शुभा रुद्र
पुस्तकावर बोलू काही
☆ “स्ट्रेंग्थ टू स्ट्रेंग्थ” – इंग्लिश लेखक : आर्थर सी ब्रुक्स मराठी अनुवाद : मेधा इनामदार ☆ परिचय – शुभा रुद्र ☆
पुस्तक : स्ट्रेंग्थ टू स्ट्रेंग्थ
लेखक : आर्थर सी ब्रुक्स
अनुवाद : मेधा इनामदार
प्रकाशक : मायमिरर पब्लिशिंग हाऊस
पृष्ठसंख्या:२५६
मूल्य- २९९
स्ट्रेंग्थ टू स्ट्रेंग्थ या पुस्तकाचा अनुवाद वाचतांना मनाला वेग येतो. हातात पुस्तक घेतले की वाचत राहावे वाटते.
जीवनाकडे कसं पहावं? विशेषतः पन्नाशीनंतर जीवन कसं असायला पाहिजे हे या पुस्तकात अतिशय व्यवस्थित मार्गदर्शन केलेलं आहे.
वयाचा एक टप्पा ओलांडल्यानंतर येणारी अस्वस्थता किंवा ‘आता पुढे काय? ‘ या याचे उत्तर या पुस्तकातून मिळते. अतिशय प्रगल्भ विचार या पुस्तकात वाचायला मिळतील. ‘क्रिस्टलाइज्ड इंटेलिजन्स’ आणि ‘उलटी बकेट लिस्ट’ या संकल्पना मांडल्या आहेत.
क्रिस्टलाइज्ड इंटेलिजन्स म्हणजे शिक्षण, अनुभव आणि सरावातून आयुष्यभर मिळवलेले ज्ञान आणि कौशल्ये वापरण्याची क्षमता होय.
यात शब्दसंग्रह, सामान्य ज्ञान, भाषेवरचे प्रभुत्व आणि जुन्या अनुभवांच्या आधारे समस्या सोडवण्याच्या कौशल्याचा समावेश होतो.
वाढ हे बुद्धिमत्तेचे स्वरूप वयपरत्वे कमी न होता, उलट अनुभवामुळे वाढत जाते किंवा स्थिर राहते.
साठवणूक ही बुद्धिमत्ता आपल्या दीर्घकालीन स्मृतीमध्ये साठवलेल्या माहितीवर अवलंबून असते.
याचं जीवना महत्व म्हणजे व्यावसायिक नैपुण्य मिळवण्यासाठी आणि सामाजिक संवाद प्रभावीपणे साधण्यासाठी या बुद्धिमत्तेचा मोठा वाटा असतो.
‘स्ट्रेंथ टू स्ट्रेंथ’: यशाकडून सार्थतेकडे जाणाऱ्या प्रवासाचे परीक्षण
हे पुस्तक वयानुसार येणाऱ्या बदलांना ‘संधी’ म्हणून कसे पाहावे, याचे एक प्रगल्भ तत्त्वज्ञान आहे.
तीन मुख्य पैलू प्रकर्षाने समोर येतात:
बुद्धिमत्तेचे संक्रमण: ‘वेगा’कडून ‘शहाणपणा’कडे
सहसा वयानुसार निर्णयक्षमता मंदावते, अशी एक भीती असते. ‘फ्लुइड’ विरुद्ध ‘क्रिस्टलाइज्ड’ इंटेलिजन्सचा मुद्दा ही भीती घालवून देतो. तरुणपणीची बुद्धिमत्ता ही धावण्याची असते, तर ज्येष्ठत्वातील बुद्धिमत्ता ही ‘साठवलेल्या अनुभवांचे दान’ करण्याची असते. ‘कर्ता’ होण्यापेक्षा ‘मार्गदर्शक’ होण्याचा जो सल्ला दिला आहे, तो आजच्या स्पर्धात्मक युगात निवृत्तीनंतरचे आयुष्य सन्मानाने जगण्यासाठी अत्यंत मोलाचा आहे.
