सुश्री प्रणिता प्रशांत खंडकर
जीवनरंग 
☆ फ्यूजन… — भाग – २ ☆ सुश्री प्रणिता खंडकर ☆
(त्यांनी विश्वेशला, आपल्या मुलालाही फोन लावला. ‘ तुम्हाला मुलगा चांगला वाटत असेल आणि कुसुमदीदीला चालणार असेल तर हरकत नाही, असं म्हणाला तो.) — इथून पुढे —-
त्यांच्या धाकट्या मुलीने, उमाने मात्र त्यांना बजावलं, ‘ अम्मा, ताईवर कोणतीही जबरदस्ती करू नका. तिला मान्य असेल तरच पुढचा विचार करा. सुरेशकाकांवर विश्वास आहेच. पण शेवटी लग्न करून संसार ताईला निभावायचा आहे, हे लक्षात घ्यायला हवं. इतर नातेवाईकांची पर्वा करण्याचं काही कारण नाही. ते नुसती तोंडपाटिलकी करणार आणि दोन्ही बाजूंनी बोलणार. माझ्या लग्नात सगळ्यांचे मानपान केले तरी कुजबूज चालूच होती या लोकांची. जातीपातीच्या गोष्टीला आजकाल कोणी महत्त्व देत नाही. शाकाहारी म्हणवणारे पण सर्रास मांस-मच्छी खातात आणि मांसाहारी असलेले कित्येक जण पूर्ण शाकाहार घेतात.
कुसुमने मात्र लग्नाला सहमती दर्शवली. विभाताईंनी सुरेशरावांना महेशबद्दल, सगळी खरी माहिती मुलीकडच्यांना द्यायला सांगितली, त्यामुळे तिला त्यांच्याबद्दल विश्वास वाटला. नाहीतर कितीतरी लग्नांच्या बाबतीत झालेल्या फसवणूकीचे किस्से तिने आजूबाजूला आणि दूरदर्शनवर ऐकले होते, पेपरमध्ये बातम्यांमध्ये वाचले होते. शेवटी लग्न म्हटलं की तडजोड आलीच. आजवर कमी का प्रयत्न केले अम्मा-अप्पांनी आपल्या लग्नासाठी? पण कधी आपल्या रंग-रूपा मुळे मुलाकडून नकार तर कधी त्यांच्या होकारासोबत अवास्तव मागण्यांमुळे आपल्याकडून नकार हेच घडत आलं. त्यामानाने हा प्रस्ताव चांगला आहे आणि नशिबात असेल तसंच होणार की! निदान अम्मा-अप्पांच्या डोक्याची चिंताही कमी होईल. शिवाय विश्वेशच्या लग्नाचा मार्गही सुकर होईल, असा विचार तिने केला.
सुधाआंटी आणि बसप्पांनीही मग विचार केला की निदान लग्न झाल्याचं सुख तर मुलीला मिळेल. पुढचं पुढे बघता येईल. सगळं चांगलं दिसत असतानाही आजकाल किती घटस्फोट होताना दिसतात. इथे मुलाची सगळी माहिती असताना काळजीपूर्वक वागलं तर कदाचित कुसुमचं भाग्य उजळेलही!
संध्याकाळी सहा वाजताच मग बसप्पांनी सुरेशरावांना फोन करून आपली संमती कळवली आणि पुढची बोलणी कधी करायची ते सांगा म्हणाले. विभाताईंची निघायची तयारी सुरू होती. सुरेशरावांनी बसप्पांचा निरोप त्यांना दिला, तसं त्या खूष झाल्या. सुरेशरावांनी एजंटला फोन करून त्यांचं रात्रीचं बसचं रिझर्वेशन रद्द करायला सांगितलं. दुसर्‍या दिवशी संध्याकाळी बसप्पांसोबत पुढची बोलणी करण्याचं ठरलं. कुसुम आणि महेशची समोरासमोर भेट होणं देखील आवश्यक होतं. कुसुमबद्दल आणि लग्नाबाबत विभाताईंना महेशशीदेखील बोलायचं होतंच. बसप्पांच्या होकारामुळे त्यांना आता हुरूप आला होता.
महेशवर उपचार करणाऱ्या नेहमीच्या डाॅक्टरांशी त्यांनी आधी संपर्क साधला. त्यांनी लग्नाच्या प्रस्तावाला अनुमोदन देत सर्व प्रकारचं मार्गदर्शन करण्याची तयारी दाखवली. विभाताई मग महेशशीदेखील बोलल्या. लग्नाच्या कल्पनेने त्याच्या चेहर्‍यावरही आनंद पसरला. कुसुमला त्याने लग्नात एकदाच पाहिले होते. पण आपली आई आपल्या भल्याचा निर्णय घेईल यावर त्याचा विश्वास होता. आपल्यातल्या कमतरतेची जाणीवही त्याला होतीच. त्यामुळे त्याने या लग्नाला होकार दिला. मग रात्री उशिरापर्यंत सर्व मंडळी लग्नाविषयी चर्चा करण्यात मश्गुल राहिली.
