!! कशा आहात?

अत्रे काकू – एकदम छान तिन्ही पोरांची लग्नं झाली. तिघांनाही मुलंबाळं आहेत. खूप आनंदात.

अत्रे काकू अडखळत….

वहिनी!!! एक विचारू? रागावणार तर नाही ना?

सासूबाई – संकोच कसला, विचारा! अगदी नि:संकोच पणे विचारा…

अत्रे काकू – ते…. रुहीला काही औषध पाणी कुठं घेतलं का नाही?

सासूबाई – कशासाठी? ती तर एकदम ठणठणीत आहे.

अत्रे काकू – अहो, असं काय करता. लग्नाला तेरा चौदा वर्षे तरी झाली असतील अजून ते…. मुलंबाळं…… रुही पाणी घेऊन येत होती. शेवटचा शब्द ऐकून पावलं तिथंच थबकली. आत जायची हिंमतच नाही झाली. तिचे डोळे पाण्याने डबडबले. दुपारी पूजेसाठी गेले तिथंही साऱ्यांचा हाच प्रश्न, त्या बायकांच्या नजरा, ती कुजबूज, असंख्य प्रश्न…… शिक्का…

वांझपणाचा…..

तेवढ्यात तिला सासूबाईंचे शब्द कानावर पडले. पण तिला तर मुलं आहे की, ती आई आहे एका मुलीची आठ वर्षाच्या…. काकू गोंधळल्या. आणि म्हणाल्या,

काहीही काय बोलता वहिनी? आम्हाला कसं माहित नाही.

रुहीही बाहेर दचकली, हडबडली. स्वतःशीच – आई अशा का बडबडतायत. वयोमानानुसार मनावर काही परिणाम…. रुहीला भीतीच वाटली…

तेवढ्यात परत सासूबाईंचा आवाज आला… ही काय तुमच्या समोर ठणठणीत बसलेय… तिची मुलगी!!!

अत्रे काकू आश्चर्यानं… मला काही कळलं नाही!

रुहीही आई काय बोलताहेत ते काळजीने पण लक्षपूर्वक ऐकू लागली.

सासूबाई – अत्रेकाकू, रुही माझी सून नाहीच. आठ वर्ष झाली ह्या मुलीचा जन्म झाला! त्यावेळी ती आई झाली. जेव्हा मोठ्या अपघातातून मी वाचले पण दोन्ही पाय गमावून…. साडे सात महिने कोमात होते. फक्त जिवंत…. आय सी यू त पडलेली. लेकानं कसलाच विचार न करता हॉस्पिटल मध्ये पाण्यासारखा पैसा खर्च केला. जीव वाचला पण पाय गमावले कायमचे. त्या डोळे मिटून क्षणभर मागे पडल्या. तुम्हाला सांगू काकू, मृत्यूची वाट बघत होते. पण माझी आई – रुही, जिने साडे सात महिने वाट बघितली डोळ्यात प्राण आणून आणि जेव्हा मी शुद्धीत आले तेव्हा तिच्या चेहऱ्यावरचा आनंद आई झाल्यावर पहिल्यांदा बाळाला बघितल्यावर होतो ना तितकाच अवर्णनीय होता, ओसंडून वाहत होता अगदी. हे बाळ तिनं स्विकारले जसं आहे तसं.

अत्रे काकूंचे डोळे भरून आले. सासूबाई पुढे सांगू लागल्या, ही आई गेली आठ वर्ष सकाळी लवकर उठून आपल्या बाळाला स्वतःच्या हातानं न्हावू माखू घालून छान स्वच्छ कपडे घालून सगळ्या अंगाला सुगंधी पावडर लावते, छान तेल लावून वेणी फणी करते. ओला झालेला बिछाना दिवसातून तीन तीन वेळा बदलते आणि कधी शरीरात वेदना झाल्या तर मी रात्र रात्रभर झोपत नाही तेव्हा ती जागी राहते. उशाशी बसून असते न कंटाळता आणि आठवणीने वेळेवर सगळी औषधं-गोळ्या देते.

खायला दर दोन तीन तासांनी गरम गरम हवं ते तांदळाची खीर, पेज, नाचणीची खीर, कधी फळांचा ज्यूस चमच्याने थोडं थोडं तासभर भरवत बसते. इकडच्या तिकडच्या गप्पा मारत. कधी अंगावर सांडल तर त्रागा न करता कपडे बदलते. रुमालाने तोंड पुसते.

कोण करतं हे सगळं फक्त एक आईच…. एवढा संयम, सहनशीलता कोणात असते….. फक्त एका आईत…. लहानग्यानं कितीही दमवावं…. आईनं प्रेमानं सारं सहन करावं.

सारे नखरे रूसवे फुगवे झेलावेत. गुणाचं ते बाळ माझं म्हणत मन जपावं, लाड करावेत. बघा हं खुट्ट आवाज जरी झाला तरी आई जागी होते. रात्रीची कितीदा तरी उठून बाळाला बघते शांत झोपलंय का… तशी ही माझी आई. रात्रीची चारदा मला बघून जाते. अंगावरच पांघरून नीट करते……. आईला नाही शिकवावं लागत बाळाला कस सांभाळायचं!

– क्रमशः भाग पहिला 

लेखिका :  सौ. तिलोत्तमा ललित गुगळे

प्रस्तुती –  श्रीमती अनिता जयंत खाडीलकर

सह्याद्री अपार्टमेंट, खाडीलकर गल्ली, बालगंधर्व नाट्यमंदिर समोर, ब्राह्मणपुरी, मिरज,जि. सांगली

मो 9689896341

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ प्रतिकृती… भाग-२ ☆ सौ. अंजली दिलीप गोखले ☆

सौ अंजली दिलीप गोखले

🌸 जीवनरंग 🌸

☆ प्रतिकृती… भाग-२ ☆ सौ. अंजली दिलीप गोखले

(भलते सलते विचार करून हा प्रश्न निश्चितच सुटणार नव्हता. मनाशी ठाम निर्णय करूनच सुखदा उठली. गार पाण्याने डोळे, आणि ती फाईल घेऊन आपल्या सीनियर ऑफिसरांच्या केबिनकडे गेली.) इथून पुढे –

सुखदा ला येताना पाहताच दारातला शिपाई लगबगीने पुढे आला हातातली फाईल घेऊन म्हणाला,

” मॅडम आपण का आलात? मला बोलवायचे ना! “

” अरे नुसती फाईल द्यायची नाही. आपल्या साहेबांशी काही गोष्टी बोलाय च्या आहेत. ” या यामुळे त्याने साहेबांच्या केबिनचे दार उघडले. सुखदा साहेबांसमोर आली ” काय मॅडम काही विशेष काम? या बसा. “

साहेबांच्या टेबलासमोरच्या गुबगुबीत खुर्चीत बसत सुखदाने आपले काम, प्रॉब्लेम सांगायला सुरुवात केली. “सर, आजच्या उमेदवारांमधून या जॉन राईट ला सिलेक्ट करावे असे मला वाटते. पण सर एक प्रॉब्लेम आहे. याचे नाव जॉन राईट. याच्या आईची पूर्ण माहिती मिळाली. पण वडिलांचा रकाना रिकामाच आहे. त्याची आई ही माहिती द्यायला तयारच नाही. मी प्रयत्न केला सर. आपल्या इन्स्टिट्यूट मधला रिसर्च इतका महत्त्वाचा आहे की कुठेही जराही लीक होता कामा नये. आपल्या देशाच्या दृष्टीने ही घातक आहे. याचे वडील कोण कुठले? याचा त्यांच्याशी किती संबंध आहे आणि आपल्या कामात काही अडथळे निर्माण करणार नाहीत ना, एवढे नक्कीच पाहिले पाहिजे. म्हणून मी आपली परवानगी मागायला आले सर. “

सुखदाने आपल्या कामाचा इतका सखोल विचार केल्याचे पाहून सरांनाही कौतुक वाटले.

” ठीक आहे. त्यासाठी काय करणे योग्य आहे असे वाटते तुम्हाला? काही मदत हवी आहे का? “

” होय सर. त्याच्या बर्थ सर्टिफिकेट वरून आपण त्याचा जन्म कुठे झाला ते ट्रेस करू शकतो त्या हॉस्पिटल मधून आई-वडिलांची नावे माहिती सापडवू शकतो. आपल्या ऑफिसच्या परवानगीने चौकशी करता आली तर पटकन माहिती मिळेल. तेवढी परवानगी हवी आहे सर “

” ठीक आहे तुम्ही करू शकता”

” थँक्यू सर येऊ मी? ” म्हणत सुखदा उठलीच.

तिच्या मनावरचे ओझे एकदम उतरल्यासारखे झाले. आपल्या केबिनमध्ये येऊन प्रथम तिने घरी फोन लावला आणि आज आपल्याला घरी यायला उशीर होईल, कदाचित रात्रही होईल असे सांगितले. लगेच कॉम्प्युटर पुढे येऊन कामाला लागली.

इंटरनेटवरून पांडेचेरीच्या हॉस्पिटल ची फाईल तिने वाचायला सुरुवात केली. ते एक खूप जुने मोठे हॉस्पिटल होते. बऱ्याच वर्षांपासून तिथे रिसर्च सुरू आहेत. आपल्याकडे मुंबईला, बेंगलोरला, हैदराबादला ज्या ब्रॅंचेस आत्ता सुरू होत आहेत, त्या तिथे बऱ्याच आधीपासून सुरू आहेत. त्या वेगवेगळ्या ब्रांचेस ” जेनेटिकल इंजीनियरिंग ” याकडे तिचे लक्ष गेले. त्या ब्रँच मधील सगळे रिसर्च पेपर्स शोधायला तिने सुरुवात केली. टिशू कल्चर, टोटी पोटेनसि, kalus, हार्मोनल ट्रीटमेंट!!  अरे बापरे! किती पुढे गेले हे क्षेत्र! त्या मानाने आपण किती मागे होता अजून.