समाधानाचे नवीन गणित: ‘बेरीज’ नव्हे तर ‘वजाबाकी’
‘बकेट लिस्ट’ ही संकल्पना नेहमी काहीतरी मिळवण्याशी संबंधित असते. परंतु, तुम्ही स्पष्ट केलेली ‘उलटी बकेट लिस्ट’ ही संकल्पना या परीक्षणाचे मुख्य आकर्षण आहे.
इच्छांची वजाबाकी: “खरे समाधान = आपल्याकडे जे आहे / आपल्याला जे हवे आहे” हे सूत्र साधे असले तरी क्रांतीकारी आहे.
जेव्हा आपण भौतिक सुखांच्या मागे धावणे थांबवतो, तेव्हाच आपल्याला ‘स्थितप्रज्ञ’ अवस्थेचा अनुभव येतो.
आध्यात्मिक आणि भावनिक गुंतवणूक
सारांशात ‘नातेसंबंधांची गुंतवणूक’ आणि ‘आध्यात्मिक वानप्रस्थाश्रम’ यावर दिलेला भर भारतीय संस्कृतीशी सुसंगत आहे. हार्वर्डच्या संशोधनाचा दाखला देऊन तुम्ही हे सिद्ध केले आहे की, अखेरच्या टप्प्यात बँक बॅलन्सपेक्षा ‘भावनिक बॅलन्स’ अधिक कामी येतो. मृत्यूची जाणीव ही नकारात्मक नसून, ती वर्तमानातील प्रत्येक क्षण (उदा. फुलाचे सौंदर्य) अधिक सजगपणे जगण्यास प्रवृत्त करते, हा विचार खूप सकारात्मक आहे.
‘यश’ हे बाह्य जगासाठी असते, पण ‘सार्थकता’ ही स्वतःच्या समाधानासाठी असते. बीथोव्हेनचे उदाहरण, मर्यादा या अडथळा नसून त्या नवीन सृजनाची दारे उघडू शकतात.
थोडक्यात सांगायचे तर: “धावणे थांबवून, चालण्याचा आणि आसपासचे सौंदर्य पाहण्याचा” आनंद मिळवून देतो.
हे पुस्तक वाचकाला भौतिक सुखाच्या पलीकडे जाऊन ‘मी कोण आहे? ‘ आणि ‘माझ्या जगण्याचा उद्देश काय? ‘ या प्रश्नांचा शोध घेण्यास प्रवृत्त करते. आनंद हा बाहेरून मिळवण्यापेक्षा तो स्वतःच्या दृष्टिकोनातून आणि इतरांच्या सेवेतून कसा मिळवता येतो, याचे मार्गदर्शन यात मिळते.
मिळवण्याच्या धडपडीत, राहून जातो जो स्वतःचा शोध,
कळत नाही कधी वाढतो, मनातला अस्वस्थ लोभ.
हव्यास सुटावा वस्तूंचा, आणि सोडून द्यावा खोटा थाट,
‘उलटी बकेट लिस्ट’ दाखवेल, समाधानाची नवी वाट.
नकोत आता ती ओझी, जी फक्त थकवा देतात मना,
त्यागून फोल दिखावा सारा, मुक्त जगूया प्रत्येक क्षणा.
रिते होताना हात आपले, अंतरी सुखाचा झरा फुटेल,
जेव्हा इच्छांचे ओझे सरून, खऱ्या आनंदाची गाठ सुटेल.
या पुस्तकाच्या अनुवाद करणाऱ्या मेधा इनामदार यांना मी पुढील लेखनासाठी शुभेच्छा देते. असंच अनुवाद करून वाचकांपर्यंत मौल्यवान विचारांचा खजाना पोहचू दे, तुमची लेखणी अशीच चालू राहू दे.
परिचय : शुभा रुद्र
मो. 9657189569
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
