डॉ अभिजीत सोनवणे
© doctorforbeggars
☆ डॉक्टर फॉर बेगर्स ☆ “पूजा आणि वास्तुशांती… !!!” – भाग – २ ☆ डॉ अभिजीत सोनवणे ☆
(नदी किंवा समुद्राला जाऊन मिळावे इतकी आमची ताकद नाही, नाल्यांपर्यंत वाहत जाऊन गटाराचे पाणी म्हणून नाल्यामध्ये बेमालूम मिसळून जायचं… किंवा डबकं होऊन तिथेच बसायचं…. !)
इथून पुढे —
पाणी म्हणजे जीवन म्हणतात, आमच्या कणाकणात ते जीवन आहे, परंतु आम्ही ते ना स्वतःसाठी वापरू शकत, ना दुसऱ्यासाठी…. ! किती ही अगतिकता… सांगू तरी कोणाला ???
माझ्या या लोकांना घर मिळावे, यासाठी मी अनेक झोपडपट्टी आणि चाळींमध्ये फिरलो….
झोपडपट्टी किंवा चाळी मधल्या एका छोट्या खोलीचे डिपॉझिट चाळीस हजार रुपये आणि भाडे पंधरा ते वीस हजार रुपये दर महिना….. माझ्यासारख्या माणसाला कसे परवडेल ?
कमीत कमी भाड्याने, माझ्या माणसांना घर मिळावे यासाठी नाही नाही त्या लोकांच्या पाया पडलो, हात जोडले…
आमच्या लोकांना घर देता का घर…. ?
ज्यांच्याकडे एकाच झोपडपट्टीत किंवा एका चाळीत पंधरा-वीस खोल्या आहेत आणि ज्यांचा खोल्या भाड्याने देणे हाच व्यवसाय आहे, अशा अनेकांना मी जाऊन भेटलो, पाया पडलो…
मी काय काम करतो ते सांगितलं…. आणि एखादी खोली जरा कमी पैशात भाड्याने द्यावी अशी विनंती केली.
…. त्यापैकी एक जण गुटख्याची पिंक शेजारच्या गटारात टाकत, उजव्या खांद्यावरच्या शर्टाच्या बाहीला तोंड पुसत म्हणाले, ‘तुमी काम चांगलं करताय भाऊ, पण आमच्या पोटावर पाय देऊन, तुमी समाज शेवा करणार… तुमाला तरी पटतंय का भाऊ… ?
‘नाही पटत भाऊ’, म्हणत तोंडात मारल्यागत तिथून परत येतो….
जशी जमेल तशी भटकंती पुन्हा सुरूच… माझी ही भटकंती कुणाकडे तरी पोच झाली असावी…
जशी चालणारी पाऊले पंढरीला पोहोच होतात… !
– – सेंटरच्या जवळच एक रूम आहे, त्याला अटॅचड टॉयलेट बाथरूम आहे अशी माहिती मिळाली, मी रूम पाहायला गेलो, रूम चांगली होती.
‘भाडं डिपॉझिट किती असेल ?’ मी चाचरत विचारलं.
‘ज्यांची खोली आहे त्या मॅडम मुंबईला असतात’
‘त्यांचा नंबर मिळेल का ?’
– – मी फोन लावला…. दोन अदृश्यतारा…. संवाद पोहोचवणार होत्या किंवा बिघडवणार होत्या.
फोन उचलण्याआधी वाजणारी रिंग हृदयाची धडधड वाढवित होती… भाडं – डिपॉझिट किती असेल? रूम आपल्याला मिळेल का ? आपल्याला परवडेल का ? पूर्वी भीक मागणाऱ्या लोकांना ज्यांच्याकडे कोणतेही कागदपत्र नाही अशांना इथे घरात राहायची परमिशन मिळेल का ? रिंग वाजण्याच्या इतक्या कमी वेळात शेकडो प्रश्न डोक्यात उभे राहून गेले.
