डाॅ. निशिकांत श्रोत्री
इंद्रधनुष्य
☆ ॥ गंगालहरी॥ ☆ भाग – २ – कवी : श्री जगन्नाथ पंडित ☆ मराठी भावानुवाद – डाॅ. निशिकांत श्रोत्री ☆
☆ ☆ ☆ ☆
श्लोक ११ ते २०
☆
महादानैर्ध्यानैर्बहुविधवितानैरपि च यन्
न लभ्यं घोराभिः सुविमलतपोराशिभिरपि ।
अचिन्त्यं तद्विष्णोः पदमखिलसाधारणतया
ददाना केनासि त्वमिह तुलनीया कथय नः ॥ ११॥
*
नृणामीक्षामात्रादपि परिहरन्त्या भवभयं
शिवायास्ते मूर्तेः क इह महिमानं निगदतु ।
अमर्षम्लानायाः परममनुरोधं गिरिभुवो
विहाय श्रीकण्ठः शिरसि नियतं धारयति याम् ॥ १२॥
*
विनिन्द्यान्युन्मत्तैरपि च परिहार्याणि पतितै-
रवाच्यानि व्रात्यैः सपुलकमपास्यानि पिशुनैः ।
हरन्ती लोकानामनवरतमेनांसि कियतां
कदाप्यश्रान्ता त्वं जगति पुनरेका विजयसे ॥ १३॥
*
स्खलन्ती स्वर्लोकादवनितलशोकापहृतये
जटाजूटग्रन्थौ यदसि विनिबद्धा पुरभिदा ।
अये निर्लोभानामपि मनसि लोभं जनयतां
गुणानामेवायं तव जननि दोषः परिणतः ॥ १४॥
*
जडानन्धान् पङ्गून् प्रकृतिबधिरानुक्तिविकलान्
ग्रहग्रस्तानस्ताखिलदुरितनिस्तारसरणीन् ।
निलिम्पैर्निर्मुक्तानपि च निरयान्तर्निपततो
नरानम्ब त्रातुं त्वमिह परमं भेषजमसि ॥ १५॥
*
स्वभावस्वच्छानां सहजशिशिराणामयमपा-
मपारस्ते मातर्जयति महिमा कोऽपि जगति ।
मुदायं गायन्ति द्युतलमनवद्यद्युतिभृतः
समासाद्याद्यापि स्फुटपुलकसान्द्राः सगरजाः ॥ १६॥
*
कृतक्षुद्रैनस्कानथ झटिति सन्तप्तमनसः
समुद्धर्तुं सन्ति त्रिभुवनतले तीर्थनिवहाः ।
अपि प्रायश्चित्तप्रसरणपथातीतचरिता-
न्नरानूरीकर्तुं त्वमिव जननि त्वं विजयसे ॥ १७॥
*
निधानं धर्माणां किमपि च विधानं नवमुदां
प्रधानं तीर्थानाममलपरिधानं त्रिजगतः ।
समाधानं बुद्धेरथ खलु तिरोधानमधियां
श्रियामाधानं नः परिहरतु तापं तव वपुः ॥ १८॥
*
पुरो धावं धावं द्रविणमदिराघूर्णितदृशां
महीपानां नानातरुणतरखेदस्य नियतम् ।
ममैवायं मन्तुः स्वहितशतहन्तुर्जडधियो
वियोगस्ते मातर्यदिह करुणातः क्षणमपि ॥ १९॥
*
मरुल्लीलालोलल्लहरिलुलिताम्भोजपटली-
स्खलत्पांसुव्रातच्छुरणविसरत्कौङ्कुमरुचि ।
सुरस्त्रीवक्षोजक्षरदगरुजम्बालजटिलं
जलं ते जम्बालं मम जननजालं जरयतु ॥ २०॥
– – – –
मराठी भावानुवाद
लाभ जयाचा नाही ध्याने अमाप दानाने
घोर तपस्ये प्राप्त न होई विविध यागाने
या सकलांहुनी प्रभावशाली गङ्गे तव दर्शन
सामान्यांसी प्राप्ती सहजी माधवपद पावन ॥११॥
*
एक कटाक्षे तुझिया होते भवभयहारण
तव मूर्ती करि जगताचे या सदैव कल्याण
क्षुब्ध जाहल्या शैलजेस त्या महेश सोडून
सदोदीत तुजला मस्तकावरी करितो धारण ॥१२॥
*
जगात भरली असंख्य पापे उन्मत्त बोल
निंदक भेदी धर्म सांडिती आक्रमिती टवाळ
समस्त पातकी पापे क्षालित तुझिया पाण्यातुन
निर्मल विजयी प्रवाह हा तव एकचि विश्वातुन ॥१३॥
*
पतीत दीन उद्धारास्तव अवतर अवनीवरी
बांधुनिया निजपाशी कुंतले ठेवी मन्मथअरी
निर्मोही तरी दोष मोह ठेवी तुजला बांधुन
दोष तुझा की सांग माते सारे सद्गुण ॥१४॥
*
पङ्गू अंध बधीर मूक मूढ पापी पीडित
पापांपासुन मुक्तिसाठी पांथस्थ रखडत
त्यागिती सर्व देव तयांसी नरकात जायचे
तूची श्रेष्ठ भेषज अससी उद्धार दीनांचे ॥१५॥
*
स्वाभाविक शीतल नि विमल नीर तुझे महान
महिमा त्याचा काय वदावा सर्वा करि पावन
तुझिया स्पर्शे मोक्ष मिळोनी गेले स्वर्गात
सगरपुत्र द्यूलोकी अजुनी स्तवन तुझे गात ॥१६॥
*
लघूपातकांचा होता पस्तावा मग जीवनी
पातकहरणा असंख्य असती तीर्थक्षेत्र त्रिभुवनी
पापांना ज्या नाही उतारा पश्चात्तापाचा
अनुपम पावन करुनी मार्ग दावि मुक्तीचा ॥१७॥
*
खजिना धर्माचा तो मुख्य तीर्थांचे स्थान
कितीक आमोदासी देशी प्रज्ञे समाधान
आच्छादुनी चिंतेसी ठेवी विमल वस्त्र परिधान
लक्ष्मीवास हरण करी दुःखा तव रूप छान ॥१८॥
*
आशा जोपासुनी धनाची मंदबुद्धी झालो
धनपिसाट राजांसामोरी नतमस्तक झालो
स्वार्थापोटी सोडुन निजहित मति का मूढावी
करुणामयी होई हे माते वियोग तव हटवी ॥१९॥
*
लहरींनी पवनाच्या जलतरंग जे उठले
पद्मपराग केशरवर्णी चहूकडे विखुरले
सुरस्त्रियांच्या वक्षांवरचे कर्दमगरूसम आले
ऐसे जल तव नष्ट करो मम जननमरण जाळे ॥२०॥
– क्रमशः भाग दुसरा –
☆ ☆ ☆ ☆
कवी : श्री जगन्नाथ पंडित
मराठी भावानुवाद © डॉ. निशिकान्त श्रोत्री
एम.डी., डी.जी.ओ.
मो ९८९०११७७५४ ईमेल nishikants@gmail. com
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