दुसर्‍या दिवशी संध्याकाळी सुधाआंटी, कुसुम आणि बसप्पा असे तिघेही प्रभाताईंकडे आले. विभाताईंनी सरळ विषयालाच हात घातला.
कुसुम तू आणि महेश, आतल्या खोलीत बसून हवंतर एकमेकांशी बोलून घ्या आणि मग काय ते ठरवा, असं म्हणून त्यांनी दोघांना आत पाठवलं.
महेशबद्दल तुम्हाला सर्व माहिती सांगितली आहेच. तो सुपरमार्केटमध्ये काम करतो, त्याला दरमहा पंधरा हजार पगार मिळतो. त्याच्या वडिलांच्या दोन एल. आय. सी. पेंशन पाॅलिसीचे दरमहा सोळा हजार त्याच्या खात्यात जमा होतात. मला दरमहा ४५०००रू. पेंशन मिळते. शिवाय त्याच्या नावावर मी पोस्टाची एजन्सी घेतली आहे. त्याच्या कमिशनपोटीही किमान दोन-तीन हजार मिळतात महिन्याला. ठाण्यात आमचा तीन खोल्यांचा ब्लाॅक आहे, सातशे चौरस फुटांचा. ब्लाॅक चौथ्या माळ्यावर आहे, ग्रीन व्हॅली काॅम्प्लेक्स, खोपट भागात. घरात मी आणि महेश असे दोघेच आहोत. सात मजली पंधरा इमारतीआहेत या काॅम्प्लेक्समध्ये. दूध, भाजी, किराणा सामान, डाॅक्टर अशा दैनंदिन गरजा पूर्ण होण्याची सगळी सोय तिथे आहे. शिवाय मध्यभागी तरणतलाव आणि बगिचादेखील आहे. एक दीर-जाऊ ठाण्यात राहतात, पण त्यांचा संबंध फक्त सण-समारंभात मिरवण्यापुरवताच. लग्नाचं पक्कं ठरवण्याआधी तुम्ही ठाण्याला आमच्याकडे या. म्हणजे घरही बघता येईल आणि महेशच्या डाॅक्टरांशीही तुमची भेट घालून देईन. तुम्हाला या लग्नाबाबत काही शंका असतील तर त्यांना विचारता येतील.
बसप्पा म्हणाले, आम्ही येऊ तसं, पण तुम्ही एवढ्या प्रामाणिकपणे सगळं सांगितलं आहे तर आपण पुढच्या गोष्टी ठरवायला आमची काही हरकत नाही. हो ना सुधा? सुधाताईंनी हसून होकार भरला.
लग्नसमारंभ विधिवत पण मोजक्या लोकांच्या उपस्थितीत करावा असं मला वाटतं. मी कुसुमला मंगळसूत्र आणि दोन सोन्याच्या बांगड्या घालीन. तुम्हाला अजून काय विचारायचं असेल तर निःसंकोच विचारा.
आम्ही पूर्ण शाकाहारी आहोत. अंडपण खात नाही आम्ही…. सुधाआंटी म्हणाल्या.
आम्ही तिच्यावर कोणतीही जबरदस्ती करणार नाही त्यासाठी. वयानुसार मी पण आजकाल क्वचितच मांसाहार करते. महेशसाठी आठवड्यातून एक – दोनवेळा बनवते, पण ती भांडी मी नेहमीच वेगळी ठेवते. हां आता मासळीचा थोडाफार वास मात्र सहन करावा लागेल तिला.
बसप्पा म्हणाले, ‘ लग्न बेळगावला मोजक्या लोकांच्या उपस्थितीत करायला आमची काही हरकत नाही. तुमची किती माणसं येणार ते कळलं तर त्याप्रमाणे सर्व व्यवस्था करणं सोपं होईल. त्यांचे मानपान पण आम्ही रीतसर करू. आम्ही धाकट्या मुलीला दहा तोळ्याचे दागिने घातले, तसेच कुसुमलापण देणार. ‘
विभाताईं म्हणाल्या, ‘ एक सांगू का? नातेवाईकांचा मानपान म्हणजे ४-५ जणांना साड्या – शर्टपीस किंवा तत्सम एवढाच. त्यावर जास्त खर्च करण्याची गरज नाही. मुंबईत सोन्याचे दागिने घालून फिरण्याची काही सोय नाही. त्यापेक्षा ती रक्कम तुम्ही कुसुमच्या नावाने फिक्स डिपाॅझिटमध्ये ठेवलीत तर भविष्यात तिलाच उपयोगी पडेल. ‘
विभाताईंचं हे बोलणं उभयतांना पटलं. मग लग्नाचा मुहूर्त काढून, बाकी तपशील ठरवू असं ठरलं. कुसुम आणि महेशही बाहेर येऊन बसले होते. दोघांच्या चेहऱ्यावरच्या आनंदाने, त्यांचा होकार निश्चित केला होता.
