श्री हर्षल सुरेश भानुशाली
पुस्तकावर बोलू काही
☆ “सायबर गुन्हेगारी आणि स्वसंरक्षण” – लेखक : सीए शिरीष देशपांडे ☆ परिचय – श्री हर्षल सुरेश भानुशाली ☆
पुस्तक : “ सायबर गुन्हेगारी आणि स्वसंरक्षण “
लेखक: सीए शिरीष देशपांडे
पृष्ठ: २३६
मूल्य: ३००₹
सायबर सजगता अभियान!!!!
बदललेली समाज व्यवस्था, त्या बरोबरच तंत्रज्ञानातील प्रगती यामुळे इंटरनेट म्हणजेच आंतरजालाचा वाढता प्रभाव हा प्रत्येकाच्या सध्याच्या जीवनाचा अविभाज्य भाग होत आहे. ह्या सगळ्याचा परिणाम म्हणून बहुसंख्य लोक इंटरनेट वापर आणि मोबाईल वापर प्रचंड प्रमाणात करत आहेत. सायबर चोरटे बरोबर ह्याचा बेमालूम फायदा उठवत आहेत.
होम मिनिस्ट्रीच्या अखत्यारीत असलेल्या इंडियन सायबर क्राईम को ऑर्डिनेशन सेंटर (I4C) च्या २०२५ मध्ये नोंदवल्या गेलेल्या सायबर गुन्ह्यांची आकडेवारी धक्कादायक आणि काळजी वाढवणारी आहे. त्या अहवाला-नुसार रोज नवीन नवीन युक्त्या लढवून सायबर चोरटे हा लूटमारीचा मोठ्ठा व्यवसाय म्हणून करत आहेत.
ह्या पुस्तकात सध्या होत असलेल्या विविध प्रकारच्या गुन्ह्यांतील काही महत्त्वाचे गुन्हे, त्यांची कारणे आणि ते होऊ नयेत म्हणून उपायही सुचवले आहेत. सदरहू लेख वेळोवेळी दैनिक सकाळ, पॉझिव्ह्यू सकाळ, सकाळ मनी आणि लोकसत्तामध्ये छापून आले आहेत. अनेक वाचक आणि हितचिंतक यांचे आग्रहामुळे एक संकलित पुस्तक छापावे म्हणून हा सायबर सजगतेचा प्रयोग.
सायबरगुन्हे होण्याच्या मागे काही महत्त्वाची कारणे खालीलप्रमाणे. पहिले म्हणजे अदृश्य भीती अथवा घाबरून जाणे आणि चोरटे त्याचा फायदा घेऊन समोरच्याच्या मेंदूचा ताबा घेतात, आणि त्यात ‘मी आहे ना’ असा खोटा मदतीचा हात पुढे करतात. दुसरे कारण पैशाचा मोह ह्यामध्ये कोणतीही व्यक्ती त्यात पटकन अडकत जाते. तिसरे कारण सायबर गुन्ह्यांची अजिबात माहिती नसणे किंवा तंत्रज्ञान वापराचे धोके माहीत नसणे. चौथे कारण म्हणजे आभासी जगतातील सर्व माहिती खरी समजणे. ह्या सर्वावर उपाय म्हणजे क्षण प्रतिक्षण सतर्कता. हे पुस्तक वाचून ही सतर्कता नक्कीच वाढू शकेल.
भावना-भीती-भावनिक मनस्थिती याद्वारे आपल्या अज्ञानाचा गैरफायदा घेणाऱ्या ह्या सायबर चोरट्यांना सामोरे जाण्यासाठी प्रत्येकाने स्व-रक्षण करणे म्हणजेच सतर्क राहणे गरजेचे आहे. जे आपले आई बाप देतात तेच फुकट असते बाकी सर्व फुकटच्या गोष्टींची किंमत मोजावीच लागते. समाज माध्यमांचा अतिवापर मर्यादित करणे, आपले इंटरनेटचे वाढते व्यसन काबूत आणणे, ह्या गोष्टी आता प्रत्येकाने प्रयत्नपूर्वक करणे गरजेचे आहे.
सायबर गुन्हेगारीचा हा विळखा वेगाने वाढत आहे. दर मिनिटाला हजारो नवीन टेलिफोन कनेक्शन्स घेतली जात आहेत. आर्थिक स्तर थोडा उंचावला कि ते स्मार्ट फोन वर जात आहेत आणि असे नवीन नवखे ग्राहक चोरट्यांच्या हातात आयते सापडत असावेत.
आगामी काळात नुकत्याच आलेल्या Artificial Intelligence (कृत्रिम बुद्धिमत्ता) ह्या तंत्रज्ञांनामुळे आणि स्टार लिंक (आंतराष्ट्रीय इंटरनेट कंपनी) च्या वेगवान इंटरनेटमुळे हे सायबर गुन्हे वेगाने माहितीचा वेध घेतील आणि कळायच्या आतच वेगाने लोकांना लुबाडण्यात यशस्वी होतील ही मोठ्ठी भीती आहे. वाचक हे पुस्तक वाचून येऊ घातलेल्या सायबर युद्धाची तयारी म्हणून सतर्कतेचे धडे घेतील अशी लेखकाला आशा वाटते.
हे पुस्तक वाचून बहुसंख्य वाचक स्वतःला संभावित गुन्ह्यापासून वाचवतील अशी लेखकाला खात्री आहे.
या पुस्तकात खालील विषय संदर्भात फसवणूक कशी होते आणि घ्यावयाची काळजी याची माहिती देण्यात आली आहे……
समाजमाध्यमांवरील मैत्री नवी सायबर गुन्हेगारी.
‘टेलिकॉम’ फसवणूक
‘क्रिप्टो’ गुंतवणूक आणि फसवणूक
‘डिजिटल अरेस्ट’मुळे कोट्यवधींचा फटका.
हॉटेल बुकिंग करताना सावधान! . ९१
व्हॉट्सअॅपवर लग्नपत्रिका! सावधान! .
पॅनकार्ड २. ०च्या नावाने फसवणूक.
समाज माध्यमांवर ८०० वेबसाइट्स फसव्या.
फसवे ‘एसएमएस’
बनावट वेबसाइट आणि फसवणूक ऑनलाइन कामाच्या मोहापायी नुकसान! . १३०
‘ऑनलाइन गेम’चे अघोरी व्यसन १३५
‘पिग बुचरिंग’ फसवणुकीचे नवे तंत्र… मृत व्यक्तीच्या नावाने सायबर गुन्हेगारी.
क्रेडिट कार्डावरून फसवणूक
फसव्या लिंकद्वारे फसवणूक कशी टाळाल? . इत्यादी
अजून बरेच विषय आहेत. विषय वाचून आणि लिहून दमायला झाले. किती नवीन नवीन प्रकारे फसवणूक होऊ शकते आणि आपण काय do’s and don’ts केले पाहिजेत हे या पुस्तकात सांगितले आहे.
सर्वांच्या घरात हे पुस्तक असेलच पाहिजे.
सायबर गुन्हेगारी संदर्भात सगळ्यांनी बघावा असा एक माहितीपर व्हिडिओ.
https://www. facebook. com/share/v/1E8uB2yNuG/
**
परिचय : श्री हर्षल सुरेश भानुशाली
पालघर
मो. 9619800030
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
पुस्तकांवर बोलू काही 
