वाचताना वेचलेले
☆ ‘सुखाची सवय…’ –– लेखक: अज्ञात ☆ प्रस्तुति – सौ. शामला पालेकर ☆
गावाच्या कडेला एक लहानसं घर होतं. मातीच्या भिंती, लाल कौलारू छप्पर, अंगणात फुललेली जास्वंदी आणि कुंपणावर चढलेली पांढऱ्या मोगऱ्याची वेल. त्या घरात राहत होता सखा — एक शेतकरी. अंगावर झब्बा, डोक्यावर पांढरी पटकी आणि चेहऱ्यावर नेहमीच एक प्रसन्न शांत स्मित.
तो एकटा राहत असे, आई-बाबा गेले होते काही वर्षांपूर्वी. लग्न झालं नव्हतं. काही जण म्हणायचे, “बिचारा एकटाच राहतो. ” पण जेव्हा कोणी त्याच्या अंगणात चहा प्यायला बसायचं, तेव्हा त्यांच्या मनात ‘बिचारा’ ऐवजी ‘तो सुखी आहे’ हेच शब्द येत असत.
सखाचं आयुष्य अगदी ठरावीक — पहाटे चारला उठणं, गायींसाठी चारा आणणं, शेतात फावडं घेऊन माती फोडणं, आणि दुपारी झाडाखाली भाकरी-लोणचं खाणं.
संध्याकाळी तो ओढ्याजवळ जाई, पाण्यात आपले पाय भिजवून बसत असे. आकाशाचा रंग केशरी होत जाई, पक्ष्यांचे थवे घरी परतत. सखा त्या क्षणांना कवेत घेत बसायचा — एकदम शांत, स्थिर, पूर्ण.
एके दिवशी गावात एक शहरी माणूस आला — लेखक होता. सुखाविषयी पुस्तक लिहीत होता. गावकऱ्यांनी त्याला सांगितलं, “सखाला भेटा. तो खरा सुखी माणूस आहे. ”
लेखक आलाच. अंगणातल्या झाडाखाली सखा बसला होता — गवतावर, एक चहा समोर, आणि डोळ्यांत खोल आकाश. लेखक थोडासा विस्मयाने म्हणाला:
> “तुझं जीवन इतकं साधं आहे. ना पैसा, ना सोयीसुविधा, ना साथी. तरी तू एवढा शांत आणि समाधानात कसा? तु खरंच सुखी आहेस?”
सखा हसला. हातातला चहा पुढे करत म्हणाला,
> “हा घ्या. आधी चहा घ्या. मग उत्तर देतो. ”
लेखकाने चहा घेतला. त्या मातीच्या कपात एक वेगळीच ऊब होती. गरम वाफ डोळ्यांत पाणी आणणारी, आणि कपातून येणारा गवतीचहाचा सुगंध… काहीतरी खोलवर हलवून गेला.
सखा शांतपणे बोलायला लागला…
> “माझ्या शेतात कधी पीक चांगलं येतं, कधी येत नाही. गायी कधी आजारी पडतात. अंगात कधी ताप, कधी थकवा. पण रोज सकाळी जेव्हा सूर्य उगवतो, तेव्हा मी स्वतःला सांगतो – आजचा दिवस ‘माझा’ आहे. मी जिवंत आहे. श्वास घेतोय. आणि तेच मला सुख वाटतं.
सुख ही सवय आहे, साहेब. माणसाने स्वतःला रोज शिकवायचं असतं — ‘माझ्याकडे जे आहे, त्यात मी समाधानी आहे. ‘ मग तो एक कप चहा, एक झाडाची सावली, किंवा मातीचा सुगंध… हे सगळं सोन्यासारखं वाटायला लागतं.
माझ्याकडे कमी आहे, हे पाहत राहिलात, तर आयुष्य एक रडकं नाटक होईल. पण मी रोज पाहतो — माझ्या गायी डोकं घासतात, आकाशात ढग नाचतात, आणि झाडाच्या फांदीवर साळुंखी गात असते… त्या सगळ्यांत सुख आहे. फक्त पाहायची सवय लागली पाहिजे.”
लेखक स्तब्ध झाला.
त्याला एका क्षणी जाणवलं — शहरात हजार गोष्टी असूनसुद्धा, तो एक दिवससुद्धा पूर्णपणे समाधानात जगला नव्हता. पण या शेतकऱ्याच्या दोन भाकऱ्या, एक कप चहा आणि ढगांच्या सावलीत एक पूर्ण जग सामावलेलं होतं.
त्या रात्री लेखकाने आपल्या वहीत लिहिलं…
“सुख हे समृद्धीमध्ये नसतं, ते सजगतेत असतं. आणि सजगतेची सवय ज्याला लागते, तोच खरा श्रीमंत असतो.”
लेखक: अज्ञात
प्रस्तुती: सौ. शामला पालेकर
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