आणि मग दोन महिन्यानंतर हे लग्न ठरवल्याप्रमाणे पार पडलं. कुसुम ठाण्याच्या घरात सून म्हणून राहायला आली. सुरुवातीला भाषेची अडचण जाणवत होती. विभाताईं मदतीला होत्याच. पण हळूहळू ती कामचलाऊ मराठी बोलायला लागली. डाॅक्टरांशी चर्चा करून तिचं आणि महेशचं सहजीवनही सुरू झालं. ग्रीन काॅम्प्लेक्समधल्या इतर लोकांशीही कुसुमचा परिचय झाला. काही चांगल्या मैत्रिणीही मिळाल्या. कुसुमनं पोस्टाच्या एजन्सीच्या कामातही लक्ष घालायला सुरुवात केली.
कुसुमच्या सुगरणपाचा अनुभव घेतल्यावर, एका मैत्रिणीने तिच्या मुलीच्या वाढदिवसाच्या पार्टीची आॅर्डर घेशील का म्हणून विचारलं. २५ जणांसाठी वडा – सांबार आणि अननसाचा शिरा बनवून हवा होता. विभाताईंशी बोलून तिने ही आॅर्डर स्वीकारली आणि त्यांच्या मदतीने ती पूर्णही केली. त्या मैत्रिणीकडे आलेल्या सगळ्यांनी या पदार्थांची खूप तारीफ केली. आता इतरांकडूनही तिला अश्या प्रकारच्या आॅर्डर घेण्यासाठी विचारणा होऊ लागली. अर्थप्राप्ती आणि स्वावलंबनाचं हे एक नवं दालन कुसुमसाठी खुलं झालं. तिचा आत्मविश्वास वाढला.
दरम्यान तिच्या संसारवेलीवर पार्थ नावाचं फुलही उमललं. हा सगळा प्रवास खूप अवघड होता. पायातील व्यंगामुळे तिच्या उभं राहण्यावर, हालचालींवर काही मर्यादा होत्या. शिवाय महेशशी जुळवून घेण्यासाठीही तिला खूपच प्रयत्न करावे लागत होते. पण कुसुमने ही आव्हानं समर्थपणे झेलली.
इकडे तिला रोजच नवनवीन आॅर्डर मिळू लागल्या. विभाताईंनी वयोमानानुसार
तिला मदत करणं कठीण जाऊ लागलं. घरात एवढ्या मोठ्या प्रमाणावर सर्व करायचं तर रगडा, मोठी भांडी अशा अनेक गोष्टींची आवश्यकता होती. शिवाय पार्थला सांभाळून सगळं करणं कुसुमसाठी पण अवघड होत होतं. आॅर्डर पोचवण्यासाठी काहीवेळा महेशची मदत व्हायची, पण त्याची नोकरीची वेळ सांभाळून! त्यामुळे आता एखाद्या मदनिसाचीही गरज होती. त्याचवेळी त्यांच्या काॅम्प्लेक्समध्ये एक गाळा विक्रीसाठी उपलब्ध असल्याचं कळलं.
मग या तिघांनी थोडा विचार विनिमय करून तो गाळा विकत घ्यायचं ठरवलं. महेशनी नोकरी सोडून या व्यवसायातच मदत करण्याचा निर्णय घेतला. कुसमच्या आई-वडिलांनी आर्थिक मदत करण्याची तयारी दर्शविली. लग्नाच्या वेळी विभाताईंच्या सल्ल्यानुसार फिक्समध्ये ठेवलेले पैसे याकामासाठी उपलब्ध करून दिले.
विभाताईं आता फक्त पार्थला सांभाळतात आणि जमेल तशी कुसुमच्या व्यवसायात देखरेख करतात. महेशच्या जीवनाला अशी कलाटणी मिळेल याची त्यांनी कधी कल्पनाही केली नव्हती. कुसुमने आणखी तीन बायका मदतीला ठेवल्या आहेत. तिने महाराष्ट्रातील पुरणपोळी, गुळपोळी, अळूवडी, कोथिंबीरवडी यांसारखे पदार्थही शिकून घेतले आहेत. दाक्षिणात्य पदार्थ तर तिची खासियतच आहे. कुसमच्या साथीने महेशचाही आत्मविश्वास वाढला आहे. सुपरमार्केटमधील कामाचा त्याचा अनुभव, मालाची खरेदी – विक्री करताना उपयुक्त ठरतो आहे. आता तिचं हे मराठी-कानडी फ्यूजन एकदम जोरात चालू आहे.
— समाप्त —
© सुश्री प्रणिता खंडकर
संपर्क – सध्या वास्तव्य… डोंबिवली, जि. ठाणे.
ईमेल pranitakhandkar@gmail.com केवळ वाॅटसप संपर्क.. 98334 79845.
≈संपादक – श्री हेमन्त बावनकर/सम्पादक मंडळ (मराठी) – सौ. उज्ज्वला केळकर/श्री सुहास रघुनाथ पंडित /सौ. मंजुषा मुळे/सौ. गौरी गाडेकर≈
जीवनरंग 
जीवनरंग 