पण हे वाचून जॉन ची माहिती आपल्याला कशी काय मिळणार? कोणाची मदत घ्यावी? या हॉस्पिटलमधल्या मॅटरनिटी मधले सगळे रेकॉर्ड पाहायला हवेत. इतक्या वर्षापूर्वीची माहिती मिळणार का? बघू तरी. आपला शोध त्या दिशेने सुरू केला. तीस वर्षांपूर्वी जन्माला आलेल्या बाळांची नावे, महिन्याचे रेकॉर्ड करत करत अचूक त्या दिवसापासून ती आली आणि जॉन चे नाव पाचवे होते. शिवाय त्याच्या नावापुढे चांदणी केली होती. काय बरे सुचवायचे या चांदणीतून? त्या चांदणीची खूण, त्या चिन्हाचा शोध घ्यायला तिने सुरुवात केली. त्या इन्स्टिट्यूट मधली अतिशय गुप्त बातमी तिला वाचायला मिळाली. त्या चांदणीची खूण म्हणजे हे बाळ ” टिशू कल्चर ” या नवीन प्रगत पद्धती मधून जन्माला आले आहे. त्या बाळाची वाढ आईच्या युटेरस मध्ये नुसती झाली आहे. पण प्रत्यक्ष त्या आईचा तो जीव निर्माण करण्यात काहीही वाटा नव्हता. फक्त वाढ करायची, त्याचे पालन पोषण करायचे, नॉर्मल फलन प्रक्रिया इथे घडलीच नाही. टिशू कल्चर या अत्यंत प्रगत प्रक्रियेतून या बाळाचा जन्म झालाय.

त्यावेळी डॉक्टर सुझी हॉस्पिटलमध्ये जॉईन होऊन दोनच वर्षे झाली होती. सुझी ला संशोधनात खूप इंटरेस्ट होता. रोजचा पेशंट तपास तपासत तिचे निम्मे डोके काहीतरी करावे याचाच विचार करत असे. अचानक तिच्या वॉर्डमध्ये एक तरुण महाराष्ट्रीयन मुलगा बेशुद्ध अवस्थेत ऍडमिट झाला. पाय घसरून पडण्याचे निमित्त झाले आणि बेशुद्ध झाला. तो आपल्या डॉक्टरेटचा शोध निबंध वाचण्यासाठी आला होता. काम जवळजवळ पूर्ण होत आले होते. अन हा अपघात! त्याच्याबरोबर त्याची काळजी घेणारे कोणी नव्हते. डॉक्टर सुझी आणि तिच्या स्टाफने त्याची जबाबदारी स्वीकारली. सुझी ला त्या तरुणाचा चेहरा खूप आवडला. तिने तरी लग्न न करण्याचे ठरवले होते. पण याचा चेहरा बघून ती इतकी भुलली की अशा तऱ्हेचा मुलगा किंवा मुलगी आपल्याला असावी म्हणून तरी लग्न करावे असे तिला वाटले. पण तेवढ्यासाठी का त्या बंधनात गुंतायचे? छे छे नको आणि सुझी चे विचार चक्र जोरात फिरू लागले. टिशू कल्चर च्या मदतीने आपण याच्यासारखे बाळ जन्माला घातले तर? याला तर काहीच कळणार नाही आणि आपली ही हौस फिटे ल. हा आत्ता बेशुद्ध असतानाच आपण याच्या शरीरातील टिशू रिझर्व करू शकतो. पुढचे काम कसे करायचे ते नंतर पाहू आणि खरंच सुहास्य उजव्या दंडातले पाच एमजी टिश्यू काढून घेऊन दोन स्टीचे सही घालून टाकले.

नंतर योग्य ट्रीटमेंट मुळे सुहास लवकर बरा होऊन आपल्या घरी गेला ही! त्याला काही पत्ताही नव्हता की आपल्या शरीराचा प्रयोगासाठी अशा तऱ्हेने वापर होतो.

सुझी ने मात्र नंतर आपल्या डीन ना आपली कल्पना सांगितली. त्या एक्सप्लेनचे इम्प्लांटेशन स्वतःच्याच युटेरस मध्ये करून आपणच त्याला वाढवणार असल्याचे सांगितले.

सुरुवातीला डीन अशा प्रकारच्या प्रयोगाला परवानगी द्यायला तयार नव्हते. अखेर खूप विचारांती आणि खूप गुप्तता पाळून डॉक्टर सुझी ला परवानगी देण्यात आली. तुझी मोठ्या उत्साहाने कामाला लागली. त्या कलेक्ट केलेल्या टिशू मधला दोन एमजी भाग घेऊन विशिष्ट कल्चर मिडीयम मध्ये त्याची वाढ केली आणि पुढच्या योग्य त्या स्टेप्स वापरून छोटीशी सर्जरी करूनच सुजीच्या यु टेरेसमध्ये ते इंजेक्ट केले.

पूर्ण नऊ महिने सुजी डॉक्टरांच्या देखरेखी खालीच होती. हा प्रयोग यशस्वी करण्यासाठी दिन पासून नर्सेस पर्यंत सगळे जातीने लक्ष देत होते आणि अखेर आठ पॉईंट मुलाच्या जन्मानंतर प्रयोगाची यशस्वी सांगता झाली.

सुशीला अगदी हवा तसाच मुलगा झाला. हुबेहूब तिचा तो पेशंट. त्या बाळाचे रीतसर पालकत्व सुझी नेच मिळवले आणि त्याला वाढवले.

मात्र म्हणतात ना, ” रक्तातले अनुवंशिक गुण मुलात उतरतात ” इथेही तसेच झाले. हा मुलगा घरी सुझी जवळ पॉंडेचरीत वाढत होता त्याची आवड निवड सगळी टिपिकल महाराष्ट्रीयन मुलाची होती. त्यात त सुभरही बदल नव्हता. सुजीनेही त्याला छान वाढवले आणि आज तोच पॉंडिचेरी हून महाराष्ट्रात इंटरव्यू साठी आला होता.

ही सगळी माहिती गोळा करता करता सुखदाचा मेंदू अगदी पुरता शिणून गेला. पण सुहासला ही माहीत नसलेले गुपित आज तिला समजले होते. हा जॉन म्हणजे सुहास चा मुलगा! म्हणजे तिचाच. पण,! मुलगा कसा म्हणता येईल! प्रतिकृती!

पण आरशात कसे आपले प्रतिबिंब पाहतो, तशी ही सुहासची प्रतिकृती.!

सुखदाने घड्याळात पाहिले. बापरे! दहा वाजून गेले होते. सगळा दिवस तिचा या संशोधनात गेला. एका नवीन संशोधनाला सुरुवात करण्यापूर्वीच दुसरेच संशोधन नकळत तिच्याकडून झाले होते.

आता हे सगळे सुहासला कसे सांगायचे आणि कसे पटवून द्यायचे याचाच विचार करून ती परत आपल्या केबिन मधून गाडीकडे चालली.

ज्या उत्साहात ती सकाळी आली होती त्याच उत्साहात, पण मोठे गुपित शोधून ती घरी चालली होती. सुहासला त्याच्या प्रतिकृतीची खबर सांगायला.

– समाप्त –

© सौ. अंजली दिलीप गोखले 

मोबाईल नंबर 8482939011

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ प्रतिकृती… भाग-१ ☆ सौ. अंजली दिलीप गोखले ☆

सौ अंजली दिलीप गोखले

🌸 जीवनरंग 🌸

☆ प्रतिकृती… भाग-१ ☆ सौ. अंजली दिलीप गोखले

नेहमीच्या उत्साहात सुखदा कार ड्रायव्हिंग करत होती. या इन्स्टिट्यूट मध्ये तब्बल तीस वर्षे ती जॉब करते आहे. रोज आपण जॉईन होतोय याच मूडमध्ये ती येत असे. आज तर काय, ती स्वतः आपल्या हाताखाली काम करण्यासाठी जूनियर सायंटिस्ट या पोस्टसाठी मुलाखती घेणार होती,

आपल्या करिअरचा सतत वर धावणारा आलेख तिच्या डोळ्यापुढे आला. शाळा-कॉलेज- पोस्ट ग्रॅज्युएशन – रिसर्च – जॉब अन मग लग्न – दोन सुंदर मुली- प्रमोशन…

आणखी काय हवं माणसाला आयुष्यात?

सुहास सारखा तिला, तिच्या बुद्धीला, व्यक्तिमत्वाला समजून घेणारा साथीदार मिळाला म्हणून तर एवढे शक्य झाले. नाहीतर आपली मैत्रीण माधवी, आपल्यापेक्षा हुशार असून घरी स्वयंपाक पाणी एवढेच करत बसली आहे इतकी वर्ष —- पुअर माधवी. जाऊ दे! बॉब कटचे केस उडवत सुखदाने तो विचार बाजूला टाकला.

आपल्या हाताखाली, आपल्याबरोबर काम करायला कोणाला बरे निवडावे? मुलगा की मुलगी? कोणी का असेना — असिस्टंट हुशार, चटपटीत, आणि आवडीने काम करणारा पाहिजे. नुसत्या फेलोशिपच्या पैशात इंटरेस्ट घेणारा नको. काय काय प्रश्न विचारायचे, कशाला महत्त्व द्यायचे हा विचार करतच इंस्टिट्यूटच्या सुरेख वळणावरून आपली कार वळवून पार्क केली आपली पर्स घेऊन आपल्या केबिनमध्ये आली.