काही वेळाने हॅलो असा एका ताईंचा आवाज आला, मी थरथरत्या आवाज आणि हाताने म्हणालो, ‘आम्ही तुमची रूम पाहिली आहे, आवडली आहे, भाडं आणि डिपॉझिट किती असेल ? ‘
…. बोलण्यासाठी त्यांनी उसंत घेतली, तोपर्यंत माझ्या छातीची धडधड आणखी वाढली होती. मला जे वाटत होतं तेच झालं…. भाडं आणि डिपॉझिट माझ्या आवाक्याबाहेर होतं. मी कमी करण्याची मनापासून विनंती केली…
ताई म्हणाल्या ‘ भाडं, लाईट बिल, मेंटेनन्स आम्हालाही परवडत नाही हो… तुम्ही सुद्धा थोडा विचार करा ना ‘
…. यानंतर, मी त्यांना काय काम करतो ते सांगितलं, माझ्या लोकांची अवस्था, हाल आणि परिस्थिती सांगितली. घर मिळवण्यासाठी किती लोकांकडे फिरलो, प्रत्येकाने ढोलकी वर देतात तशा थपडा मारल्या, या थपडा मी खायला अजूनही तयार आहे, परंतु जर त्यातून मधुर नाद निर्माणच होणार नसेल तर त्या थापडांचा तरी उपयोग काय ? बोलताना माझे हात आपोआप जुळले गेले डोळ्यात पाणी भरलं… !
मी आणखीही पुढे बोलत राहिलो….
…. मध्येच त्या अत्यंत मृदू आवाजात मला म्हणाल्या, ‘ डॉक्टर मला समजलं आहे सर्व, 10, 000 रुपये डिपॉझिट आणि 4500 प्रति महिना भाडं इतकं मी तुमच्यासाठी करू शकते, यापेक्षा जास्त काही करणं मला शक्य नाही. ‘
‘इतकं डिपॉझिट आणि दर महिन्याचं भाडं…. जमेल का मला ? जमेल पण थोडी ओढाताण होणार…. ‘
मी मनात बोलत होतो !
– – रद्दीत पडलेले कागद व्यवस्थित लावायचे असतील, त्यांना एकगठ्ठा ठेवायचं असेल, तर रबराचीच आवश्यकता असते, रबराचा जन्मच मुळी ओढण्यासाठी आणि ताणण्यासाठी झालेला असतो.
माझी जर थोडी ओढाताण होणार असेल, परंतु यांच्या आयुष्यात सुखाचा गारवा निर्माण होणार असेल, हे लोक रस्ता सोडून एकगठ्ठा आनंदाने सन्मानाने जगणार असतील, तर ही ओढाताण मला मंजूर आहे…. यांच्यासाठी रबर होणं मला मंजूर आहे…. मला मंजूर आहे…. !
‘ ताई आपण सांगितलेले सर्व मला मंजूर आहे… ! ‘..
येत्या आठवड्यात फॉर्मॅलिटीज पूर्ण करून एक ऑक्टोबर 2025 रोजी घर आमच्या ताब्यात मिळणार आहे. म्हणून मी खुश आहे…. प्रचंड खुश आहे…. !
.. आमचे लोक आता पावसात भिजणार नाहीत, म्हणून मी खुश आहे…
.. आमचे लोक आता कोसळणारा पाऊस स्वतःच्या खिडकीतून पाहतील, म्हणून मी खुश आहे…
.. रस्त्यावरून त्यांना आता कोणीही उठवणार नाही, ध्रुव बाळासारखे त्यांना स्वतःचे स्थान मिळाले आहे, म्हणून मी खुश आहे…
आपल्याला रूम मिळाली हे सांगण्यासाठी मी धावत पळत सेंटरवर गेलो, त्या सर्वांना ही बातमी सांगितली…. मला वाटलं ते जल्लोष करतील…. पण नाही कोणाच्याही तोंडून इच्छा असताना सुद्धा शब्द फुटत नव्हते…. डोळ्यातल्या पाण्याने मनातली अक्षरं कदाचित धूसर झाली असावीत…
कोणीही काहीही बोलेना… !
