सुश्री शीला पतकी
🌸 विविधा 🌸
☆ “धर्म ज्याचा त्याचा…!” ☆ सुश्री शीला पतकी ☆
धर्म हा खर तर इतका मोठा विषय आहे त्याच्यावर किती जणांनी तरी मोठे मोठे विचार मांडून ठेवलेले आहेत आपण काय बोलणार फक्त सहज विचार आला, अनेक वाचलेले आठवले, म्हणून हा विचार….. आपल्या घरामध्ये अनेक खोल्या असतात… म्हणजे झोपायची खोली स्वयंपाकाची खोली धान्याची खोली आणि इतर अन्य खोल्या तशी एखादी हवेची खोली असं असत नाही कारण प्रत्येक खोलीत हवा असतेच तसा धर्म सुद्धा वेगळा करता येत नाही तो व्यवहारातही असतो, प्रत्येक व्यवहारात असतो.
मातृधर्म पितृ धर्म पुत्रधर्म पुत्रधर्म शेजारधर्म आचार्य किंवा अध्यापक धर्म ज्यामध्ये उत्तम आचरणाचेच मार्ग सांगितलेले असतात उदाहरणार्थ मुलाने आपल्या मात्यापित्या संबंधात कुटुंब संबंधात कसे वागले पाहिजे कशा जबाबदाऱ्या घेतल्या पाहिजेत आई-वडिलांना कसे सांभाळले पाहिजे आणि हे सगळं त्याने आयुष्यात व्यवस्थित केलं की त्याचा पुत्र असण्याचा धर्म त्यांनी पाळला. शेजार धर्म… शेजाऱ्यांना गरजेप्रमाणे वेळोवेळी ते आपले नातलगच आहेत असे समजून किंवा ते कुटुंबातीलच आहेत असे समजून मदत करणे मदतीला धावून जाणे त्यांच्या वाईट काळामध्ये त्यांना आधार देणे अशा अनेक गोष्टी आपण करत असतो त्यामुळे आपल्या नातलगा पेक्षाही शेजारी महत्त्वाचा असतो कारण मदतीला येणार तो पहिला आहे. आशा माणसासाठी सुद्धा धर्मांन काही कर्तव्य सांगितले आहेत शेजारी दुःखद घटना घडली तर आपण आपल्या घरात जेवत बसत नाही आपणही त्या दुःखद घटनेत सामील असतो त्यानंतर त्यांचे दुःख कमी करण्याचा प्रयत्न करतो त्यांना सर्व तोपरी मदत करतो मानसिक आधार देतो नातेवाईक चार दिवसानंतर निघून जातात पण खरा मदतगार असतो तो शेजारी…. त्यासाठी धर्म सांगितला आहे
व्यापारातही धर्म आहेत प्रत्येक उद्योगाचा एक धर्म आहे आता गवळ्याने आपल्याला म्हशीचे किंवा गायीचे उत्तम दूध द्यावे हा त्याचा धर्म आहे पण त्यांनी आपला धर्म सोडला त्यामुळे त्याचा धंदा झाला आणि व्यवसाय संपला लोकांच्या जीवाची परवा न करता एखादी गोष्ट विकणे हे व्यवसायात बसत नाही हे व्यवसाय धर्माच्या विरोधात आहे. तारखा निघून गेलेल्या वस्तूच्या तारखा बदलून म** विकणे हा अधर्म आहे ही संकल्पना जवळजवळ संपत आली….. मला आठवते माझे वडील सांगायचे ती गोष्ट… सोलापूरमध्ये एक मारवाडी गृहस्थ, टिळक चौकात त्यांचे दुकान होते ते ऋषिपंचमीचे सामान विकत पंचमीचे व्रत करणाऱ्या सर्व स्त्रियांसाठी तेथूनच सामान घेऊन जात त्यामध्ये भगर काही भाज्या याचा समावेश असे त्याचे वैशिष्ट्य असे की त्या दिवशी बैलाच्या कष्टाचे काही खावयाचे नाही या गृहस्तांची सोलापूर पासून जवळच शेती होती आणि त्या शेतामध्ये ते खास या व्रत्तासाठी पीक काढत असत ते रेल्वेने सोलापूरला आणले जाई पण एके वर्षी नव्याने नेमलेल्या त्यांच्या मुनीमाने ते रेल्वे स्टेशन ते टिळक चौक येथे बैलगाडीत घालून आणले त्यांना त्या गोष्टीचे खूप वाईट वाटले कारण ते आता बैलाच्या कष्टाचे धान्य झाल्यामुळे विकू शकत नव्हते आणि त्यांनी यंदा ऋषीपंचमीचे सामान मिळणार नाही असा बोर्ड लावला याला म्हणतात व्यवसाय धर्म वास्तविक पाहता हे गृहस्थ तो म** विकू शकले असते बैलगाडीत घालून आणले हे लोकांना कुठे कळणार होते पण त्यांचा व्यवसाय धर्म त्यांना हे करू देत नव्हता आता ही निष्ठा कुठे राहिली आहे तेव्हा व्यवसायातही धर्म पाळणारे लोक होते
वैद्यकीय क्षेत्रामध्ये मी एक डॉक्टर पाहिले त्यांची विवेकानंदांवर विलक्षण श्रद्धा होती त्यांच्या दवाखान्यात विवेकानंदांचा फोटो होता ते प्रत्येक पेशंटसाठी औषध देताना ते औषध ठेवत विवेकानंदांना नमस्कार करत प्रार्थना करत आणि लवकर बरे वाटावे अशी कामना व्यक्त करून त्या पेशंटला औषध देत या त्यांच्या निष्ठेमुळे पन्नास टक्के प्रभाव पेशंटवर पडत असे ही त्यांची वैद्यकीय क्षेत्रावरची भक्ती होती हा त्यांचा धर्म होता
अमेरिकेमध्ये एकदा एक 12/ 14 वर्षाचा मुलगा जो वसतिगृहात राहत होता त्याने खोकल्याच्या औषधाची बाटली घेतली आणि तो गेला दुकानदाराच्या लक्षात आले की शेक वेल म्हणजे औषध घेण्यापूर्वी ते हलवून घ्या याचे लेबल त्याच्यावरती लावले गेले नव्हते त्यांनी ताबडतोब त्या मुलाच्या वसतीगृहाचा शोध घेतला पण त्या काळात मोबाईल नव्हते त्या वसतिगृहात जाऊन तातडीने त्या मुलाला भेटून औषध घेण्याची माहिती दिली हा झाला त्याचा विक्रेता धर्म अशी धर्मपरायण माणसे आजही पाहायला मिळतात धर्म म्हणजे रंग नव्हे, रंगाचा बेरंग करणे हे नव्हे, कुठल्यातरी रंगाचा उल्लेख दहशतवाद असा करणे तेही चुकीचे आहे. धर्म म्हणजे नीतीने वागणे आणि इतके आपल्याला समजले तरी धर्म समजला म्हणावयास हरकत नाही.
// शुभम भवतु //
© सुश्री शीला पतकी
माजी मुख्याध्यापिका सेवासदन प्रशाला सोलापूर
मो 8805850279
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
छानच आहे लेख!