रोजच्या प्रमाणे तिने आपला ड्रॉवर उघडला गणपतीच्या छोट्याशा फोटोला – आई बाबांच्या फोटोला मनोभावे नमस्कार केला. लहानपणापासून गणपती तिचे आवडते दैवत! चांगली बुद्धी देणारा म्हणून तिची त्याच्यावर खूप श्रद्धा! आणि त्यांनी दिलेल्या चांगल्या बुद्धीला खत पाणी घालणारे, आपल्या सगळ्या धडपडीला प्रोत्साहन देणारे, खंबीरपणे पाठीशी उभे राहणारे आई-बाबा म्हणून न चुकता सुखदा आपल्या या दैवतांना वंदन करी.

“मॅडम, आत येऊ? आज आपण मुलाखती घेणार ना? दहा उमेदवार बाहेर आले आहेत. पाठवू का त्यांना एक एक करून? ” तिची सेक्रेटरी विचारत होती. ” हो, जरूर. सुरू करूया ना. जेवढे हे काम लवकर होईल तेवढे बरे ना. दुपारच्या आत हेड ऑफिसला कळवता येईल आपल्याला. “” ओके मॅडम — मॅडम ही या दहा जणांच्या नावांची, त्यांच्या क्वा लिफिकेशन ची लिस्ट! मी पाठवते त्यांना “.

आपल्या पर्सच्या छोट्या आरशात सुखदाने आपला चेहरा पाहिला. नाहीतर उमेदवार पॉश, आणि इंटरव्यू घेणारी बावळट असे नको व्हायला. ग्लासमधले थंडगार पाणी पिऊन आपले पेन आणि पेपर पॅड घेऊन मुलाखत घ्यायला सरसावून बसली.

तासामध्ये सहा उमेदवार झाले. पण तिच्या मनासारखा काही येईना. कुणाला फर्स्ट क्लास आहे पण आपल्याच विषयातले नॉलेज नाही. ज्यांना नॉलेज आहे इंग्रजीमध्ये एक्सप्लेन करू शकत नाही. एक बोलली छान, पण तिला क्लास नाही. आपल्याला एकही चांगला असिस्टंट मिळू नये का? सुखदा मनात थोडी खट्टू झाली. हा नेक्स्ट? सुखदाने नाव वाचले. जॉन राईट. अरे, एखाद्या क्रिकेटर सारखे नाव आहे, आपल्या भारतात? जॉन राईट? सुखदाने मान वर केली आश्चर्याचा जबरदस्त धक्का बसून हातातले पेन खाली पडले तिच्या.

अगदी वीस वर्षांपूर्वीचा सुहास! सुखदा त्याच्याकडे पहातच राहिली. एवढे सेम टू सेम पर्सनॅलिटी असू शकते? कसं शक्य आहे हे? की सुहासने आपल्याला फसवलं? छे छे! ते तर अशक्यच! मग काय पाहतोय आपण हे?

“मॅडम, मे आ्य कम इन प्लीज? ” या प्रश्नाने सुखदा भानावर आली…… ओ यस,….. कम इन… सीट डाउन! ” थँक्यू मॅडम “.

त्याच्या चेहऱ्यावरून सुखदाची नजर हटतच नव्हती. जॉन राईट – आपल्या सुहास सारखा कसा? सुखदा ना काही समजेना. ” मॅडम ही माझी सर्टिफिकेट्स ” आपल्या हातातील प्लास्टिक कव्हर ची फाईल पुढे करून जॉन बोलला. सुखदा आणखीनच दचकली. हा किती सहज मराठी बोलतोय! कसं शक्य आहे हे?

“मॅडम एनी प्रॉब्लेम? माझा बायोडाटा पाहताय ना ” जॉन सुखदाला विचारत होता. पाठोपाठ आश्चर्याचे जबरदस्त धक्के बसल्याने तिला काही सुचेना.

ठीक आहे. याची माहिती तर काढू. असा विचार करून त्याचे निरीक्षण करत करत त्याचा बायोडाटा पाहू लागली. नाव- जॉन. एस. राईट. मधले एस अक्षर सुखदाच्या नजरेत चांगलंच झोंबलं! आईचे नाव डॉक्टर सुझी राईट. वडिलांचे नाव —- (डॅश? ), जन्मस्थळ पॉंडिचेरी. ओ…. पांडिचेरी? सुहास त्याच्या डॉक्टरेटच्या पेपर प्रेझेंटेशनसाठी पॉंडिचेरीलाच गेला होता ना? ती वर्ष नेमकी कशी काय जुळत आहेत? काय प्रकार आहे?

जॉनचं शिक्षण, त्याचं बोलणं इतकं इम्प्रेसिव्ह होतं की त्यांना सिलेक्ट न करण्याचं काही कारणच नव्हतं. त्याच्या तंतोतंत दिसण्याचा काय प्रकार आहे? बोलतो ही किती सुहाससारखं? याच्या जन्माचा रहस्य कसं शोधून काढायचं?

“मिस्टर जॉन, तुम्ही पॉंडिचेरीचे ना? मग इतक्या लांब महाराष्ट्रात कसं काय येणार? मराठी कसं काय बोलता?

“मॅडम मला लहानपणापासून महाराष्ट्राची खूप ओढ आहे. माझी आवड बघून मॉमलाच मला कॉम्प्युटर वरून मराठी शिकण्याची संधी दिली. शिकताना मला विशेष प्रॉब्लेम आहे आला नाही. माझी मॉम तिथल्या हॉस्पिटलमध्ये डॉक्टर आहे. “

“ओ रियली? ” तुझ्या मॉमला भेटायलाच पाहिजे. तिचा एड्रेस, फोन नंबर, ईमेल ऍड्रेस देणार? ” सुखदाने लगेचच धागा पकडला त्याच्याकडून लिहूनही घेतला.

पुढच्या मुलाखतीत तिने गुंडाळल्याच. पटकन आपल्या लॅपटॉप पुढे येऊन इंटरनेट वरून तो ऍड्रेस शोधून काढला. पटकन पत्र टाईप केलं. ” जॉनला जॉब मिळत आहे. पण त्याच्या वडिलांचे नाव, पत्ता, काय करतात एवढेच कळल्यास बरे होईल. “

पण छे! एवढा अवघड प्रश्न इतक्या चुटकीसरशी कुठे सुटलाय? तिकडून उत्तर आले, ” सॉरी ते नाव अतिशय गुप्त ठेवायचे आहे. सांगू शकत नाही. “

काय बरे करावे? सुखदाला काही म्हणजे काही सुचेनासे झाले. आज तिचे कशातच लक्ष लागत नव्हते. दुपार झाली तरी स्वतःचा टिफिन तिने खाल्ला नाही. रोजच्या प्रमाणे घरी फोन केला नाही.

डायरेक्ट सुहासला विचारावे का? पण काय विचारणार? मनाला तरी पटते का ते? इतक्या वर्षाच्या सहवास इतका तकलादू का आहे? मग कसे जमणार हे? हा जॉन एवढा कसा सुहास सारखा? नेमका इथेच कसा आला? याचा ट्रेस कसा काढायचा? सुखदा ला काही सुचेना.

सरळ अर्ध्या दिवसाची रजा काढून घरी जावे का? पण घरी जाऊन तरी चैन पडणार का? उगाच सुहास बद्दल मनामध्ये संशय मात्र वाढत राहील. त्याच्याबद्दल का शंका घ्यायची? डोळे मिटून सुखदा विचार करू लागली. शांतपणेच हा प्रॉब्लेम हाताळायला पाहिजे. त्यालाच अपॉइंट करायचे असेल तर त्याच्या जन्माचा छडा लावायलाच पाहिजे. जरी त्याला घेतले नाही तरी डोक्यातले विचार तिला स्वस्थ बसू देईनात.

शांतपणे विचार करायला लागल्यावर तिला हळूहळू एक मार्ग दिसायला लागला. तो विचार अतिशय शांतपणे, संयमाने आणि आपल्या ऑफिसच्या वजनाचा वापर करून, ऑफिसची मदत घेऊन कसा सोडवायचा हे तिला सुचायला लागले. आणि त्याच प्रोसिजरने तिने जायचे ठरवले.

भलते सलते विचार करून हा प्रश्न निश्चितच सुटणार नव्हता. मनाशी ठाम निर्णय करूनच सुखदा उठली. गार पाण्याने डोळे, आणि ती फाईल घेऊन आपल्या सीनियर ऑफिसरांच्या केबिनकडे गेली.

 – क्रमश: भाग पहिला 

© सौ. अंजली दिलीप गोखले 

मोबाईल नंबर 8482939011

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ “गुंतागुंत…” ☆ श्री नंदकुमार पंडित वडेर ☆

श्री नंदकुमार पंडित वडेर

 

? जीवनरंग ?

“गुंतागुंत…☆ श्री नंदकुमार पंडित वडेर 

“ हे काय? अशी कशी पोलीस चौकीत आलीस तू वेडा बाई! काय तुझा अवतार झालाय हा? .. पिंजारलेले केस… काळवंडलेला चेहरा.. अंगावरच्या वस्त्राची चिंध्या चाळण झालेली.. भात्याने फुगवल्यासारखी उराची धकधक… त्राण संपल्यासारखा देह ठायी ठायी पडत झडत…. इथे कशाला आली आहेस? ‘ साहेब मला एफ. आर. नोंदवायचा आहे… माझ्यावर त्या नराधमाने…’ एवढंच बोललीस.. पुढचे बोल उमटलेच नाहीत… आणि बेशुद्ध झालीस… नेमकं काय झालयं कळल्याशिवाय आम्हाला पुढं कसं जाता येईल? … ” 

– तरीही ती गप्पच..

