शोभा जोशी
वाचताना वेचलेले
☆ “थांबायला शिका…” – लेखक : अज्ञात ☆ शोभा जोशी ☆
☆
‘कौन बनेगा करोडपती’च्या इतिहासात पहिल्यांदाच अशी घटना घडली की ज्यामुळे अमिताभ बच्चननाही धक्का बसला.
कधी कधी थांबणे हेसुद्धा मनाला विलक्षण समाधान देऊन जाते…
‘कौन बनेगा करोडपती’च्या सीझन १६ मधील एपिसोड क्रमांक ४९ मधील एका भागात डॉ. नीरज सक्सेना यांनी ‘फास्टेस्ट फिंगर फर्स्ट’ फेरीत सर्वात जलद उत्तर देत हॉट सीटवर स्थान मिळवले.
विशेष म्हणजे, हॉट सीटवर पोहोचल्यानंतर त्यांच्या चेहऱ्यावर ना उत्साहाचा गोंधळ, ना नाचणे, ना आरडाओरड, ना भावनिक प्रदर्शन… ते अगदी शांतपणे बसले होते.
डॉ. नीरज सक्सेना हे शास्त्रज्ञ, पीएच. डी. धारक आणि एका विद्यापीठाचे कुलगुरू आहेत. त्यांना डॉ. ए. पी. जे. अब्दुल कलाम यांच्यासोबत काम करण्याची संधी मिळाली होती. कलाम साहेबांच्या सहवासामुळे त्यांच्या विचारांमध्ये झालेला बदल ते स्वतः मान्य करतात—
“सुरुवातीला मी फक्त माझा विचार करायचो; पण कलाम साहेबांकडून इतरांचा आणि राष्ट्राचा विचार करायला शिकलो. ”
खेळ सुरू झाला आणि नीरजजींनी अत्यंत शांतपणे, आत्मविश्वासाने प्रश्नांची उत्तरे देत ₹३, २०, ००० जिंकले. त्यांना बोनस रक्कमही मिळाली. त्यांच्या हातात अजूनही अनेक लाईफलाईन्स शिल्लक होत्या आणि पुढे मोठी रक्कम जिंकण्याची संधी होती.
कार्यक्रमाला ब्रेक झाला.
ब्रेकनंतर अमिताभ बच्चन म्हणाले,
“चला डॉ. साहेब, पुढे जाऊया. हा आहे अकरावा प्रश्न…”
तेवढ्यात नीरजजी शांतपणे म्हणाले—
“सर, मला खेळ सोडायचा आहे. ”
क्षणभर अमिताभ बच्चनही थक्क झाले.
इतकी चांगली कामगिरी करणारी व्यक्ती, अजून लाईफलाईन्स शिल्लक असताना आणि करोडपती होण्याची मोठी संधी असताना अचानक खेळ का सोडते?
अमिताभजींनी विचारले,
“असं तर आधी कधीच घडलं नाही…”
नीरजजींचं उत्तर मात्र मनाला स्पर्शून जाणारं होतं—
“सर, इतर लोकही वाट पाहत आहेत. ते माझ्यापेक्षा लहान आहेत. त्यांनाही संधी मिळायला हवी. मी आधीच भरपूर पैसे जिंकलो आहे. माझ्याकडे जे आहे, ते माझ्यासाठी पुरेसे आहे. मला यापेक्षा जास्त काही नको. ”
किती साधं उत्तर… पण किती मोठा विचार!
जिथे प्रत्येकजण “आणखी थोडं… अजून थोडं…” या हव्यासाच्या शर्यतीत धावत आहे, तिथे एखाद्या व्यक्तीने स्वतःहून म्हणावं—
“माझ्यासाठी एवढं पुरेसं आहे; आता दुसऱ्याची पाळी. ”
यापेक्षा मोठं समाधान कोणतं?
नीरजजींनी खेळ सोडल्यानंतर पुढची स्पर्धक हॉट सीटवर आली. तिने आपली कहाणी सांगितली. ती म्हणाली की, “आम्ही मुली आहोत, या एका कारणामुळे माझ्या वडिलांनी आम्हा तिन्ही बहिणींना आणि आईला घरातून काढून दिलं. आता आम्ही अनाथाश्रमात राहतो…”
हे ऐकल्यावर मनात एक विचार आला—
नीरजजींनी जर खेळ सोडला नसता, तर कदाचित त्या मुलीला त्या दिवशी हॉट सीटवर बसण्याची संधीच मिळाली नसती.
एका व्यक्तीने स्वतःसाठी मिळू शकणारी संधी सोडली… आणि दुसऱ्याच्या आयुष्यात संधी निर्माण झाली.
हीच खरी श्रीमंती आहे!
आज आपण पैशाच्या, मालमत्तेच्या आणि अधिकाधिक मिळवण्याच्या शर्यतीत इतके पुढे आलो आहोत की, “आपल्याकडे किती आहे? ” यापेक्षा “दुसऱ्याकडे आपल्यापेक्षा जास्त का? ” हा प्रश्न अधिक महत्त्वाचा झाला आहे.
वारसाहक्काच्या एका पैशासाठी नाती तुटतात.
मालमत्तेसाठी भाऊ-बहिणी एकमेकांचे शत्रू होतात.
स्वार्थापायी प्रेम, आपुलकी आणि माणुसकी मागे पडते.
पण आयुष्याचा खरा अर्थ कदाचित याच्या अगदी उलट आहे.
सगळं मिळवणं म्हणजे यश नाही;
कधी कुठे थांबायचं, हे समजणं म्हणजे समाधान.
आपल्या गरजा पूर्ण झाल्यानंतरही दुसऱ्याच्या वाट्याची संधी आपण घेत राहिलो, तर आपल्याकडे संपत्ती कितीही असो—मन मात्र गरीबच राहील.
आणि जेव्हा आपण म्हणतो—
“माझ्यासाठी एवढं पुरेसं आहे… आता दुसऱ्याला पुढे जाऊ दे, ”
तेव्हा आपण केवळ एखादी संधी सोडत नसतो;
आपण कुणाच्या तरी आयुष्यात आशेची एक खिडकी उघडत असतो.
कदाचित म्हणूनच देव मंदिरातच नाही, तर अशा माणसांच्या विचारांत आणि कृतीतही दिसतो.
डॉ. नीरज सक्सेना यांच्यासारखी माणसं आपल्याला एक अत्यंत साधा, पण विसरलेला धडा शिकवतात—
‘जेव्हा तुमच्या गरजा पूर्ण होतील, तेव्हा थांबायला शिका…कारण तुमचं थांबणं कदाचित दुसऱ्याच्या पुढे जाण्याची सुरुवात असेल.
स्वार्थ कमी करा… समाधान वाढवा…
आणि शक्य असेल तिथे स्वतःसाठी मिळालेली संधी दुसऱ्यालाही द्या.
कारण आयुष्याच्या शेवटी आपण किती मिळवलं, यापेक्षा
आपल्यामुळे किती जणांना मिळवण्याची संधी मिळाली—
हेच कदाचित अधिक महत्त्वाचं ठरेल. ‘
मनापासून नमन अशा विचारांना आणि अशा माणुसकीला!
लेखक : अज्ञात
प्रस्तुती : शोभा जोशी
कार्यकर्ती, जनजाती कल्याण आश्रम, पुणे महानगर.
मो ९४२२३१९९६२
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
