श्री सुहास रघुनाथ पंडित
इंद्रधनुष्य
☆ भारतीय इतिहासातील २ सप्टेंबर १९७० या दिवसाचे महत्व! – माहिती संग्राहक : अज्ञात ☆ प्रस्तुती – श्री सुहास रघुनाथ पंडित ☆
एकनाथजी रानडे
२ सप्टेंबर १९७० रोजी कन्याकुमारी येथील विवेकानंद केंद्र शिलास्मारकाचे (Vivekananda Rock Memorial) उद्घाटन झाले. या स्मारकाच्या निर्मितीमागे श्री एकनाथजी रानडे यांचे अचाट कष्ट, कुशाग्र बुद्धिमत्ता आणि अजोड संघटन कौशल्य होते.
या ऐतिहासिक कामगिरीचा संक्षिप्त इतिहास खालीलप्रमाणे आहे:
पार्श्वभूमी आणि आव्हाने ऐतिहासिक महत्त्व:
स्वामी विवेकानंदांनी २४ ते २६ डिसेंबर १८९२ या काळात या शिळेवर ध्यान धरले होते, जेथे त्यांना त्यांच्या जीवनाचे ध्येय सापडले.
स्थानिक विरोध:
१९६२ मध्ये जेव्हा या शिळेवर स्मारक उभारण्याची कल्पना पुढे आली, तेव्हा स्थानिक ख्रिश्चन समुदायाने तिथे आधीपासूनच ‘सेंट झेवियर’ यांचा संबंध असल्याचा दावा करत विरोध केला आणि तिथे एक क्रॉस उभारला.
राजकीय अडथळे:
तत्कालीन केंद्रीय सांस्कृतिक मंत्री हुमायून कबीर यांनी “स्मारकामुळे नैसर्गिक सौंदर्याला बाधा येईल” असे सांगून परवानगी नाकारली. मद्रासचे (आताचे तामिळनाडू) मुख्यमंत्री एम. भक्तवत्सलम यांनीही सुरक्षेचे कारण देत विरोध केला.
एकनाथजी रानडे यांची अचाट कामगिरी राजकीय सहमती आणि जनमत:
राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे तत्कालीन सरकार्यवाह एकनाथजी रानडे यांनी या कामाची धुरा हाती घेतली. त्यांनी भारतातील सर्व राजकीय पक्षांच्या ३२३ खासदारांच्या स्वाक्षऱ्या गोळा करून तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांना सादर केल्या. यामुळे सरकारला परवानगी देणे भाग पडले.
आर्थिक निधीचे संकलन:
एकनाथजींनी केवळ सरकारवर अवलंबून न राहता लोकसहभागातून निधी गोळा केला. त्यांनी देशातील प्रत्येक राज्यातून निधी गोळा केला. भारतातील सुमारे ३० लाख नागरिकांनी १, २ आणि ५ रुपयांचे कूपन खरेदी करून यात योगदान दिले, ज्यातून साधारण ८५ लाख रुपये गोळा झाले. सर्व राज्य सरकारांनीही प्रत्येकी १ लाख रुपयांची मदत केली.
कठिण भौगोलिक परिस्थितीवर मात:
समुद्राच्या मधोमध, उसळणाऱ्या लाटांच्या छातीवर स्मारक बांधणे अत्यंत धोक्याचे होते. एकनाथजींनी उत्तम अभियंते, वास्तुशास्त्रज्ञ (एस. के. आचारी) आणि कुशल कारागीर एकत्र आणले. समुद्रातून दगड वाहून नेण्यासाठी खास बोटी आणि तरंगते मंच (जेटी) तयार केले.
भव्य उद्घाटन:
सर्व अडचणींवर मात करून अवघ्या ६ वर्षांत हे काम पूर्ण झाले. २ सप्टेंबर १९७० रोजी भारताचे राष्ट्रपती व्ही. व्ही. गिरी यांच्या हस्ते या स्मारकाचे राष्ट्रार्पण झाले. या सोहळ्याला पंतप्रधान इंदिरा गांधी देखील उपस्थित होत्या. एकनाथजींनी केवळ दगडाचे स्मारक उभे केले नाही, तर स्वामीजींच्या विचारांचा जिवंत वारसा पुढे नेण्यासाठी ‘विवेकानंद केंद्र’ या सेवाभावी संस्थेची स्थापना केली.
┉❀꧁꧂❀┉
माहिती संग्राहक : अज्ञात
प्रस्तुती : श्री सुहास रघुनाथ पंडित
सांगली (महाराष्ट्र), मो – 9421225491
≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