“ अगं आधी उठ तू.. भानावर ये! आणि सविस्तर काय झालयं ते सांग! … घाबरू नकोस.! .. “ 

– ती जराशी सावरली. पण तिची भीती मात्र अजूनही तिला काहीही सांगण्यापासून जणू रोखून ठेवत होती. तिला कशाबद्दल तक्रार नोंदवायची आहे हे कळल्याशिवाय आम्ही पोलिस तरी तिची मदत कशी करू शकणार होतो? मग मी माझी खुर्ची तिच्याजवळ घेतली आणि तिला समजावू लागलो…….

“ हे बघ, आम्ही तुला नक्कीच तातडीने मदत करू… कारण आम्ही संवेदनशील मनाचीच माणसं आहोत.. ‘खल निग्रहणाय’ या बोध वचनाला आम्ही बांधील आहोत…” माझं बोलणं तिला कळतंय की नाही अशी शंका वाटावी असाच तिचा चेहरा दिसत होता.

“ इकडे लक्ष दे.. माझ्या म्हणण्याचा अर्थ असा की तुझ्यावर अत्याचार करणाऱ्या नराधमाच्या आम्ही नक्कीच मुसक्या आवळू… पण त्या आधी घडलेली घटना.. का? कशी? कधी? कोणी? …. हे सगळं तू सांगितलंस तरच ना? या अंतहीन प्रश्नांची उत्तरे मिळायलाच हवीत… गुन्हेगाराला पकडण्यासाठी, त्याच्यावर न्यायालयात आरोपपत्र दाखल करण्यासाठी आणि आणि भक्कम पुराव्यांची फायलींची चळत सादर करून गुन्हा करणाऱ्याला गुन्हेगार ठरवल्यावर कायद्याची आंधळी न्यायदेवता तुझ्यावर झालेल्या अन्यायाचं परिमार्जन म्हणून कागदोपत्री न्याय तुला देऊन आश्वस्त करेल… “

आता ती जराशी भानावर आल्यासारखी वाटत होती. माझं बोलणं तिला कळतंय असं वाटल्यावर मी पुढे तिला समजावयाला लागलो – – 

“ तुला न्याय मिळवून दिल्याचं समाधान जे तुला मिळेल ना तसंच ते न्यायालयाला आणि पर्यायाने आम्हालाही मिळत असते. तेव्हा एक खरी लढाई जिंकल्याचा, आमच्या कर्तव्य पूर्तीचा आनंद आम्हाला मिळतो… कारण आम्ही संवेदनशील आहोत… पण ही गोष्ट तुझ्या लक्षात येत नसली.. छोटीशी वाटत असली, तितकी महत्वाची वाटत नसली, तरी तिच्याकडे दुर्लक्ष करता येण्यासारखी नसते ती. कळतंय का काही? नसलं कळत तरी सांगतो.. आता आलीयेस ना भानावर.. मग आधी नीट सावरून बस आणि मी काय सांगतोय ती ऐक. ”

ती एव्हाना पूर्ण सावरल्यासारखी दिसत होती. आणि मीही समोर जणू माझा एखादा विद्यार्थी बसलाय असं समजून तपशीलवार माहिती द्यायला लागलो… एखादी फिर्याद घेऊन आलेल्या आणि पोलिसांनी तात्काळ गुन्हेगाराला शिक्षा करावी अशी अपेक्षा असणाऱ्या सगळ्यांनाच ही माहिती असायलाच हवी असं माझं ठाम मत होतं, आणि म्हणूनच आमची बाजू सांगण्याची संधी मी कधीच सोडायचो नाही… 

“ हे बघ, कायद्याचा बीजमंत्र असा आहे.. शंभर गुन्हेगार सुटले तरी चालतील पण एकाही निरपराध्याला शिक्षा होता कामा नये… आणि यासाठीच आरोपीपेक्षा फिर्यादीवर फार मोठी जबाबदारी असते.. ती म्हणजे आरोपी हाच खरा गुन्हेगार आहे हे न्यायालयाला पटवून देणे… आणि आणि केवळ या एकाच गोष्टीसाठी फिर्यादीला न्यायालयाच्या वर्षानुवर्षे पायऱ्या झिजवाव्या लागतात… तोवर गुन्हा करूनही आरोपी मात्र सुखात जगत असतो… सुटलेल्या शंभर गुन्हेगारातील तो सुद्धा एक असतो…. दाताच्या कण्या करून कायद्याचा कीस पाडून, कंठशोष करून आपला मुद्दा तुझा वकील कोर्टाला सांगत असतो… त्याचवेळेला.. नेमके त्याच कायद्यातल्या पळवाटेचा संधीसाधूपणाने आरोपी ‘ तो मी नव्हेच ‘ असं सांगून कोर्टाची दिशाभूल करून आपली निर्दोष सुटका करून घेतो… ‘ तमाम जलि़लों के बाद ये अदालत इस ऩतीजे पे पहुंची है कि गुनेहगार निर्दोष पाया है अत: ये अदालत उसे बाइज्जत बरी करती है.. कोर्ट इज ॲडजर्न… “ 

.. या माझ्या बोलण्यातलं तिला नेमकं किती आणि काय कळलं ते मला कळायला मार्ग नव्हता खरं तर.. पण तिच्या चेहेऱ्यावर ऐकण्याची उत्सुकता मात्र नक्कीच जाणवत होती. मग मीही उत्साहाने सांगू लागलो..

“.. तर काही वेळेला गुन्हा शाबित झाल्याने गुन्हेगाराच्या शिक्षेचा निकाल दिला जातो… त्या तेव्हढ्याच वेळेपुरतं तुझ्यावर झालेल्या अत्याचाराचं परिमार्जनाचं झाल्याचं आणि बराच कालापव्यय झालेला असला तरी मिळालेल्या न्यायाचं सुख नि आनंद मिळतो… क्षणैक असला तरी… आणि ते स्वाभाविक आहे. पण खरं काय आहे माहिती आहे… आपण संवेदनशील म्हणून किती फुशारक्या मारल्या ना तरी… त्या न्यायाला संवेदनेशी काहीही देणंघेणं नसतं.. फक्त नि फक्त फुल प्रुफ साक्षी, अक्षय टिकणारा पुरावा यावरच कोर्टाची भिस्त.. बाकी सगळं व्यर्थ…. मग तिथे चारचौघात कायद्याच्या नावाखाली अधिकच धिंडवडे काढले जातात… एका अन्यायाचा न्याय मिळविण्यासाठी कायद्याच्या आवरणाखाली आणखी हजारो अन्याय केले जातात… तुझ्या सोशिकतेचा अंत पाहिला जातो. न्याय मिळण्याच्या लढाईत प्रसंगी तुलाच संपवलं जातं… आणि शेवटी कोर्ट कागदावर आपली मोहर उठवतं त्याला ‘न्याय ‘ असं म्हटलं जातं… किती किती नि कसं कसं गुंतागुंतीचं होऊन बसलेलं असतं सारं… आपल्याला अखेर न्याय मिळाला हे शेवटी आपल्याच समाजात ओरडून सांगावं लागतं, कारण तो कोर्टाचा न्याय निवाड्याचा कागदच मुळी शब्द गिळून मौनात असतो… समाजमन निष्ठूर असतं. ते सहसा कुणाला आपल्यात सामावून घेत नाही.. त्यांची दृष्टि कलुषित ती कलुषितच राहते… तिकडे तो आरोपी.. कायद्याने शाबीत ठरलेला गुन्हेगार.. राजरोसपणे ताठ मानेने समाजात वावरताना दिसतो… समाजही त्याचा हारतुरे घालून जाहीर सत्कार करत असतं… एका असंवेदनशील जाणीवेची सत्ता दुसऱ्या संवेदनशील जाणीवेला देशोधडीला लावून टाकते…. ही एक अनाकलनीय न सुटणारी गुंतागुंत आहे बघ..! “

तिने तिच्यावर झालेल्या अत्याचाराची फिर्याद करावी की नाही या संभ्रमात मला तिला पाडायचंच नव्हतं. फक्त वास्तवाची जाणीव करून दिली तर ती ठामपणे कोर्टात उभी राहून स्वतःसाठी न्याय मिळवू शकेल हे मला सांगायचं होतं … त्यासाठी पुढच्या सगळ्या गोष्टींना तिने न घाबरता.. न डगमगता तोंड द्यावं.. आम्ही तिच्या पाठीशी असू.. हे मला सांगायचं होतं.

पण.. पण माझा हा प्रयत्न कुचकामी ठरला.. नुसते शब्द ऐकूनच ती पुन्हा घाबरली असावी.. कारण मी बोलायचं थांबताच ती झर्रकन उठली आणि तिथून जवळजवळ धूम ठोकल्यासारखी चौकीतून पळून गेली.

‘मी तरी कशाला तिला इतकं सांगत बसलो ‘.. मलाच आता संभ्रम पडला होता..

– – – शंभर गुन्हेगारातला आणखी एक गुन्हेगार मी माझ्याही नकळत मोकळा सोडला होता का????

©  नंदकुमार पंडित वडेर

विश्रामबाग, सांगली

मोबाईल-99209 78470 ईमेल –nandkumarpwader@gmail.com

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ “ऐक ना…” ☆ श्री मंगेश मधुकर ☆

श्री मंगेश मधुकर

🔆 जीवनरंग 🔆

☆ “ऐक ना…” ☆ श्री मंगेश मधुकर

“हॅलो.. मी बोलतेय. ”

“डार्लिंग, नंबर सेव आहे”

‘ऐक ना”

“बोल”

“बिझी नाहीस ना. तुला सांगायचं होतं. ”बोलण्यावरून ती अपसेट असल्याचं लगेच त्याच्या लक्षात आलं.

“काय झालं. आर यु ओके”

“काल ऑफिस आणि घरी दोन्हीकडं भांडणं झाली. कुणालाच सोडलं नाही. फुल वादावादी… ”पुढची दहा मिनिटं ती बोलत होती आणि ‘हं, ओके, ’ एवढ्याच प्रतिक्रिया देत तो ऐकत होता.

