मराठी साहित्य – मनमंजुषेतून ☆ ”शब्दांचे तापमान…” ☆ संध्या बेडेकर ☆

संध्या बेडेकर

 मनमंजुषेतून 

☆ “शब्दांचे तापमान…“ ☆ संध्या बेडेकर ☆

“शब्दांचेही तापमान असते. शब्द मनाला स्पर्श करतात. ”

काल मी व‌ माझी मैत्रीण छाया खूप दिवसांनी भेटलो. छान गप्पा रंगल्या होत्या आमच्या. जवळ जवळ सर्व विषय झाले होते. अगदी देशातील राजकारणा पासून ते घराच्या राजकारणापर्यंत. मनसोक्त गप्पा व त्याच बरोबर दोन दा चहा, कांदा भजी, पावसाळी हवा, मज्जा आली. एकुण आम्ही दोघी ‘recharge ‘ झालो. व आता मला माझे घर व‌ घरातली काम दिसत होती.

मी निघणारच तेवढ्यात बेल वाजली. छाया ने दरवाजा उघडला. एक स्मार्ट दिसणारी छान, ऊंच स्त्री कोणाचा तरी पत्ता विचारत होती.

ती म्हणाली,  इथे मेधा कुलकर्णी कुठे राहतात तुम्हाला माहिती आहे का??

कोण मेधा कुलकर्णी??? मला नाही माहित. असं छाया ने उत्तर दिले.

तेव्हा तिने मेधा चे वर्णन केले म्हणाली,

अहो, ती अशी काळी, लठ्ठ चष्मा लावते. बुटकी आहे‌. बघा. असं तिने मेधा चे वर्णन केले व हावभाव पण तसेच केले.

मला थोड खटकलच. थोडा रागही आला.

आम्हाला मेधा कोण??? माहिती नाही. तिच्या शी कधी आमचा सम्बन्ध येईल की नाही हे ही माहित नाही. मेधा कोणाची मुलगी,? कोणाची बायको? काहीच माहीत नाही. पण तिचे असे वर्णन ऐकून, मनात मेधा ची एक इमेज मात्र नक्की तयार झाली. उद्या काही कारणाने जर हिचे नाव पुन्हा कोणी घेतले तर माझ्या समोर तिचे हेच चित्र उभे राहणार.

कदाचित मेधा असेलही तशीच पण तिची अजून दुसरी ओळख नसेलच का?????

तीचा ‘flat no??? वगैरे. किंवा हेच वर्णन दुसऱ्या शब्दांत ही होऊ शकलं असतं ना Medium height, सावळीशी, चष्मा लावते. (सावळेपणाची डिग्री कमी जास्त होऊ शकते.) असे मेधा चे वर्णन ऐकले असते, तर मनात एक वेगळीच इमेज तयार झाली असती.

ही स्त्री मला आधुनिक वाटली. ‘ well dressed ‘ तर होतीच पण सुसंस्कृत होती का????

त्या स्त्री च्या अशा बोलण्याचे खूप अर्थ निघतात. तिच्याच व्यक्तिमत्त्वाची पुसटशी कल्पनाही येते. स्वतः सुंदर असल्याचा अहंकार? अभिमान? की दुसऱ्या ला कमी लेखणे. उगीच दुसऱ्या ची इमेज खराब करणे. अपमान करणे. की काही ही विचार न करता बोलणे, जे मनात येईल ते.

जर तुम्ही सुंदर अहात तर ती देवाची तुमच्या वर थोडी extra कृपाच म्हणायची. त्यात तुमचे असे विशेष कर्तुत्व काय????

काही लोकांना दुसर्याना कमी पाहण्यात, त्यांच्या चूका काढण्यात एक वेगळाच आनंद मिळतो. समाधान मिळते. त्यांचे नेहमी अर्ध्या रिकाम्या ग्लास कडेच लक्ष जाते. तुम्ही दिसायला छान सुंदर उंच म्हणजे सर्वगुणसंपन्न नाही. व व दुसर्याच्या रंग रूपावर बोलण्याचे सर्टिफिकेट तुम्हाला कोणी दिलेलेही नाही.

किंवा असेही असू शकते, की कधी तरी मेधा ने या बाईचा अपमान केला असावा व हे त्याचे प्रत्युत्तर असेल. पण ते तिसऱ्या व्यक्ती समोर कशाला?????

पण काही ही कारण असू दे, हे असे बोलणे चूकच आहे. शब्दांचे पण तापमान असते. शब्द मनाला स्पर्श करतात. तुम्ही दुसऱ्या चा अपमान केला, तर त्यांचा अपमान होतो की नाही माहीत नाही. पण तुम्ही तुमचा मान मात्र नक्की कमी करता.

खूप लोकांची सवय असते ते चार चोघात मुद्दाम असे विषय काढतात व एखाद्याला टार्गेट करतात. त्याच्या उपस्थितीत किंवा कधी त्याच्या अनुपस्थितीत.

अपमान कधी कोणी विसरत नाही. जेव्हा मौका मिळतो. तेव्हा तो व्याजासकट परत करतात. हे नक्की, आता अशी देवमाणसे दिसत नाही, जे एका गालावर मारले तर दुसरा गाल पुढे करतील. उलट चार मारतील.

आपण स्वतः ला सुशिक्षित, आधुनिक समजतो मग व्यवस्थित बोलणे हे त्यात येत नाही का? आपल्याला शब्दांची मांडणी बरोबर करणे जमत नाही का? बोलताना विचार करत नाही का? समोरचा उत्तर देत नाही. म्हणजे त्याला बोलता येत नाही. असे नाही. तो सभ्य आहे हे कारण आहे त्याचे

समाजात मिळुन मिसळून राहण्यासाठी या बेसिक गोष्टी आहेत. याकरिता उच्च शिक्षण, आधुनिक राहणी, हे नसले तरी चालेल. थोडे ‘common sense ‘हवे बस, पण अडचण येथेच आहे ना ‘common sense is most uncommon ‘.

तुमची भाषा अशुध्द असू शकते. उच्चार चूक असू शकतात. आवाज खूप मधुर नाही, हे पण मान्य आहे. पण भाषेतला भाव छान ठेवणे, हे तर आपल्याच हातात असते ना.

चार पुस्तके कमी वाचली तरी चालेल. पण कोणाच्या कमी वर वार करणे चूकच आहे.  खरं तर, लक्षात ठेवाव

शब्दांचा तोल सावरला की बोलांना आपोआप मोल येत.

माणसाला मोजायचा मापदंड, त्याची ओळख, म्हणजे फक्त त्याचे रुप रंग हेच आहे का? कर्तुत्व, स्वभाव इतर गुणही महत्वाचे असतातच.

प्रथम दर्शनी तुमचे‌ रंग रूपच जरी दिसत असले, तरी पाठोपाठच तुमचे बोलणे पण असतेच ना.

‘Be positive ‘ आपण म्हणतो. मी किती ‘Positive ‘ आहे? अस स्वतः चे गुणगान करणारे तर खूप भेटतात. रोज सकाळी what’s app वर येणारे सुविचार ही खूप वाचतो. अशा मेसेजेस ना like करतो thumb’s up पण करतो..

म्हणतात ना

 सिर्फ़ सुविचारों को पढ़कर कोई परिवर्तन नहींआता,

 विचारों पर चलकर ही परिवर्तन आता है ।

© संध्या बेडेकर 

वारजे, पुणे.  

7507340231

≈संस्थापक संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