बरोबर आहे शब्द थिजतात आणि अक्षरं धूसर होतात त्याचवेळी मौनाला अर्थ प्राप्त होतो… !
त्यांच्या मौनातून मला समजलं, रूम मिळाली या आनंदापेक्षा, नव्याने पडलेला आर्थिक बोजा तुम्ही कसे उचलणार हि विवंचना त्यांना सतावत होती… !
‘ डाक्टर नुसतं भाडं, डिपॉजीट भरलं म्हनजे झालं असं न्हायी, आवो चार-पाच लोकांचे संसार मांडून द्यायचे हायेत, चादरी, गाद्या, उश्या, गॅस, पानी, पंखा अजून बी काय बाय लागणार….. एवडा खर्च आमच्यामुळे तुमच्या अंगावर पडनार आहे…. ‘ त्या पाच जणातील एक वयस्कर गृहस्थ काळजीपोटी बोलले.
डॉक्टर वर आपण आणखी ओझं लादत आहोत याचा त्यांना गिल्ट होता…
मी म्हटलं, ‘ मामा आईबाप जेव्हा मुलाच्या सुखासाठी काहीतरी करत असतात किंवा मुलं आई बापाच्या सुखासाठी काही करत असतात तेव्हा तो खर्च नसतो…. ती बचत असते… ! बाबांनो इथपर्यंत घेऊन आलो आहे, पुढे पण पोहोचवणं ही माझीच जबाबदारी आहे… जबरदस्तीने पाठीवर बोजा लादला जातो, ते “ओझं”.. पण कोणाचा तरी भार आनंदाने डोक्यावर घेऊन चालणं म्हणजे “जबाबदारी”… ! तुम्ही माझ्यासाठी ओझं नाही, तुम्ही माझी जबाबदारी आहात…. ! ‘
पुन्हा तशीच शांतता… तेच मौन…
खाली बसून कोणी नख कुर्तडत होतं, कुणी हाताच्या बोटाने जमिनीवर उगीचच रेघोट्या मारत होतं…
बाहेर जोरदार पाऊस कोसळतच होता, मी मग सर्वांचे हात ओढून त्यांना भर पावसात घेऊन आलो, हूडहुडी भरेपर्यंत, भिजलो नाचलो…. प्रत्येकाच्या कानात ओरडून सांगत होतो, आज भरपूर भिजून घ्या, आपल्याला भिजवणारा – रडवणारा हा शेवटचा पाऊस… आज शेवटचं भिजून घ्या… इथून पुढे येणारा प्रत्येक पाऊस, आपल्या आयुष्यात श्रावण घेऊन येणार आहे, मनात हर्ष आणि आयुष्यात हिरवळ घेऊन येणार आहे…. आज शेवटचं भिजून घ्या… !!!
आयेगा सावन झुमके….. !
येताना मी त्यांच्या डोळ्यातलं पाणी तीर्थ म्हणून घेऊन आलो….
माझ्या आनंदाचा खडीसाखरेचा एक मोठा तुकडा मी त्यांच्या हातावर ठेवून आलो…
झाली इथेच झाली आमची पूजा आणि वास्तुशांती सुद्धा… !
मध्येच पावसाचा जोरही खरंच वाढला…
…. हा पाऊस आभाळातून होता की डोळ्यातून ?
…. हे मात्र समजलं नाही… !
आपले स्नेहांकित,
डॉ अभिजीत आणि डॉ मनीषा सोनवणे
डॉक्टर फॉर बेगर्स
© डॉ अभिजित सोनवणे
डाॕक्टर फाॕर बेगर्स, सोहम ट्रस्ट, पुणे
मो : 9822267357 ईमेल : abhisoham17@gmail.com,
वेबसाइट : www.sohamtrust.com
Facebook : SOHAM TRUST
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
मनमंजुषेतून 