— 

तो आणि ती दोन वर्षापूर्वी भेटले.

आधी ओळख नंतर मैत्री मग प्रेम.

‘नातं’ एकेक पायऱ्या चढत गेलं.

दोन महिन्यांपूर्वीच साखरपुडा झाला.

दोघांचाही स्वभाव बोलका,

आपसात बोलताना मात्र नेहमीच तो श्रोता.

रोज फोनवर बोलणं व्हायचं.

‘बिझी नाहीस ना’ विचारून नळ सुरू केल्यासारखी बोलत रहायची.

त्याच्याकडं मन मोकळं करायला आवडायचं.

सगळं शेअर करायची. चिडायची, रडायची.

तो सांभाळून घ्यायचा. समजावून सांगायचा.

गरजेनुसार सल्लासुद्धा द्यायचा.

मात्र स्वतःविषयी फार बोलायचा नाही.

तिला हे कधी जाणवलं नाही.

तो कायम आनंदात असं तिनं गृहीत धरलेलं.

रोजच्याप्रमाणे कॉल आला.

“ऐक ना”म्हणत तिनं बोलायला सुरवात केली.

प्रमोशन मिळालं म्हणून जाम खुशीत होती.

तो ऐकत होता पण चित्त थाऱ्यावर नव्हतं.

कारण कंपनीकडून ब्रेक मिळालेला.

अचानक नोकरी गेल्यानं तो प्रचंड टेंशनमध्ये.

कॉल कट करावा असं वाटलं पण जमलं नाही.

ती प्रमोशनच्या उत्साहात तर तो बेकारीच्या वैफल्यात.

पण त्यानं जाणवू दिलं नाही.

मनापासून अभिनंदन केलं.

सेलिब्रेशनसाठी ती आग्रही पण तो तयार नव्हता.

आनंदी मूड बघून नोकरी गेल्याचं तिला सांगितलं नाही.

त्याला वाटलं,

जसं आपण समजून घेतो. आधार देतो 

तसंच तीसुद्धा करेल.

पण असं काहीही घडलं नाही.

राग आला नाही पण खूप वाईट वाटलं.

एकटेपणाची जाणीव तीव्रतेनं झाली.

आपल्या माणसाकडून झालेला ‘अपेक्षाभंग’ जास्त त्रासदायक असतो.

दाटून आलेल्या भावना आवरताना आवाज कातर झाला.

त्याचा बदललेला सूर तिच्या लक्षात आला नाही.

ती बोलत राहिली अन तो ऐकत राहिला.

— 

दोन दिवसांनी त्याच्या नोकरीविषयी समजल्यावर ती जाम भडकली.

फोनवर झापायला सुरवात केलीतो मात्र नेहमीप्रमाणे शांत.

“आता का गप्प. बोल ना. एवढी मोठी गोष्ट माझ्यापासून लपवलीस” 

“खूप खुष होतीस त्यावेळी माझं रडगाणं कशाला?? म्हणून सांगितलं नाही. ”

“खरंतर सगळयात आधी मला सांगायला पाहिजे होतं. तू चुकलास. असं वागायला नको होतं. ”

“काय केलं असतसं” कधी नव्हे ते त्याचा आवाज चढला.

“असं का बोलतोस. नीट बोल.”

“नीटचं बोलतोय. मी कसा आहे असं एकदाही विचारलं नाहीस. तुला माझी कंडिशन समजतच नाहीये. नोकरी गेली यापेक्षा सांगितलं नाही याचाच तुला राग आलाय” त्याचा आवेश बघून ती गप्प झाली. काय बोलावं हे न सुचल्यानं फोन कट केला. फोनकडं पाहत तो खिन्नपणे हसला.

 तिनं आपली मनस्थिती समजून घ्यावी एवढी माफक अपेक्षा परंतु,…

एक गोष्ट पक्की कळली की स्वतःच स्वतःला सावरायला हवं.

जे तो नेहमीच करत आलाय. काहीवेळ डोळे मिटून बसला.

भावनावेग ओसरल्यावर तिला फोन केला पण कॉल कट. पुन्हा पुन्हा फोन करत राहिला.

शेवटी तिनं फोन घेतला. “माझ्यावर विनाकारण चिडलास. वाट्टेल ते बोललास. तुझ्याकडुन ही अपेक्षा नव्हती.”

“सॉरी!!  ते जरा टेंशन मध्ये होतो म्हणून.. ”

“काहीही बोलशील. टेंशन्स मलाही आहेत पण मी बोलून मोकळी होते.”

“तुझ्यासाठी मी आहे पण माझ्यासाठी??”

“म्हणजे.. ”

“जाऊ दे. प्रमोशनची पार्टी कधी देतेस ते सांग. ”त्यानं चतुराईनं विषय बदलला. एक्साईट होऊन ती बोलायला लागली तो ऐकत होता पण डोळ्यात पाणी होतं.

© श्री मंगेश मधुकर

मो. 98228 50034

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ रेबन गॉगल – –लेखक : अज्ञात – संकलन : श्री राजेश हजारे ☆ प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे ☆

श्री सुनीत मुळे

🌸 जीवनरंग 🌸

☆ रेबन गॉगल – –लेखक : अज्ञात – संकलन : श्री राजेश हजारे ☆ प्रस्तुती – श्री सुनीत मुळे

“काय गरज होती एवढा महागडा फोन घ्यायची, पहिला होता ना” पप्पा चिडले.

“अहो, आता तो कमावता आहे, असेल हौस, तुम्ही नका लक्ष देऊ”आईने समजावले.

“पगार झाला की लगेच उधळपट्टी सुरु, गरज काय फालतू खर्च करण्याची. ”पपांची बडबड सुरुचं.

आई त्यांना शांत करण्याचा प्रयत्न करीत होती. प्रकाश सगळे बोलणे ऐकत होता. त्यामुळे आईला टेन्शन आले. तिने खुणेने प्रकाशला गप्प राहण्यास सांगितले. हे घरातलं रोजचच वातावरण. बाप-लेका मध्ये नेहमीच खडाजंगी चालायची आणि आईची त्यात मध्यस्ती.

खरंतर पप्पाचा प्रकाश अतिशय लाडका. एकुलता असल्यामुळे लाड जरा जास्तच.

प्रकाश मोठा होऊ लागला तसे दोघांच्यामध्ये अंतर पडायला लागले कारण दोघांचे परस्परविरोधी स्वभाव.

दहावीनंतर पुढे काय करायचे यावरून दोघांचे वेगवेगळे विचार होते. त्यामुळे मोठा वाद झाला पण प्रकाशसुद्धा वडिलांप्रमाणे हट्टी म्हणून त्याने स्वतःला पाहिजे तेच केले. चांगले मार्क्स असूनही तो आर्ट्सला गेला. त्याला कला क्षेत्रात करियर करायचे होते अर्थातच पपांना हे मान्य नव्हते. हळूहळू दोघांमधला संवाद कमी झाला. एकाच घरात राहत असल्यामुळे दोघात जे बोलणे व्हायचे ते फक्त कामापुरते.

वाद घालताना मात्र दोघेही मागे हटत नसत. दोघांमध्ये फार मोठे असे काही भांडण नव्हते पण विचार आणि वागण्याची पद्धत वेगवेगळी होती. जनरेशन गॅपचा परिणाम. पप्पा व प्रकाश यांच्यामध्ये नेहमीच आईचे सँडवीच व्हायचे. दोघेही घरात असले म्हणजे ती बिचारी कायम धास्तावलेली.

शिक्षण पूर्ण करून प्रकाश नोकरीला सुद्धा लागला पण घरातल्या परिस्थितीत फारसा पडला नाही. केवळ आईमुळे घर टिकले.

प्रकाश चांगली चित्र काढायचा त्यामुळे त्यातच त्याने करियर केले. एका अँडव्हटाझिंग कंपनीत त्याला जॉब मिळाला. पहिला पगार झाला आणि त्याने नवीन मोबाईल घेतला, आईसाठी फूड प्रोसेसर आणला. तो पाहून आईच्या डोळ्यातून घळाघळा पाणी वहायला लागले. काहीच बोलली नाही 

आधी फोन, मग फूड प्रोसेसरची खरेदी, पपांना भडकायला निमित्त पुरले. त्यांची बँटींग पुन्हा सुरु झाली पण आश्चर्य म्हणजे यावेळी प्रकाश शांत होता. काही बोलत नव्हता पण आई पपांवर चिडली.

“लेकराने, घरासाठी वस्तू आणली त्याचे कौतुक करायचे सोडून, कुरकुर कसली करत आहात. ”

आईच्या बोलण्याने पपा संतापले आणि दोघांमध्ये भांडण सुरु झाले.

“विनाकारण खर्च करण्याची तुझीच सवय त्याला लागली आहे, सेविंग करायला पाहिजे, आपण करोडपती नाही. पैसे वाचवायचे की असे फालतू खर्च करायचे, आपल्यासारखेच दोन खोल्यांमध्ये हासुद्धा आयुष्य काढणार”

“अहो, काहीही काय बोलताय, आपण केली अडजेस्टमेंट, मन मारून पै पै साठवली पण आता चांगले दिवस आले आहेत. माझा पोरगा हुशार आहे. तो नक्की चार रूमचा फ्लॅट घेईल. ”

आईच्या डोळ्यात प्रकाशविषयी अपार कौतुक होते.

“तसं झालं तर चांगलंच आहे”

“चला जेवायला उगीचच वाद घालत बसता”

“मी वाद घालतो” 

“आज आईस्क्रीम खाऊ, मी आणतो”असे बोलून प्रकाशने हळूच पपांकडे पाहिले. पपा काहीच बोलले नाही.

जेवण झाल्याबरोबर आई वरच्या मजल्यावरील काकूंकडे गेली. पप्पा व्हरांड्यात पेपर वाचत बसले होते, प्रकाश मोबाईल मध्ये हरवला तेवढ्यात कुरियर आले. पपांना वाटले प्रकाशचे पार्सल आले. त्यांनी हाक मारली पण प्रकाश मुद्दामच पुढे आला नाही 

आपल्या नावाचे पार्सल पाहून पपांना फार आश्चर्य वाटले. पार्सल आपलेच आहे का याची त्यांनी पुन्हा पुन्हा खात्री करून घेतली. कुरियरवाला निघून गेला. बराच वेळ पप्पा पार्सलकडे पाहत होते. पुन्हा एकदा त्यांनी पार्सलवरचे नाव आणि पत्ता तपासला. टिपिकल मध्यमवर्गीय वृत्तीचे पप्पा पार्सल उघडू की नको विचारात पडले होते.

शेवटी प्रकाशच बाहेर आला.

“पप्पा, कसलं पार्सल आहे, उघडा की”

“नको रे, कसलं पार्सल, कोणी पाठवलं आहे ते माहित नाही”

“नाव, पत्ता तुमचाच आहे मग कशाला विचार करताय”

“मग फोडू म्हणतोस”

पपांनी पार्सल फोडले आणि त्यात नवाकोरा “रेबन गॉगल” होता.

आश्चर्याने पपा गॉंगलकडे एकटक पाहत होते.

“पप्पा, आवडला का गॉगल, माझ्याकडून तुम्हांला गिफ्ट” प्रकाशने विचारले 

“रेबनचा गॉगल तोही माझ्यासाठी” पप्पा जोरात ओरडले. त्यांना प्रचंड आनंद झाला.

“ओरीजनल रेबन आहे”

“महाग असेल”

“फार नाही, आवडला का तुम्हांला”

“न आवडायला काय झाले, कसला भारी आहे” पपांनी अलगदपणे गॉगल हातात घेतला.

“पपा, मला माहिती आहे तुम्हांला गॉगलची खूप आवड आहे. आयुष्यात एकदा तरी ओरीजनल रेबन घ्यायचा हेच तुमचं स्वप्न होते. त्याविषयी अनेकदा तुम्ही बोलायचा. तेव्हाच मी ठरवले होते की कमवायला लागेल तेव्हा तुम्हांला ओरीजनल रेबन गिफ्ट म्हणून द्यायचा”

“एवढा खर्च कशाला केलास, परत करून टाक, वडिलांची आवड लक्षात राहिली, काही घ्यावेसे वाटले यातच मला सगळे काही मिळाले, ”.

“हा गॉंगल तुमच्यासाठीच घेतला आहे, तुम्ही तो रोज वापरायचा आणि पप्पा, थँक्यू सो मच”

“कशासाठी” गॉगलकडे पाहत असलेल्या पपांनी विचारले.

“सगळ्याच साठी, खूप काही केलंत माझ्यासाठी, ” पपांनी चमकून प्रकाशकडे पाहिले.

“त्यात काय विशेष. सगळेच आईबाप आपल्या मुलांसाठी करतच असतात” 

“बाकीच्यांचे माहिती नाही पण आई, तुम्ही माझ्यासाठी स्पेशल आहात. आतापर्यत तुम्ही मला गिफ्ट देत आलात. अनेकवेळा स्वतःचे मन मारून माझ्यासाठी तडजोड करीत आलात. सगळे ताण-तणाव, त्रास सांभाळून नोकरी करीत राहिलात. स्वतःपेक्षा मला महत्व दिले. तेही आपल्या दोघांचे फारसे पटत नसताना. वाद नेहमीच व्हायचे पण तुमची तळमळ मला समजत होती. ” 

प्रकाशच्या बोलण्याने पपा इमोशनल झाले.

“जे झाले ते झाले फार मनावर घेऊ नकोस, तुझ्या भल्यासाठीच सगळा आटापिटा होता, तुझी फार काळजी वाटायची, ”

“पप्पा, प्रत्येक घरात वडिल आणि मुले यांच्यात एक अदृश्य भिंत असते, मुलं आईशी जेवढं मनमोकळ बोलतात, वागतात तसं वडिलांशी नाही वागता येत. ती अदृश्य भिंत मधे येत असते. माझंही तसचं झालं तुमच्याशी कधीच मनमोकळ बोलता आलं नाही, कारण माहित नाही पण तुमच्याशी वागताना आपसूक बंधने यायची” अचानक प्रकाशने पपांना मिठी मारली.

पपांच्या डोळ्यात पाणी आले, ते लपविण्यासाठी त्यांनी पटकन रेबन गॉंगल घातला.

“कसा दिसतोय, ”

“एकदम कडक” दारातूनच आई म्हणाली.

“आलोच आरशात बघून” लगबगीने पपा घरात गेले. मधले दार बंद केले आणि अश्रूंना वाट मोकळी करून दिली.

पपांच्या आनंदाश्रुमध्ये नवाकोरा रेबनसुद्धा न्हाऊन निघाला.

लेखक : अज्ञात 

संकलन – श्री राजेश हजारे

प्रस्तुती : श्री सुनीत मुळे 

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ अखेरचे आलिंगन! (अनुवादित कथा) – मूळ इंग्लिश लेखक : जोएल लोपेझ ☆ अनुवाद – श्री संभाजी बबन गायके ☆

श्री संभाजी बबन गायके

? जीवनरंग ?

☆ अखेरचे आलिंगन! (अनुवादित कथा) – मूळ इंग्लिश लेखक : जोएल लोपेझ ☆ अनुवाद – श्री संभाजी बबन गायके 

तिच्या डोक्यावरचा सूर्य नुसता चमकत नव्हता… तळपत होता! त्याच्यापासून हजारो प्रकाशवर्षे दूर असलेल्या पृथ्वीवर जणू कुठल्या जन्मातला रागच व्यक्त करत होता… त्याच्या सहस्र किरणांनी… किरणं कसली? जशा नंग्या तरवारीच! आधीच भेगाळलेली भुई.. ती उन्हाच्या मा-याने अधिकच गलितगात झाली होती. त्यात वारा… भुईवरची धूळ आभाळात उधळण्यात त्याला पाशवी आनंदच होत होता…. ही तप्त धूळ म्हणजे धारदार खंजीर… आणि या धुळीने हवा सुद्धा पेटवून दिली होती. कधीकाळी सर्वांगावर हिरवाई मिरवलेली झाडं आता वृद्धापकाळाने जराजर्जर होऊन केवळ पडत नव्हती म्हणून उभी होती… अस्थिपंजर झालेली. पण एका झाडाच्या अशाच सुकलेल्या फांदीच्या सावलीखाली ती बसलेली होती. त्या फांदीमुळे सावली ती कितीशी मिळणार? ती निम्मी तर उन्हातच होती…. पण तिच्या कुशीत असलेल्या तिच्या मुलावर मात्र तिची सावली पूर्ण होती.. तिच्या काळजातल्या मायेसारखी… पण ही सावली तिच्या आणि तिच्या बाळाच्या जठरातील क्षुधाग्नी विझवू शकत नव्हती याचं तिला खूपच वैषम्य वाटत होतं. तिचं नाव होतं लुमा आणि तिच्या लहाग्या मुलाचा नाव होतं.. बेको. बेको हे नाव देखण्या मुलालाही देता येतं आणि देखण्या नसलेल्या मुलालाही. तिच्या साठी बेको देखणा होता… प्रत्येक आईला आपलं लेकरू बेकोच वाटत राहतं… राज्यात राजा एकच असतो… पण प्रत्येक घरात एक राजा असतोच… मातृसाम्राज्य सम्राट!

लुमा त्या उन्हातही तिच्या पूर्वायुष्यातील हिरव्या स्मृतींमध्ये हरवून गेलेली होती… रात्रीच्या अंधारातलं डोक्यावरचं चांदणं, थंड हवा, पोटात भुकेपुरतं अन्न गेलेलं, पाऊसही गरजेपुरताच… जीवनाचा प्रवास संथ होता पण अव्याहत होता… हेच समाधान. पण पाऊस लांबू लागला आणि पुढे तर थांबलाच… पिकं सुकून गेली… जित्राबं टाचा घासून मेली.. माणसं अन्नाच्या शोधात रानोमाळ पांगली… लुमा मात्र त्यांच्यासोबत नाही जाऊ शकली… तिच्या पदरात हे तान्हं बाळ होतं त्यावेळी…. वातावरणात भुकेचा गंध भरून राहिला होता… आणि हा गंध दिवसेंदिवस अधिकाधिक तीव्र होत गेला. लुमाने आधी खाणं सोडलं… पुढे बेकोला सुद्धा खाणं कमी करावं लागलं… दोघांना पुरेल असं मिळतच कुठे होतं. बेको थोडासा जाणता झाला होता तोवर… त्याला समजू लागलं होतं.. आईचा तोल जातोय ती उभी राहते तेंव्हा… तिचे गालही आताशा खोल खोल जाताना दिसताहेत. बेकोने तिने त्याच्या हाती दिलेला कंदमुळाचा एक तुकडा तिच्या तोंडापाशी नेला… ”आई.. खा ना थोडं! तुला ताकद पाहिजे आता. ” “नको, तू खा. माझ्यात अजून भरपूर शक्ती आहे.. तुझ्यामुळे! ” लुमा खोल गेलेल्या आवाजात म्हणत होती आणि तिने बेकोच्या कपाळाचं हलकेच चुंबन घेतलं… तिच्या सुकलेल्या ओठांनी. लुमा रोज सकाळी अन्नाच्या शोधात भटकत राहिली… मिळेल ते जमा करीत राहिली… अगदी काहीही. पोटात अन्न असलेल्या कोणाही माणसाच्या कल्पनेतही येणार नाहीत असे पदार्थ ती खाण्यासाठी मिळावेत जीवाचं रान करीत होती… तिच्या पाठीवर बेको असायचा.. झोळीत बांधलेला. झोळीचं वजन आणि बेकोचं वजन जवळजवळ सारखंच भरेल असा कृश झाला होता बेको तोवर. संध्याकाळी उशिरा लुमो परतायची… रोज रात्री बेकोला एक गोष्ट सांगायची… भरून वाहणा-या नद्यांची, चुलीवरल्या भरलेल्या भांड्याची आणि भरलेल्या पोटांची, हंबरणा-या गुरांची…! भुकेने रडणारं एकाही मूळ तिच्या गोष्टीत कधी डोकावलं नाही!

अशाच एका रात्री गोष्ट ऐकून झाल्यावर बेको ने लुमाच्या पोटावर त्याचं डोकं ठेवलं… त्याचं अंग गार पडत चाललं होतं… तिने त्याला घट्ट मिठी मारली… जणू तिच्या बाहुपाशामुळे त्याची भूक कमी होणार होती… बेको म्हणाला.. ”आई! उद्या तरी आपल्याला खायला काही मिळेल का गं? ” त्यावर ती म्हणाली, ” हो, रे राजा! उद्या भात आणि मध… अगदी पोटभर! तुला आवडतो ना मध? ” बेकोचा त्याच्या आईवर विश्वास होता… ते ऐकून तो स्वप्नात गुंग झाला आणि झोपी गेला.

दुसरी सकाळ उगवली ती मागील दिवसांसारखीच… काहीच फरक नाही.. तीच धूळ, तेच ऊन आणि तीच भूक. बेको किती तरी तासांपासून काहीच बोलला नव्हता… तिच्या झोळीत केवळ निजून होता. तिने मागे हात करून झोळी चाचपुन पाहिली…. आणि तिचं काळीज हललं… जगायला आरंभ करण्यापूर्वी बेको जगाचा निरोप तर घेणार नाही ना? तिचं मन चिंतेने काळवंडून गेलं… ती मोठ्यानं किंचाळली… पण ऐकायला कुणाला सवड होती…. आभाळ जेवढं निरभ्र तेवढंच मनानं कोरडं.. आणि शांत. देवा, माझे उरलेले श्वास माझ्या बाळाला देशील का? तिने देवाकडे याचना करायला सुरुवात केली! बेको हळूहळू मृत्यूच्या मांडीवर शांत शांत होत गेला… तिने त्याच्या कपाळावर तिचे ओठ अगदी जोर लावून टेकवून ठेवले होते… त्याला देण्यासाठी तिच्याकडे प्रेमाशिवाय काहीही नव्हतं.. आणि प्रेमाने भूक भागत नाही देहाची! त्यानंतर काही दिवस लोटले… परदेशातून आलेल्या काही सहृदय स्वयंसेवकांनी लुमाला पाहिलं… तिच्या कुशीत बेको तसाच होता… निष्प्राण. लुमाही गलितगात्र… अर्धवट बेशुद्धीत पडलेली होती. भूकेपुढे तिच्या हृदयातील प्रेमाचा हुंकार क्षीण झालेला होता… तिचा बेको निघून गेला होता.. आता त्याला भूक सतावणार नव्हती!

त्या स्वयंसेवकांनी तिच्या बाहुपाशांतून बेकोचा देह अलगद बाजूला काढून घेतला… ते असे करीत असताना लुमाने तिला जमेल तेवढा विरोध केला.. बेको.. बेको.. ती म्हणत राहिली… जणू अंगाई गाते आहे! ती म्हणत होती… बेको… उठतोस ना… बघ.. खायला नाही पण पाणी मिळाले आहे थोडेसे… पितोस का माझ्या हातून? बेको उठणार नव्हता कधीच!

तिला हीच तर भीती होती आयुष्यभर… भुकेने मरण्याची… आणि तीच आज खरी ठरली होती. आता तर तिची अवस्था भयावह झालेली होती… ज्याच्या साठी जगायचं तेच मूल आज मरण पावलं… आणि आपण तर जिवंत आहोत… हा जीव जगवणं किती कठीण असेल यापुढे… अन्न मिळून सुद्धा!

बेकोचं पार्थिव शरीर म्हणजे जणू भुकेचं एक शिल्प झालं होतं… भूक सगुण साकार झालेली दिसत होती. स्वयंसेवकांच्या डोळ्यांतही हे दृश्य पाहून आसवं उभी राहिली. त्यांनी बेकोला एका मातेच्या कुशीतून काढून मातीच्या कुशीत पोहोचवलं! लुमाला मदत छावणीत आणलं गेलं.

त्यांनी तिला अन्नपाणी देऊ केलं… ”आता या भाकरीच्या तुकड्यांचं मी काय करू… ज्याच्यासाठी हा तुकडा मिळवण्याचा प्रयत्न करीत होते.. तोच आता नाही! ” ती शोक करीत राहिली न रडता… केवळ बेकोचा शर्ट उराशी कवटाळून बसायची.

नर्सने तिच्या बेडजवळच्या मेजावर पेन्सिल आणि कागद आणून ठेवला… तुला वाटेल तेंव्हा लिही तुझ्या बेको विषयी.. भूकेविषयी… जगाला समजू दे तुझी कहाणी.. नर्स म्हणून गेली. सात दिवस उलटून गेले तरी लुमाने पेन्सिलला हातही लावला नव्हता… पण ज्याक्षणी तिने ती पेन्सिल उचलून कागदावर लिहायला आरंभ केला… वाटलं… दु:खाच्या धरणाचे सारे दरवाजे धाडकन उघडले गेलेत आणि प्रवाह झेपावू लागलाय खाली… पुढे.. चहुदिशांना… ती आणि तिचं मूल… त्याची भूक आणि त्या भुकेने कातरल्या गेलेल्या कित्येक रात्री… आणि त्या फाटलेल्या रात्री सांधणारे प्रेमाचे धागे… बेको म्हणाला होता एकदा… आई, मी शेतकरी होणार.. आणि धान्य पिकवणार…. मग कुणीही उपाशी नाही राहणार!

.. लुमाचे शब्द थांबता थांबत नव्हते… काही काळाने ते शब्द जगापुढे आले… ते वाचून काही हृदये पिळवटून निघाली… त्यांपैकी काहींनी अन्नधान्यासाठी देणग्या जमा करून दिल्या आणि लुमाच्या गावासारख्या आणखी काही गावांना पाठवल्या… हजारो मुखांना अन्न लाभू लागले… भुकेचा राक्षस त्या गावांतून पलायन करता झाला… कदाचित तो आणखी पुढे कुठे गेला असावा…!

लुमाने तिच्या गावातल्या एका कोप-यात आता एक झाड लावले आहे… बेकोच्या स्मरणार्थ. त्या झाडाखाली तिने बेकोचा तो शेवटचा शर्ट पुरला आहे… ते झाड आता वाढते आहे… लुमा त्याला म्हणते… बेको, उंच हो, बहरून जा… फळे दे… इतका उंच हो की भूक तुझ्यापर्यंत पोहोचू शकणार नाही…. बेकोच्या झाडावरून वाहणारा वारा लुमाचे शब्द दूरवर पोहोचवत आहे… जणू एखादी प्रार्थना पसरत राहावी!

मूळ इंग्लिश कथा : जोएल लोपेझ 

अनुवादक : संभाजी बबन गायके

पुणे

9881298260

(Joel Lopez नावाच्या लेखकाच्या The Last Embrace नावाच्या इंग्रजी कथेचे हे स्वैर रूपांतर आहे. जोएल फिलिपाईन्स देशातल्या हवाई दलाच्या Search and Rescue Team मध्येही सेवा करत असतो. ही कथा नेमकी कुठे घडते ते काही लक्षात येत नाही. पण भुकेची समस्या ही जागतिक समस्या आहे. गरजूंना अन्नदान करणा-या लोकांना यानिमित्ताने अभिवादन.)

≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – श्रीमती उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares

मराठी साहित्य – जीवनरंग ☆ तीन माहेरं… भाग-२ – मूळ गुजराती लेखिका : सुश्री गिरिमा घारेखान – हिन्दी अनुवाद : श्री रजनीकांत शाह ☆  मराठी भावानुवाद – सौ. उज्ज्वला केळकर ☆

सौ. उज्ज्वला केळकर

? जीवनरंग ?

☆ तीन माहेरं… भाग-२ – मूळ गुजराती लेखिका : सुश्री गिरिमा घारेखान – हिन्दी अनुवाद : श्री रजनीकांत शाह ☆  मराठी भावानुवाद – सौ. उज्ज्वला केळकर

(मागील भागात आपण पाहिले – त्यानंतरचं वर्ष कसं गेलं, मला कळलंच नाही. माझा मेंदू वर्षभर जसा काही मूर्छित अवस्थेतच होता. मला इतकंच आठवतं, माझे आई-बाबा मला घरी नेण्यासाठी वारंवार येत असत आणि माझ्या सासू-सासर्‍यांचे दु:खी चेहरे बघून मी त्यांना येत नाही असं म्हणत असे. आपल्याला आश्चर्य वाटेल, की तोरलच्या दुसर्‍या वाढदिवसानंतर, त्यांनीच माझ्या दुसर्‍या लग्नासाठी मला तयार केले. मलाही वर्षाभरात लक्षात आलं होतं, की एका तेवीस वर्षाच्या विधवेसाठी एकटीने पूर्ण आयुष्य घालवणं किती मुश्कील आहे. माझे मोठे दीर आणि जाऊबाई तोरलला दत्तक घायला तयार होते, पण मीदेखील एक अट घातली, ‘जो माझ्यासोबत तोरलचाही स्वीकार करेल, त्याच्याशीच मी लग्न करेन.’) आता इथून पुढे —- 

एके दिवशी माझ्या सासर्‍यांनी, तुषारने दिलेली, ‘जीवनसाथी हवा’, ही जाहिरात वाचली.

त्यात लिहिलं होतं, एका मुलाचा बाप, तरुण विधुर, याला जीवनसाथी हवा आहे. माझ्या सासर्‍यांनी शोध घेतला. मालवच्या जन्मानंतर हेमा दीदीचा मृत्यु झाला होता. मी व तुषार भेटलो. तो मला तोरलसह स्वीकारणार होता. तो म्हणाला, ‘आईशिवाय मूल कसं कासावीस होतं, ते मला माझ्या मालववरून लक्षात येतय. आई असताना तोरलला आईपासून दूर कशाला ठेवायचं?’

माझ्या आई-वडलांना समजावत, माझ्या सासू-सासर्‍यांनीच माझं कन्यादान केलं. माझे मोठे दीर माझे भाऊ बनले. मी आणि तुषार प्रेमाच्या बंधनात बांधलो गेलो. आमचा चतुष्कोनी परिवार पंचकोनीय बनवायचा नाही, हा निर्णय आम्ही दोघांनी घेतला. मालव आणि तोरल थोडे मोठे झाले, तेव्हा आम्ही सगळं त्या दोघांना सांगितलं. बाहेरून कुठून तरी कळलं असतं, तर आपली फसवणूक करताहेत, असं त्यांना वाटलं असतं. म्हणूनच हेमा दीदी आणि मिनेशच्या मृत्युनंतर दहा वर्षांनी त्यांच्याकडून श्राद्धविधी करवला. वातावरण शांत होतं आणि मी अगदी स्तब्ध. ‘सावत्र आई’ आणि ‘सावत्र बाप’ या शब्दांना आपल्या समाजाने केवढं भयंकर रूप दिलय! ते जीवतोड प्रेमही करू शकतात, हे तोरलला तुषारबरोबर आणि मालवला मेघाबरोबर पाहिलं, तरच कळेल.

त्या दिवशी तुषार आणि मेघा माझ्या आदराच्या सर्वोच्च शिखरावर आरूढ झाले. मला वाटू लागलं, ती दोघे नि:स्वार्थ प्रेमाचे साक्षात उदाहरण आहेत. या संसारात कुणी तरी दुसर्‍यासाठी थोडंसं जरी केलं, तरी त्याचा गवभर डांगोरा पिटतात. इथे सावत्र मुलांना आपल्या पापण्यांच्या सावलीत ठेवत हे दोघे आई-वडील जगाला याची खबरदेखील लागू देत नव्हते. माझ्या आणि मेघाच्यामध्ये जो स्नेहबंध निर्माण झाला होता, तो या घटनेनंतर अधीकच दृढ झाला. माझ्या इथल्या अनेक जबाबदार्‍या तिने आपल्या शिरावर घेतलेल्या होत्या. त्यामुळे मालवच्या व्रतबंधासाठी ती जेव्हा महिनाभर राजकोटला गेली, तेव्हा मला वाटलं, मी माझा उजवा हातच गमावलाय. महिनाभराच्या सुटीनंतर जेव्हा ती परत आली आणि मला फोन केला, तेव्हा मला हुश्श्य झालं. माझी खूप काही कामे राहिली होती. पण तिच्या बोलण्यातून वाटत होतं, की महिन्याची सुट्टी तिला खूप कमी पडली आणि कुणाकडेही मनसोक्त रहाता आलं नाही.

यानंतर जानेवारीत ओणमच्या पार्टीत आम्ही वारंवार भेटत राहिलो. दर वेळी ती नव्या साडीत नटून- थटून येत होती. एकदा तिला सहज विचारलं, ‘राजकोटहून खुपशा साड्या खरेदी करून आणलेल्या दिसताहेत!’

‘नाही दीदी! या सगळ्या साड्या मालवच्या मुंजीच्या वेळी माझ्या माहेरून मला आलेल्या आहेत.’

‘इतक्या?’

‘का बरं? आपल्याला तर माहीतच आहे ना, मला तीन तीन माहेरं आहेत. ’

मी आश्चर्यचकित होऊन तिच्याकडे बघत राहिले. मला काहीच कळत नव्हतं. मी म्हंटलं,

‘तीन माहेरं? असं कधी ऐकलं नव्हतं. ’

‘दीदी’, लहान मुलाला समजावावं, तसं मेघा म्हणाली, ‘पहिलं म्हणजे, माझ्या आई-वडलांचं

घर माझं माहेर आहे ना! ’

‘हो! पण मालवचा…’

‘अरे, माझ्या मुलाच्या मुंजीसाठी आजी, आजोबा, मामा यांच्याकडून मामेरा (मामाकडूनआलेली भेट) नाही का होणार? ‘ अगदी सामान्य गोष्ट बोलते आहे, अशा सुरात मेघा म्हणाली. मेघाचे आई-वडील, तिच्या नवर्‍याच्या पहिल्या पत्नीपासून झालेल्या मुलाला मामेरा करतील? मी माझं आश्चर्य लपवत तिला विचारलं, ‘आणि दुसरं माहेर? ’

‘अरे दीदी, हेमा दीदीची जागा मी घेतलीय, तेव्हा, तिच्या आई-वडलांची मुलगीच झाले की नाही मी? मी जेव्हा राजकोटला जाते, तेव्हा त्यांच्याकडे जाऊन रहावंच लागत. त्यांनी तर आत्तापासून तोरलच्या लग्नासाठी सोनं खरेदी करायला सुरुवात केलीय आणि मालव तर त्यांचा नातूच आहे ना! आपल्याला सांगू का दीदी, चार-पाच दिवसात माझा फोन झाला नाही, तर त्या लोकांना माझी काळजी वाटू लागते. पुढच्या महिन्यात दोघेही आमच्याकडे राहायला येणार आहेत, तेव्हा मी तुमची भेट घालून देईन. “

मला कळेना, की कोण जास्त वंदनीय आहे? पतीच्या पहिल्या बायकोचे आई-वडील…. त्यांना इतका सन्मान देणारी मेघा की आपल्या मृत मुलीच्या जागी आलेल्या स्त्रीला इतकं प्रेम देणारी ती वृद्ध दंपती?

पण तिसरा धक्का तर आता बसणार होता. जेव्हा मी मेघाला विचारलं, ‘आणि तिसरं माहेर? ’ मग हसत हसत म्हंटलं, ‘वाटतय, तुझे सासू-सासरे खूप चांगले असणार. त्यामुळे तुषारचं घर तुला माहेरच वाटत असेल! होय ना! ’

माझी थट्टा समजून मेघाही हसली. माझा हात धरून म्हणाली, ‘हो! ती दोघे चांगलीच आहेत. पण आपण विसरलात, माझं कन्यादान कुणी केलं? ‘

‘पण ते तर मिनेशचे आई-वडील ना! ते का….? ’

‘आपल्या लक्षात येत नाही दीदी! माझं कन्यादान त्यांनी केलं. म्हणजे मी त्यांची पण मुलगीच झाले ना! मग ते घर पण माझं माहेरच की! मला आणि तुषारला आमच्या दोन्ही मुलांना घेऊन, माझ्या त्या माहेरीही रहायला जावं लागतं. मालवसाठी मामेरा तिथूनही झाला.

‘पण मालव तर तुषारचा….. ’

‘अरे दीदी, आपण माझ्या नणंदेला यशोदेला ओळखत नाही. आमच्या विवाहाच्या वाढदिवसाला सगळे इथे येतील, तेव्हा तिला भेटा. मला दुसरा जन्म तीनेच तर दिलाय. कारण, मिनेश गेल्यानंतर मी जिवंत कुठे होते? फक्त श्वास हेत होते, एवढंच! ’

अश्रुभरल्या डोळ्यांच्या मेघाच्या गळ्यातलं, चांदीच्या घंटेच्या किणकिणाटासारखं हसू तितकच मधुर होतं. माझ्या डोळ्यांच्या मेघातून स्नेहवर्षाव झाला.

मी विचार करू लागले, या तरुणीला, तिच्या पतीला, पुर्‍या परिवाराला काय नाव देऊ? प्रेमाचं मेघधनुष्य? आपल्या जगात सख्खी भावंडसुद्धा छोट्या छोट्या गोष्टीसाठी भांडतात. ईर्षा आणि अहंकारासाठी दुसर्‍याच्या विरुद्ध षडयंत्र रचतात. प्रपंचाच्या भिंती तुटतात आणि दगड ढासळतात. अशा जगात असाही एक संसार वसतोय.

त्यावेळी मला मेघाला साष्टांग दंडवत घालावं, असं वाटू लागलं. मी तिच्या कपाळाचा मुका घेतला आणि तिचे दोन्ही हात हातात घेऊन अवाकशी उभी राहिले.

— समाप्त —

मूळ गुजराती कथा – त्रण पियर

मूळ गुजराती लेखिका – सुश्री गिरिमा घारेखान 

मो. – ८९८०२०५९०९

हिन्दी अनुवाद – तीन मैके

अनुवादक – श्री रजनीकांत शाह

मो – 9924567512 

मराठी भावानुवाद : सौ. उज्ज्वला केळकर 

संपर्क – निलगिरी, सी-५ , बिल्डिंग नं २९, ०-३  सेक्टर – ५, सी. बी. डी. –  नवी मुंबई , पिन – ४००६१४ महाराष्ट्र

मो. 836 925 2454, email-id – kelkar1234@gmail.com 

≈संपादक –  श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈

Please share your Post !

Shares